Cúm A gây suy hô hấp, bệnh nền trở nặng chỉ sau vài ngày
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh, trong tuần 40, hệ thống giám sát ghi nhận 34.664 ca mắc viêm hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước đó. Kết quả tổng hợp báo cáo từ các bệnh viện ghi nhận 151 mẫu dương tính với virus cúm, trong đó, cúm A/H1 2009 (thường gọi là H1/N1N1) chiếm gần 77%.
Tại các cơ sở của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ghi nhận lượng người đến khám các bệnh lý đường hô hấp tăng mạnh trong những tuần gần đây. Đáng chú ý, theo ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Quận 8, cứ 10 trường hợp đến khám bệnh hô hấp có khoảng 6 - 7 người mắc cúm A. Các trường hợp mắc cúm diễn tiến nặng ghi nhận phần lớn ở người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh nền.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Ngô Trần Quang Minh, Giám đốc chuyên môn kiêm Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác, khả năng chống đỡ nhiễm trùng kém, đặc biệt khi mắc các bệnh nền như tim mạch, hen phế quản, đái tháo đường, COPD, bệnh thận mạn…
Nếu mắc cúm A, người bệnh có nguy cơ diễn tiến nhanh thành viêm phổi nặng, suy hô hấp và nhiều biến chứng nguy hiểm, ngay cả khi ban đầu chỉ xuất hiện các triệu chứng nhẹ như ho, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ.
"Đáng lo ngại, dù các triệu chứng ban đầu chỉ nhẹ nhưng virus cúm có thể đã gây tổn thương đường hô hấp, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của phổi, tạo điều kiện cho vi khuẩn bội nhiễm, dẫn đến viêm phổi nặng, suy hô hấp, thậm chí phải thở máy và hồi sức tích cực", bác sĩ Minh chia sẻ.
Bác sĩ Minh ví cúm A như một “ngòi nổ” có thể kích hoạt hàng loạt biến chứng nguy hiểm, khiến nhiều bệnh nền đồng thời mất kiểm soát. Ở người mắc COPD, hen phế quản, cúm có thể gây đợt cấp, viêm phổi nặng, suy hô hấp.
Cụ thể, với người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, phản ứng viêm do cúm làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim. Trong khi đó, người mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc xơ gan có nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tăng đường huyết mất kiểm soát, suy giảm chức năng các cơ quan, thậm chí tử vong.
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Thị Ngọc, Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh, cho biết cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus gây ra. Cúm A có các phân chủng thường lưu hành như A(H1N1), A(H3N2). Các virus này có thể thay đổi theo thời gian nên một người vẫn có thể mắc cúm nhiều lần.
Theo bác sĩ Ngọc, tháng 9 - 10 là thời điểm cúm thường gia tăng, cũng là lúc trẻ trở lại trường sau kỳ nghỉ hè. Trẻ thường xuyên tiếp xúc gần, dùng chung đồ vật, chưa có ý thức đầy đủ về vệ sinh tay và che miệng khi ho, hắt hơi nên virus dễ lây lan trong trường học và gia đình.
Trẻ mắc cúm có thể sốt, ho, sổ mũi, hắt hơi, đau họng, mệt mỏi, một số trường hợp nôn ói. Các biểu hiện này tương tự nhiều bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác. Tùy tình trạng, trẻ có thể khỏi bệnh sau khoảng 5 - 10 ngày. Một số trường hợp có thể kéo dài hoặc xuất hiện biến chứng đường hô hấp như viêm phế quản, viêm phổi.
"Virus cúm có thể gây biến chứng thần kinh như viêm não hoặc bệnh não hoại tử cấp. Bệnh có thể diễn tiến từ rối loạn ý thức, co giật đến hôn mê trong thời gian ngắn; co giật và nói sảng ở trẻ đang mắc cúm là những biểu hiện cần được đánh giá khẩn cấp. Những trường hợp nặng, không được điều trị kịp thời có thể gây phù não, tổn thương não lan rộng, để lại di chứng thần kinh hoặc tử vong", bác sĩ Ngọc chia sẻ thêm.
Người dân cần chủ động các biện pháp phòng bệnh
Để chủ động kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh lây lan, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh tiếp tục triển khai hệ thống giám sát tác nhân gây bệnh viêm đường hô hấp cấp trên toàn thành phố. Công tác thu thập mẫu xét nghiệm được thực hiện chủ động tại 29 cơ sở y tế, bao gồm các bệnh viện và Trung tâm y tế khu vực, kết hợp với việc giám sát chặt chẽ các chùm ca bệnh trong cộng đồng.
"Việc phân tích liên tục diễn biến ca mắc và định danh chủng virus giúp ngành y tế kịp thời nhận diện nguy cơ, dự báo xu hướng lây nhiễm và tham mưu các giải pháp can thiệp phù hợp với tình hình thực tế", Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh lưu ý, sự gia tăng đồng thời của các ca viêm hô hấp cấp, bao gồm cúm A/H1 2009, đòi hỏi người dân cần nâng cao cảnh giác và chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để hạn chế lây lan trong cộng đồng.
Bác sĩ Quang Minh cũng cảnh báo có những trường hợp chủ quan trước các triệu chứng cúm hay giống cúm, tự sử dụng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định dẫn đến chậm trễ thăm khám, điều trị. Thuốc kháng virus thường đạt hiệu quả cao nhất khi sử dụng trong những ngày đầu nhiễm cúm, càng sớm càng tốt, thuốc đặc trị được dành cho người bệnh đã được xác định nhiễm cúm.
Việc tự ý dùng thuốc có thể gây những tác dụng không mong muốn, ngộ độc, ảnh hưởng chức năng gan, thận hoặc che lấp các dấu hiệu của bệnh gây khó khăn trong việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị hoặc có thể làm bệnh diễn tiến nặng, khó đánh giá được.
Trong tình hình bệnh cúm đang gia tăng như hiện nay, người cao tuổi xuất hiện dấu hiệu khó thở, đau tức ngực, lơ mơ, tím tái, giảm oxy máu hoặc bệnh nền đột ngột trở nặng, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo tiêm vaccine cúm hàng năm là một trong những biện pháp dự phòng quan trọng, giúp giảm nguy cơ mắc cúm, nhập viện và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là ở người cao tuổi, người mắc bệnh nền.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine cúm mùa giúp phòng ngừa các chủng virus cúm phổ biến như A/H1N1, A/H3N2 và cúm B, tùy theo thành phần của từng loại vaccine. Người cao tuổi và người mắc bệnh nền cần chủ động tiêm vaccine cúm sớm, không nên chờ đến khi dịch bùng phát. Cơ thể thường cần khoảng hai tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ.
Đặc biệt, người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, COPD, bệnh thận mạn cần được bác sĩ tư vấn tiêm chủng phù hợp, không nên trì hoãn chỉ vì đang mắc bệnh nền đã được kiểm soát ổn định.
"Virus cúm liên tục biến đổi qua từng mùa dịch, trong khi miễn dịch bảo vệ sau tiêm suy giảm theo thời gian, đặc biệt ở người cao tuổi do quá trình lão hóa miễn dịch. Vì vậy, tiêm vaccine cúm hàng năm là cần thiết để duy trì khả năng bảo vệ trước các chủng virus cúm lưu hành", bác sĩ Bạch Thị Chính nhấn mạnh.
Ngoài vaccine cúm, người cao tuổi cũng nên tiêm đầy đủ nhiều vaccine quan trọng khác, đặc biệt là nhóm vaccine tăng cường đề kháng hệ hô hấp, bảo vệ phổi khỏe mạnh như vaccine phế cầu, vaccine phòng virus hợp bào hô hấp (RSV), ho gà - bạch hầu - uốn ván, sốt xuất huyết… nhằm tăng cường khả năng phòng bệnh.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh cũng khuyến cáo người dân thường xuyên rửa tay bằng nước sạch với xà phòng; che miệng, mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo khi ho, hắt hơi. Khi xuất hiện sốt, ho, đau họng, sổ mũi, người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người khác và đến cơ sở y tế để được tư vấn, điều trị kịp thời.
