Ngày 10/9, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị hướng dẫn tiếp nhận, quản lý và khai thác nhãn hiệu cộng đồng gắn với địa danh trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, với sự tham dự của đại diện Cục Sở hữu trí tuệ, UBND các phường, xã, đặc khu và các cơ quan, đơn vị là tổ chức kế thừa nhãn hiệu cộng đồng.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh, cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, Thành phố có 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và 1 đặc khu. Cùng với việc mở rộng địa giới, một khối lượng lớn tài sản trí tuệ cộng đồng gắn với địa danh được chuyển về địa bàn Thành phố.
“Các tài sản này gồm nhãn xuồng cơm vàng, muối ăn, hạt tiêu đen, mãng cầu ta Cát Lở của Bà Rịa - Vũng Tàu; măng cụt Lái Thiêu, cam và bưởi Bắc Tân Uyên, hồ tiêu Phú Giáo của Bình Dương; yến sào, xoài cát, khô cá dứa Cần Giờ; cá thu và mực một nắng Côn Đảo; phố vàng bạc đá trang sức và phố Đông y Quận 5...”, ông Tuyên chia sẻ.
Theo ông Trần Trọng Tuyên, đây là kết quả của nhiều năm xây dựng, không chỉ của cơ quan quản lý mà trước hết của chính cộng đồng sản xuất, kinh doanh tại các địa phương. Vấn đề đặt ra sau sắp xếp sản phẩm không nằm ở địa danh cũ nhưng vùng sản xuất và cộng đồng sản xuất vẫn còn nên cần xác định chủ thể đứng tên trên văn bằng bảo hộ.
"Khi cơ quan, đơn vị đang là chủ văn bằng bảo hộ hoặc tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý chấm dứt hoạt động, quyền sở hữu công nghiệp có thể rơi vào tình trạng không có chủ thể thực hiện. Luật Sở hữu trí tuệ quy định văn bằng bảo hộ bị chấm dứt hiệu lực trong trường hợp chủ văn bằng bảo hộ không còn tồn tại mà không có người kế thừa hợp pháp. Nói cách khác, nếu không kịp thời xác định tổ chức kế thừa thì tài sản trí tuệ vẫn còn nhưng cơ sở pháp lý để bảo vệ tài sản đó thì không còn”, ông Tuyên nói.
Xác định nguy cơ này, Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh đã rà soát, tiếp nhận và tạm thời lưu giữ 33 trường hợp liên quan đến văn bằng bảo hộ có chứa tên địa danh bị ảnh hưởng, đồng thời tham mưu UBND Thành phố chỉ đạo thực hiện.
Tại Công văn số 6548/UBND-VX ngày 21/7/2026, UBND Thành phố đã giao 30 văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể còn hiệu lực và 3 đơn đăng ký nhãn hiệu chứng nhận cho các cơ quan, đơn vị là tổ chức kế thừa.
Hội nghị là bước tiếp theo nhằm bàn giao trên thực tế và hướng dẫn các tổ chức kế thừa những công việc cần thực hiện sau khi tiếp nhận. Bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh), cho biết nhãn hiệu cộng đồng gồm nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý. Trong số 30 nhãn hiệu cộng đồng còn hiệu lực được tiếp nhận, phần lớn nằm ở hai địa phương Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương trước khi sáp nhập.
Bà Nhung cho biết, tại TP Hồ Chí Minh trước đây, kinh phí thực hiện đối với các nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận chủ yếu từ nguồn đối ứng và nguồn nhà nước nhưng không nhiều, chủ yếu là chi phí đăng ký. Trong khi đó, tại Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương trước sáp nhập, một số nhãn hiệu cộng đồng được thực hiện bằng nguồn ngân sách nhà nước theo hình thức nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước. Do đó, theo bà Nhung, các tài sản này được xác định là tài sản công.
Tại hội nghị, ông Trần Trọng Tuyên nhấn mạnh ba nội dung các tổ chức kế thừa cần lưu ý, trong đó thời hạn là yếu tố quyết định. Theo ông, giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu có hiệu lực 10 năm kể từ ngày nộp đơn và hồ sơ gia hạn phải được nộp trong vòng 6 tháng trước ngày hết hiệu lực. Kết quả tra cứu Sổ đăng ký quốc gia cho thấy trong 26 văn bằng bảo hộ nhãn hiệu được bàn giao tại hội nghị có 9 văn bằng hết hiệu lực trong vòng 12 tháng tới và 5 văn bằng đã bước vào thời hạn nộp hồ sơ gia hạn.
Sở KH&CN đề nghị các tổ chức kế thừa liên quan xử lý ngay sau hội nghị, không chờ hoàn tất thủ tục sửa đổi chủ văn bằng rồi mới nộp hồ sơ gia hạn.
Bên cạnh thời hạn, việc tiếp nhận văn bằng bảo hộ không đồng nghĩa với hoàn thành nhiệm vụ. Các tổ chức kế thừa cần rà soát, cập nhật quy chế và tổ chức vận hành cơ chế kiểm soát việc sử dụng nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý trên thực tế. Theo ông Tuyên, việc không kiểm soát hoặc kiểm soát không có hiệu quả là một căn cứ độc lập để chấm dứt hiệu lực văn bằng bảo hộ.
Về kinh phí, UBND Thành phố đã xác định nguồn và cơ chế bố trí cho từng nhóm tổ chức kế thừa. Sở KH&CN đề nghị các cơ quan, đơn vị xây dựng dự toán ngay trong quá trình triển khai, xác định quản lý và khai thác nhãn hiệu cộng đồng là nhiệm vụ thường xuyên.
Về phía Sở KH&CN, ông Trần Trọng Tuyên cho biết, Sở sẽ hướng dẫn cụ thể từng thủ tục, hỗ trợ các tổ chức kế thừa chuẩn bị hồ sơ, phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ xử lý các vấn đề chuyên môn phát sinh và tham mưu UBND Thành phố đối với những nội dung vượt thẩm quyền; đồng thời theo dõi tiến độ của từng tổ chức kế thừa để kịp thời tháo gỡ khó khăn.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, việc tiếp nhận các tài sản trí tuệ không chỉ dừng ở sửa đổi tên chủ thể mà cần duy trì hiệu lực, tiếp tục khai thác và phát triển để mang lại giá trị cho cộng đồng địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.
