Mặc dù kinh tế TP Hồ Chí Minh đang có nhiều khởi sắc trong những tháng đầu năm 2013, tuy nhiên theo các cơ quan chức năng, sắp tới nhiều doanh nghiệp (DN) sẽ phải cắt giảm việc làm, tinh gọn nhân sự, do đó số người thất nghiệp sẽ càng gia tăng. Vì vậy, để giải quyết việc làm cho số lao động này đang là một bài toán khó đối với các cơ quan chức năng.
Gia tăng thất nghiệp
Ông Trần Anh Tuấn, Phó giám đốc Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TP Hồ Chí Minh (Falmi), cho biết tình trạng thất nghiệp vẫn có xu hướng tăng không ổn định, đồng thời khả năng giảm việc làm, tinh gọn nhân sự tại nhiều doanh nghiệp sẽ tiếp tục tiếp diễn. Tuy nhiên, vẫn còn một số nhu cầu nhân lực trong các ngành dệt may - da giày, xây dựng, bán hàng… sẽ tương đối ổn định hơn và sẽ là nơi để người thất nghiệp có cơ hội việc làm mới.
Ngoài ra, theo báo cáo của Sở Lao động Thương binh và Xã hội TP Hồ Chí Minh, số người tới đăng kí bảo hiểm thất nghiệp tháng sau luôn cao hơn tháng trước. Tính từ đầu năm đến nay, có hơn 5.400 người đăng kí thất nghiệp, trong đó 4.600 người được nhận trợ cấp thất nghiệp với tổng số tiền chi trả trên 78,6 tỉ đồng. Bên cạnh đó, có khoảng 10.500 người chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Bên cạnh nguyên nhân doanh nghiệp gặp khó khăn buộc phải cắt giảm việc làm, tinh giảm biên chế khiến nhiều người lao động mất việc, còn do thị trường lao động thành phố vẫn luôn tồn tại tình trạng mất cân đối trong cơ cấu ngành nghề, trình độ nghề, chuyên môn lành nghề... Nghịch lý thiếu - thừa như vậy cũng đẩy người lao động vào tình trạng thất nghiệp.
Ngoài ra, theo đánh giá của Falmi, sinh viên ra trường vẫn chưa định hướng đúng về nghề nghiệp và việc làm. Một số sinh viên chọn ngành học chưa phù hợp năng lực, sở trường và xu hướng phát triển thị trường lao động. Đặc biệt, ngoại ngữ và kỹ năng là những yêu cầu rất thiết thực từ phía nhà tuyển dụng nhưng rất đông sinh viên chưa đáp ứng được… Theo một khảo sát gần đây của Falmi, có khoảng 80% sinh viên, học viên ra trường tìm được việc làm, 20% còn lại tìm việc rất khó khăn; khoảng 60% học sinh chọn sai ngành học; 75% thiếu hiểu biết về nghề chọn học...
Chủ động nâng cao chuyên môn
Ông Tuấn cho rằng, để giải quyết bài toán việc làm cho người lao động thất nghiệp cần những giải pháp căn cơ và bền vững. Trong đó, quan trọng nhất vẫn là giải pháp kết nối, hỗ trợ lẫn nhau giữa doanh nghiệp và nhà trường. Cụ thể, đối với ngành giáo dục cần sắp xếp lại hệ thống các trường đào tạo, tránh tình trạng chen nhau vào học ngành thị trường lao động đang thừa; ngành đang cần lại thiếu người học... từ đó sẽ giảm tình trạng mất cân đối ngành - nghề. Đối với doanh nghiệp, cần tạo điều kiện để sinh viên đến thực tập, thực hành nghề. Đồng thời, hàng năm doanh nghiệp nên báo với cơ quan cung cấp nguồn nhân lực nhu cầu lao động, từ đó các cơ quan chức năng thông báo cho các trường đào tạo để cân đối chỉ tiêu đào tạo tổng thể và chỉ tiêu đào tạo của từng trường, nhằm hạn chế đào tạo tự phát, giảm mất cân đối cung - cầu.
Ngoài ra, thành phố cũng cần chú trọng phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, làng nghề truyền thống để thu hút nhiều lao động. Nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lao động, xây dựng hệ thống theo dõi, cập nhật tình trạng lao động thôi việc, mất việc làm, di chuyển chỗ làm việc tại các doanh nghiệp và thực trạng lao động thất nghiệp tại các phường, xã trên địa bàn thành phố. Đầu tư, phát triển các nguồn quỹ tín dụng việc làm, quỹ xóa đói giảm nghèo, quỹ hỗ trợ đào tạo nghề… để hỗ trợ người lao động mất việc làm có hoàn cảnh khó khăn tự tạo việc làm.
Bên cạnh đó, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động thất nghiệp tham gia học nghề, vừa qua TP Hồ Chí Minh đã có nhiều chính sách ưu đãi hỗ trợ. Cụ thể, thành phố đã cấp hơn 88 tỷ đồng mua sắm trang thiết bị trang bị cho các trường nghề; nâng cấp trường Trung học Công nghiệp thành Trường Cao đẳng nghề, thành lập 2 phân hiệu trường trung cấp nghề, 3 trung tâm dạy nghề tư thục...; cấp phép đăng ký mới 30 cơ sở dạy nghề trình độ sơ cấp và quy hoạch mạng lưới cơ sở dạy nghề, nhằm phát huy năng lực đào tạo theo hướng tập trung các lĩnh vực ưu tiên phát triển.
Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế đang khó khăn, để không bị thất nghiệp khi doanh nghiệp cắt giảm nhân sự, nhiều lao động đã chọn giải pháp chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, học vấn. Chị Nguyễn Thị Thủy, công nhân Công ty Dệt Phong Phú, cho biết: “Ngoài thời gian đi làm, ban tối tôi còn theo học liên thông đại học ngành quản trị - kinh doanh để nâng cao trình độ chuyên môn. Có như vậy, tôi mới không bị tụt hậu, bị đào thải và giữ được công việc. Bởi nếu bị nghỉ việc thì rất khó để xin được việc mới. Hiện, công ty tôi cũng có rất nhiều người đi học thêm để nâng cao trình độ”. Đây được xem là một giải pháp hữu hiệu để người lao động trụ vững tại doanh nghiệp.
Hoàng Tuyết
