Trong bối cảnh hiện nay, vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng trở nên quan trọng đối với sự phát triển của các tỉnh, thành phố trên cả nước. Nhiều địa phương đã chủ động đưa ra các chương trình hành động và kế hoạch cụ thể để triển khai. Tuy nhiên, một thách thức lớn vẫn còn tồn tại là sự thiếu hụt một cơ sở pháp lý hoàn thiện để hỗ trợ và thúc đẩy các hoạt động này.
Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết: "Thành phố đã vận hành sàn giao dịch công nghệ từ lâu và đạt được những thành tựu đáng kể. Với mong muốn nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động, Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh đặc biệt kỳ vọng nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các đơn vị chuyên môn tại hội thảo lần này. Những góp ý này sẽ là cơ sở quan trọng để đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp, qua đó xác định mô hình sàn giao dịch công nghệ (SGDCN) phát triển tối ưu trong tình hình mới".
Theo báo cáo của đại diện Trung tâm Thông tin và thống kê KH&CN TP Hồ Chí Minh (Cesti), SGDCN hoạt động dựa trên công nghệ điện toán đám mây. Nền tảng này tạo không gian trực tuyến phục vụ hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên nền dữ liệu dùng chung, với các tính năng như giới thiệu công nghệ, thiết bị, tư vấn chuyển giao công nghệ và tìm kiếm đối tác hợp tác nghiên cứu, kinh doanh. Cesti đã kết nối nền tảng SGDCN trực tuyến này với các tỉnh Bình Phước, Tây Ninh, Bình Định, Long An, Quảng Nam, Đồng Tháp và Phú Yên.
Tuy nhiên, SGDCN vẫn chưa thể phát huy đầy đủ vai trò của một sàn giao dịch công nghệ thực thụ. Hiện tại, sàn chủ yếu dừng lại ở việc cung cấp thông tin, tổ chức hội nghị và hội thảo, thay vì thực hiện các giao dịch công nghệ theo hợp đồng hay xác định giá trị tài sản trí tuệ. Chính những hạn chế này đã ngăn cản SGDCN trở thành một tổ chức trung gian KH&CN hiệu quả.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Bộ KH&CN dẫn chứng một khảo sát năm 2023, có tới 75% doanh nghiệp thừa nhận chưa hiểu đúng mức về tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo mở, dẫn đến thiếu động lực thực hiện các ý tưởng sáng tạo. Điều này cho thấy nhận thức của doanh nghiệp về việc chủ động tìm kiếm, giao dịch công nghệ còn mờ nhạt.
"Việc xây dựng SGDCN ở Việt Nam lúc này không chỉ là vấn đề tên gọi hay một trang web đơn thuần, đây là bài toán kiến tạo hạ tầng thị trường cho khoa học và công nghệ để hình thành một hệ sinh thái giao dịch công nghệ thông suốt. Nếu được phát triển đúng hướng, SGDCN sẽ trở thành bệ phóng cho đổi mới sáng tạo, giúp kết nối nhanh chóng các ý tưởng, giải pháp từ phòng thí nghiệm đến thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tìm được công nghệ phù hợp để nâng tầm, qua đó lan tỏa tinh thần sáng tạo trong toàn xã hội", ông Cường nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, để phát triển SGDCN hiệu quả, TP Hồ Chí Minh cần tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy cơ chế tự chủ tài chính, kết hợp linh hoạt giữa đầu tư công và tư. Cùng với đó, việc hình thành hệ sinh thái công nghệ chuyên sâu, bao gồm định giá công nghệ, tư vấn, sở hữu trí tuệ là nền tảng để SGDCN vận hành thực chất.
Yếu tố nhân lực cũng đóng vai trò then chốt, đòi hỏi Thành phố phải đẩy mạnh đào tạo, thu hút chuyên gia và kỹ sư công nghệ cao, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm nâng tầm trình độ quản trị và kết nối thị trường.
Các chuyên gia nhấn mạnh, điều quan trọng là cần xây dựng một SGDCN đúng nghĩa, đóng vai trò kiến tạo hạ tầng thị trường cho giao dịch công nghệ, thay vì chỉ dừng ở việc số hóa dữ liệu trên các nền tảng thông tin đơn thuần.
