Số hóa hồ sơ phải giúp vốn trở lại sản xuất
Với doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, thời gian chờ hoàn thuế ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thanh toán và thực hiện đơn hàng. Khoản tiền được hoàn kịp thời giúp doanh nghiệp bổ sung vốn lưu động, mua nguyên liệu và duy trì hoạt động. Vì vậy, cải cách thủ tục cần được đo bằng tiến độ xử lý hồ sơ và khả năng giảm chi phí tuân thủ.
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tạo định hướng thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý, sản xuất, kinh doanh. Trong lĩnh vực thuế, việc kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế là một hướng cụ thể hóa tinh thần này.
Ông Đoàn Minh Dũng, Trưởng Thuế TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh công tác hoàn thuế giá trị gia tăng có vai trò quan trọng đối với hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp. Cơ quan thuế vừa phải bảo đảm quản lý ngân sách, vừa giải quyết quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế, tạo điều kiện để nguồn vốn tiếp tục phục vụ sản xuất.
Theo thống kê của Thuế TP Hồ Chí Minh, tính đến nay, đơn vị đã ban hành 3.379 quyết định, với tổng số tiền 29.517 tỷ đồng. Hoàn thuế xuất khẩu chiếm 91%, hoàn thuế dự án đầu tư chiếm 8,2%, các trường hợp khác chiếm 0,8%. Cơ cấu này cho thấy tiến độ hoàn thuế có ý nghĩa lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Ông Lê Quốc Tuấn, Trưởng Phòng Nghiệp vụ – Dự toán – Pháp chế, Thuế TP Hồ Chí Minh, cho biết số tiền thuế giá trị gia tăng được hoàn trong kỳ báo cáo tăng 9,44% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, cơ quan thuế vẫn ghi nhận hồ sơ chậm giải quyết, xuất phát từ cả khâu chuẩn bị của doanh nghiệp, vận hành hệ thống và vướng mắc chính sách.
Theo ông Tuấn, một số hồ sơ chưa đầy đủ nên phải yêu cầu bổ sung; hệ thống công nghệ thông tin đôi lúc chưa thông suốt; những nội dung vượt thẩm quyền cần thời gian xin ý kiến. Những nguyên nhân này đặt ra yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình, từ tiếp nhận, hướng dẫn đến xử lý và phản hồi kết quả.
Từ thực tế doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Đào, Kế toán trưởng Công ty Cổ phần Thép Posco Yamato Vina, cho biết hoạt động xuất khẩu thường xuyên phát sinh thủ tục hoàn thuế. Doanh nghiệp gặp những vướng mắc liên quan chính sách, trong đó có tỷ giá và xử lý hóa đơn đầu vào. Sự hỗ trợ, giải đáp kịp thời của cơ quan thuế giúp đơn vị tháo gỡ các vấn đề này.
Bà Đào cho biết, hiện nay cơ chế hoàn thuế trước, kiểm tra sau của ngành thuế đang giúp rút ngắn thời gian xử lý, giải phóng dòng tiền và hỗ trợ thanh khoản. Khi nguồn tiền trở lại doanh nghiệp sớm hơn, đơn vị có thêm điều kiện chủ động kế hoạch tài chính, bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định.
Để giảm hồ sơ phải bổ sung nhiều lần, ngành Thuế TP Hồ Chí Minh cũng đang tăng cường sàng lọc, rà soát ngay từ khâu tiếp nhận. Cơ quan thuế đồng thời gắn tiến độ, chất lượng giải quyết thủ tục với đánh giá hiệu quả công việc của cán bộ, công chức và tiếp tục nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin.
Doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, giảm thao tác thủ công
Hiệu quả số hóa thủ tục thuế còn phụ thuộc chất lượng dữ liệu tại doanh nghiệp. Nếu hóa đơn, chứng từ và thông tin thanh toán được quản lý rời rạc, bộ phận kế toán vẫn phải dành nhiều thời gian nhập lại, đối chiếu và giải trình. Việc ứng dụng công nghệ vì thế cần bắt đầu từ các nghiệp vụ hằng ngày.
Bà Đặng Thị Liên, Kế toán trưởng tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu Sơn Hồng, chia sẻ khối lượng chứng từ và hóa đơn lớn khiến cách xử lý thủ công tốn thời gian, dễ phát sinh sai sót. Khi đến kỳ báo cáo, công việc nhập liệu, đối chiếu dồn lại, tạo thêm áp lực cho bộ phận kế toán.
Theo bà Liên, phần mềm kế toán hỗ trợ tự động lập và gửi tờ khai đến cơ quan thuế. Việc kết nối nghiệp vụ giúp giảm những thao tác lặp lại, dành thêm thời gian cập nhật chính sách và kiểm soát số liệu. Tại doanh nghiệp, dữ liệu hóa đơn, kế toán và ngân hàng cũng được kết nối để hỗ trợ quản trị tài chính.
Trường hợp này cho thấy, chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57 có thể bắt đầu từ nhu cầu cụ thể như giảm nhập liệu, theo dõi chứng từ và cung cấp thông tin kịp thời. Khi dữ liệu được chuẩn hóa trong quá trình vận hành, doanh nghiệp thuận lợi hơn lúc tổng hợp hồ sơ, kiểm tra chênh lệch hoặc cung cấp tài liệu giải trình.
Ở lĩnh vực dịch vụ thuế, ông Hoàng Văn Ly, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ Thuế và Tư vấn Đầu tư Minh Sơn, cho biết việc ký duyệt tờ khai, hóa đơn và chứng từ diễn ra với tần suất lớn do đơn vị phục vụ nhiều doanh nghiệp. Trước đây, sự phụ thuộc vào thiết bị ký số khiến công việc đôi lúc gián đoạn khi người ký không có mặt tại văn phòng.
Theo ông Hoàng Văn Ly, chữ ký số từ xa giúp việc phê duyệt linh hoạt hơn, có thể thực hiện trên điện thoại. Khả năng đồng bộ với phần mềm hóa đơn điện tử và kế toán còn giúp kết nối chứng từ, hạn chế thao tác thủ công và giảm sai sót trong hạch toán.
TS Giang Thị Trang, Khoa Kế toán, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh cho biết, doanh nghiệp muốn hoàn thuế nhanh mà vẫn an toàn thì phải quản lý rủi ro chính xác hơn. Khi dữ liệu được khai thác tốt, hồ sơ được phân loại phù hợp, cơ quan thuế có thể tập trung kiểm tra trường hợp cần thiết và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ.
Ông Đoàn Minh Dũng cũng lưu ý yêu cầu phòng ngừa gian lận, mua bán hóa đơn bất hợp pháp và lợi dụng chính sách hoàn thuế. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hồ sơ, kê khai, hạch toán đúng quy định và cung cấp thông tin giải trình kịp thời. Số hóa dữ liệu cùng đối thoại thường xuyên sẽ giúp nhận diện vướng mắc sớm, giảm thời gian chờ và đưa nguồn vốn trở lại sản xuất.
