 Tổng thống CH Séc Milos Zeman. Ảnh: AFP/TTXVN |
Bài báo viết: Giới phântích chính trị Séc đều cho rằng nhiệm kỳ thứ hai và cũng là nhiệm kỳ cuốicùng của Tổng thống Zeman có thể sẽ chứng kiến các động thái mạnh mẽ hơn trênchính trường của ông so với nhiệm kỳ đầu tiên. Chắc chắn, ông Zeman sẽ khôngtheo đuổi cách tiếp cận mới mang tính hòa giải như đã từng tuyên bố. Ngược lại,Tổng thống Zeman sẽ đẩy mạnh “ván bài chính trị” của mình, trong đó có mục tiêunhằm vào càng nhiều đối thủ chính trị càng tốt.
Trong nhiệm kỳ cuối này, Tổngthống Zeman không cần phải kiêng nể bất cứ điều gì. Về mặt đối nội, ông Zemancó thể sẽ thách thức các quy định của Hiến pháp, phá vỡ các “vùng cấm” đang tồntại trên chính trường Séc hay sự gắn kết giữa Praha với phương Tây.
Không ainghi ngờ về việc Tổng thống Zeman sẽ tìm cách gia tăng tối đa quyền lực và mứcđộ ảnh hưởng đối với chính trường Séc. Ông Zeman có thể hình thành “nội cácriêng”, giống như đã từng làm năm 2013 khi thành lập chính phủ kỹ trị do Thủtướng Jiri Rusnok lãnh đạo, bất chấp sự phản đối của Hạ viện Czech.
Thời giantới, nếu chính phủ liên minh giữa phong trào ANO và Đảng Dân chủ Xã hội Séc (CSSD) với sự ủng hộ của Đảng Cộng sản Séc - Morava (KSCM) - phương án mà Tổngthống Zeman đang thúc đẩy - thực sự hình thành thì chính phủ này về cơ bản cũngcó thể được coi là “nội các của ông Zeman”.
Lãnh đạo mới của CSSDcũng như ban lãnh đạo KSCM ủng hộ Tổng thống Zeman nhằm củng cố vị thế của họ trênchính trường Séc. Về phần mình, Thủ lĩnh ANO Andrej Babis cũng có quan điểmtương tự do nhận được sự ủng hộ của tổng thống cho việc lập chính phủ mới“không giới hạn về thời gian”.
Ông Zeman chắc chắn sẽ sử dụng tất cả các yếu tốtrên nhằm gia tăng ảnh hưởng đối với chính phủ mới nếu được thành lập ở Séc và đóng vai trò như một “đối tác” của chính phủ này.
Tổng thống Zeman có thểhướng tới việc hình thành một “hệ thống chính trị đặc biệt”, trong đó về mặtchính thức Tổng thống không có nhiều quyền lực nhưng trong thực tế lại đóng vaitrò của một đối tác chính trị quan trọng.
Về đối ngoại, vị thế củaTổng thống Zeman có thể sẽ trở nên phức tạp hơn. Rõ ràng, ông Zeman đã và sẽtiếp tục là nhân vật “thân Nga”. Mặc dù Tổng thống Zeman bác bỏ các chỉ tríchvề việc bị coi là “con rối” trong cuộc chơi của Tổng thống Nga Vladimir Putin.Tuy nhiên, các tuyên bố của ông Zeman liên quan đến cuộc khủng hoảng ở Ukrainehay thông tin về việc Nga can thiệp vào các cuộc bầu cử ở châu Âu đã cho thấynhiều điều về chương trình nghị sự của ông trong năm năm tới.
Nếu muốn thúc đẩyhơn nữa các lợi ích của Moskva thì Tổng thống Zeman có thể sẽ phải đối mặt vớinhiều trở ngại. Chính sách “thân Nga” của Tổng thống Zeman không làm phức tạpcác cuộc đàm phán của Thủ tướng từ nhiệm Babis tại Hội đồng châu Âu bởi cácchính trị gia EU biết rằng quyền lực của ông Zeman có hạn. Cả Berlin vàBrussels đều không coi chính sách trên của Tổng thống Séc Zeman là vấn đềnghiêm trọng.
Tuy nhiên, mọi sự có thể sẽ thay đổi trong nhiệm kỳ thứ hai củaTổng thống Zeman. Nếu chính phủ tới ở Séc không khẳng định được vai trò trongviệc hoạch định chính sách đối ngoại thì chính phủ này có thể sẽ bị gán mác“đối tác không tin cậy”.
Ông Tomas Prouza, cựuQuốc vụ khanh về các vấn đề châu Âu của Séc, từng nhấn mạnh: “CH Séc sẽ bắtđầu rơi vào con đường bị cô lập nếu chính phủ không chống lại được các nỗ lựccủa Tổng thống Zeman trong việc giảm nhẹ các biện pháp cứng rắn của Praha trongquan hệ với Nga, nếu Bộ trưởng Tư pháp chấp nhận sức ép từ Tổng thống trongviệc bắt giữ các nhân vật để trục xuất sang Moskva chứ không phải sang Washingtonvà nếu chính phủ này không “đính chính” được các tuyên bố không đúng sự thậtcủa ông Zeman về châu Âu và các đối tác của Séc”.
Hiện có hai nhân tố cóthể làm chậm lại các nỗ lực của Tổng thống Zeman trong việc thay đổi định hướngcủa Séc. Thứ nhất, đó chính là Thủ tướng từ nhiệm, thủ lĩnh phong trào ANOAndrej Babis. Hiện ông Babis là đồng minh của Tổng thống Zeman nhưng lợi íchcủa ông này và các tập đoàn, công ty thuộc sở hữu cá nhân lại nằm ở châu Âu.Chắc chắn ông Babis muốn được các lãnh đạo EU công nhận là “đối tác có tráchnhiệm”.
Thứ hai, đó chính là vấnđề sức khỏe của Tổng thống Zeman. Ông Zeman hiện đã 73 tuổi và tình trạng sứckhỏe có dấu hiệu xấu đi gần đây. Mặc dù vậy, không thể xem nhẹ ảnh hưởng củaTổng thống Zeman. Hơn nữa, nếu vấn đề sức khỏe thực sự ảnh hưởng đến việc đảmnhiệm vai trò Tổng thống của ông Zeman thì điều này lại tạo ra một nguy cơ lớnhơn. Đó chính là việc gia tăng vai trò của đội ngũ cố vấn của ông Zeman, trongđó có các cố vấn về quan hệ với Nga như ông Vratislav Mynar và ông MartinNejedly.
Nếu vậy, tuyên bố của ông Jiri Drahos - đối thủ chính của ông Zemantrong cuộc bầu cử Tổng thống vừa qua - có thể sẽ trở thành sự thật. Ông Drahostừng tuyên bố rằng ông Milos Zeman không còn gì hơn để cống hiến cho đất nướcnày, mặc dù vậy đội ngũ cố vấn của ông Zeman vẫn có thể sẽ lấy đi nhiều thứtrong số đó”.
