Theo phóng viên TTXVN tại Pretoria, lời kêu gọi này được đưa ra trong bối cảnh cuộc bầu cử chính quyền địa phương 2026 ở Nam Phi khép lại với 127/213 hội đồng rơi vào trạng thái "treo" - không có đảng nào giành quá bán số ghế, buộc các bên phải đàm phán thành lập chính quyền liên minh.
Theo kết quả chính thức do Ủy ban Bầu cử độc lập Nam Phi (IEC) công bố cuối tuần qua, đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) cầm quyền tuy vẫn là đảng lớn nhất, nhưng số phiếu ủng hộ đảng này trên toàn quốc lại sụt giảm nghiêm trọng, chỉ đạt 30,76% số phiếu so với mức 45,59% năm 2021. Bám đuổi ở vị trí thứ hai là đảng Liên minh Dân chủ (DA) với 24,64% số phiếu, tiếp theo là đảng uMkhonto weSizwe (MK) (9,76%), đảng Các Chiến binh tự do kinh tế (EFF) (6,22%) và đảng ActionSA (5,67%).
Sự suy yếu của ANC thể hiện đặc biệt rõ nét tại các trung tâm đô thị lớn. Đảng này đã không thể dẫn đầu tại 6/8 siêu đô thị của cả nước. Trong khi đó, DA vươn lên dẫn đầu tại 5 siêu đô thị, trong đó có Johannesburg, Tshwane và Ekurhuleni, và đảng MK nắm vị trí số một tại eThekwini. Điểm sáng hiếm hoi của ANC là giữ vững nền tảng ở các vùng nông thôn như các tỉnh Limpopo (54%) và Eastern Cape (45,2%).
Sự phân chia lại cán cân quyền lực đồng nghĩa với việc các siêu đô thị lớn nhất (ngoại trừ Cape Town do DA kiểm soát hoàn toàn) sẽ phải chịu sự điều hành của các chính quyền liên minh. Trong thông điệp gửi quốc gia, Tổng thống Ramaphosa nhấn mạnh cử tri đang đặt kỳ vọng lớn vào một chính quyền hành động, giải quyết triệt để các vấn đề sinh kế như việc làm, nước, điện và an ninh khu phố. Ông cảnh báo các quan chức đắc cử không được xem nhẹ niềm tin của cử tri và phải coi lợi ích cộng đồng cao hơn những toan tính của đảng phái.
Theo luật định, các hội đồng mới đắc cử có 14 ngày (hạn chót dự kiến là 22/11) để tổ chức phiên họp đầu tiên nhằm bầu thị trưởng và giới chức lãnh đạo. Tuy nhiên, giới phân tích và chính phủ lo ngại sự gia tăng kỷ lục số lượng hội đồng "treo" (từ 66 năm 2021 lên 127) sẽ lặp lại kịch bản bất ổn như nhiệm kỳ trước. Các liên minh lỏng lẻo dễ dàng bị phá vỡ chỉ bằng một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, làm tê liệt khả năng thông qua ngân sách, chính sách và việc bổ nhiệm nhân sự của chính quyền địa phương.
Cuộc bầu cử địa phương năm nay thu hút khoảng 14,9 triệu cử tri đi bỏ phiếu (đạt tỷ lệ 52%, tăng 6,1 điểm phần trăm so với năm 2021), với sự tham gia kỷ lục của hơn 540 đảng phái và gần 137.000 ứng cử viên.
