Hiện thực hóa Nghị quyết 57 bằng hành động thực chất
Sáng 13/3, TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội nghị triển khai thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, hướng tới đưa nhanh kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và tài sản trí tuệ được hình thành từ ngân sách nhà nước vào sản xuất, kinh doanh. Sự kiện có sự tham dự của đại diện Ủy ban kiểm tra Trung ương, Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng lãnh đạo Thành ủy và UBND TP Hồ Chí Minh.
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh khẳng định, đây là nỗ lực cụ thể của chính quyền thành phố nhằm thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 98 của Quốc hội. Thành phố xác định giai đoạn này là thời điểm then chốt để chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện thực chất, đảm bảo các chính sách đi vào cuộc sống và tạo ra kết quả đo lường cụ thể.
Tại đợt triển khai đầu tiên, thành phố công bố danh mục gồm 54 sản phẩm của 29 tổ chức đăng ký tham gia, với tổng kinh phí dự kiến hơn 500 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước dự kiến hỗ trợ hơn 200 tỷ đồng để hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và bảo hộ tài sản trí tuệ. Các sản phẩm tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như: UAV (kinh tế tầm thấp), AI, Chuyển đổi số, Đô thị thông minh, Công nghệ sinh học và Nông nghiệp công nghệ cao.
Báo cáo tại hội nghị, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng: Tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước hiện nay chỉ đạt khoảng 5%.
Đáng chú ý, có khoảng 37% kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng vẫn chưa thể đưa vào thực tiễn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ những "điểm nghẽn" như vướng mắc trong cơ chế định giá tài sản, thủ tục giao quyền phức tạp và tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình thực thi công vụ. Những tồn tại này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế - xã hội.
Giải pháp đột phá “Dám thí điểm - Dám chịu trách nhiệm”
Để khơi thông nguồn lực này, Đề án của TP Hồ Chí Minh đã thiết kế một hệ thống giải pháp đồng bộ, tập trung vào việc tạo lập môi trường an toàn và linh hoạt cho thương mại hóa. Trọng tâm đầu tiên là việc xác lập giá trị tài sản minh bạch, giúp các đơn vị công lập tự tin triển khai mà không còn lo ngại các rủi ro pháp lý tiềm ẩn , đồng thời áp dụng chi phí R&D làm giá sàn pháp lý để xóa bỏ tâm lý "sợ sai" và thúc đẩy tiến độ đưa sản phẩm ra thị trường.
Song song đó, thành phố thực hiện cơ chế giao quyền linh hoạt và tối giản thủ tục hành chính, đảm bảo các kết quả nghiên cứu luôn bắt kịp nhịp độ biến động của thị trường.
Về khía cạnh tài chính và đầu tư, chính sách mới không tính phần vốn nhà nước đã đầu tư trước đó vào tỷ lệ đối ứng, tạo đòn bẩy để các doanh nghiệp mạnh dạn dấn thân, đi kèm cam kết hỗ trợ tới 50% kinh phí hoàn thiện sản phẩm để cùng chia sẻ gánh nặng rủi ro với doanh nghiệp.
Đặc biệt, một hành lang bảo vệ quan trọng được thiết lập thông qua việc chấp nhận và quản trị rủi ro khoa học, khẳng định sự bảo vệ đối với những tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định và tuyệt đối không hình sự hóa các rủi ro khách quan trong quá trình thực thi công vụ.
Ông Thắng khẳng định, các giải pháp này liên kết thành một chỉnh thể thống nhất nhằm tạo ra môi trường an toàn nhưng không trì trệ, linh hoạt nhưng có kiểm soát.
Dưới góc độ chuyên môn, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đánh giá cao năng lực sáng tạo của thành phố, với số văn bằng bảo hộ là sáng chế tăng trưởng 45,5% trong giai đoạn 2021 - 2025.
Theo ông Giang, thương mại hóa kết quả nghiên cứu phải bắt đầu từ quản trị tài sản trí tuệ. Khi quyền sở hữu trí tuệ được xác lập rõ ràng, công nghệ mới có thể được định giá, chuyển giao và thu hút đầu tư. Ông Giang cũng cho biết thêm, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi vừa được thông qua đã cắt giảm 30% thời gian xử lý đơn đăng ký đối với tất cả các đối tượng.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò trung tâm của doanh nghiệp và mô hình liên kết "Ba nhà": Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp. Thành phố mong muốn sự đầu tư ngân sách phải đạt được hiệu quả thực chất, mang đến các sản phẩm phục vụ đời sống và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Lãnh đạo thành phố yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ cần tiếp tục đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tránh việc áp dụng trình tự cũ làm nản lòng người tham gia. TP Hồ Chí Minh kỳ vọng sau 3 năm thí điểm, đề án sẽ đưa ít nhất 10 sản phẩm khoa học - công nghệ ra thị trường và nâng tỷ lệ thương mại hóa tài sản trí tuệ lên 8 - 10 %.
Với tinh thần đổi mới và trách nhiệm, đề án được tin tưởng sẽ khơi thông các nguồn lực, đưa tri thức thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững của thành phố.
