Đây là nhận định của ông Andrew Dzurak, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp Diraq (Australia), khi doanh nghiệp này đang thử nghiệm máy tính lượng tử sử dụng chip silicon tại một trung tâm dữ liệu thương mại ở Sydney.
Theo ông Dzurak, công nghệ lượng tử đang dần bước ra khỏi các phòng thí nghiệm và có thể hỗ trợ giải quyết bài toán năng lượng tại các trung tâm dữ liệu trong vòng 5 năm tới. Một số dạng tác vụ mà các thế hệ AI tiếp theo cần xử lý được cho là phù hợp hơn với phương pháp tính toán lượng tử, qua đó có thể giảm mức tiêu thụ điện.
Các trung tâm dữ liệu phục vụ huấn luyện và vận hành AI đang đòi hỏi nguồn điện ngày càng lớn, gây áp lực lên lưới điện và làm gia tăng nhu cầu xây dựng nhà máy điện mới. Trong khi máy tính lượng tử thông thường cần được làm lạnh ở nhiệt độ cực thấp, hệ thống khép kín của Diraq sử dụng chip silicon và tiêu thụ chưa đến 20 kilowatt điện. Thiết bị hiện được lắp đặt tại trung tâm dữ liệu của Equinix ở Sydney, với 8 bit lượng tử (qubit).
Diraq dự kiến nâng cấp hệ thống lên 150.000 qubit vào năm 2029 và đặt mục tiêu phát triển chip silicon gồm 2 triệu qubit vào năm 2031. Theo ông Dzurak, hệ thống quy mô này sẽ tiêu thụ vài trăm kilowatt điện. Qubit là đơn vị thông tin cơ bản của máy tính lượng tử, cho phép công nghệ này xử lý thông tin theo những nguyên lý khác với máy tính truyền thống.
Ngoài ứng dụng trong AI, máy tính lượng tử còn có tiềm năng hỗ trợ nghiên cứu dược phẩm, phát triển pin nhẹ hơn và ngành công nghiệp hóa chất. Diraq ước tính việc ứng dụng công nghệ này trong thử nghiệm thuốc có thể tăng tỷ lệ thành công thêm 10% và giảm khoảng một phần ba chi phí đưa thuốc mới ra thị trường. Tuy nhiên, ông Dzurak nhấn mạnh khả năng thương mại hóa phụ thuộc vào việc phát triển được những hệ thống có chi phí hợp lý.
Diraq là một trong 6 công ty trên thế giới lọt vào giai đoạn thứ ba của chương trình đánh giá máy tính lượng tử do Cơ quan Các dự án nghiên cứu quốc phòng tiên tiến Mỹ (DARPA) triển khai. Chương trình nhằm kiểm chứng khả năng giải quyết các bài toán thực tế với chi phí hiệu quả của công nghệ này, hướng tới năm 2033.
Australia đang thúc đẩy phát triển lĩnh vực lượng tử với hơn 50 doanh nghiệp hoạt động trong ngành. Công ty khởi nghiệp PsiQuantum nhận khoản đầu tư 1 tỷ AUD từ chính phủ để xây dựng máy tính lượng tử tại bang Queensland, với công trình khởi công hồi tháng 6/2026. Trong khi đó, công ty Silicon Quantum Computing do nhà vật lý Michelle Simmons sáng lập có chip AI tăng cường công nghệ lượng tử được tạp chí Time bình chọn là một trong những phát minh tốt nhất năm 2026.
Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ và Kỹ thuật Australia, bà Cathy Foley nhận định nước này có thế mạnh lâu năm trong nghiên cứu lượng tử, song thương mại hóa vẫn là thách thức lớn. Theo bà, để biến các khám phá khoa học thành doanh nghiệp thành công cần nhiều yếu tố hơn những đột phá về công nghệ.
