Tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; việc sửa đổi, bổ sung một số quy định để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.
Cân nhắc kỹ việc quy định ngừng cung cấp điện
Phát biểu tại buổi thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định quan tâm đến Điều 3 của dự thảo Luật quy định về áp dụng pháp luật; cho rằng, một số quy định của dự thảo Luật được sửa đổi, bổ sung thêm còn trùng lắp, khó theo dõi. Do đó, đề nghị viết và sửa lại toàn bộ Điều này cho rõ ràng, rành mạch.
Liên quan đến điểm c khoản 2 của Điều 49 quy định ngừng và giảm mức cung cấp điện đối với khách hàng sử dụng điện, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc ngừng cung cấp điện cần hết sức cân nhắc vì luật cũ đã quy định. Còn việc ngừng cung cấp điện do vi phạm hành chính thì hiện đã được quy định trong Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị.
Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng: “Về cơ bản, hợp đồng mua bán điện giữa bên bán điện và người tiêu dùng là hợp đồng dân sự, nên không thể tự cắt điện nếu không phải vì mục đích quốc gia và lợi ích công cộng”.
Đồng thời, cần hết sức cân nhắc bổ sung điểm b khoản 2 của Điều 49. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, nội dung trên cần được quy định chặt chẽ, nhất là việc ngừng cung cấp điện vì mục đích của tổ chức, cá nhân. Liên quan đến sửa đổi, bổ sung khoản 3 của Điều 49 như sau: “Bộ Công Thương quy định chi tiết về trình tự ngừng, giảm mức cung cấp điện quy định tại khoản 2 Điều này; phương pháp xác định và mức chi phí ngừng, cấp điện trở lại”.
Nhận thấy Bộ Công thương quy định nội dung trên là không đúng vì ảnh hưởng đến quyền con người, quyền công dân, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, luật phải quy định việc ngừng cung cấp điện phải được các bên sử dụng điện có liên quan (có khả năng bị thiệt hại, bị ảnh hưởng) đồng ý. Và nếu việc ngừng cung cấp điện vì lợi ích của cá nhân mà ảnh hưởng, gây thiệt hại đến người dân thì phải bồi thường.
Băn khoăn việc sửa đổi, bổ sung khoản 3 của Điều 49, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận thấy, đây là nội dung mới, do đó cần quy định chặt chẽ và hết sức cân nhắc. Bên cạnh đó, dự thảo Luật còn nhiều chỗ vẫn trích dẫn Luật Đầu tư công. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát, xem xét kỹ lưỡng kỹ thuật văn bản vì tại Kỳ họp này.
Còn những bất cập, chồng chéo
Tán thành cao với dự thảo Luật, song qua nghiên cứu đại biểu Trần Quang Tâm (Đoàn ĐBQH Đắk Lắk) nhận thấy còn những bất cập, chồng chéo, thiếu rõ ràng và thiếu tính phân cấp, phân quyền đang tồn tại trong dự thảo. Qua đối chiếu với thực tiễn triển khai mô hình tổ chức chính quyền địa phương (đặc biệt là định hướng tinh gọn, phân định rõ thẩm quyền quản lý theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp) và yêu cầu sống còn về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đại biểu Trần Quang Tâm cho rằng, dự thảo Luật hiện nay tại nhiều điều khoản vẫn duy trì cách gọi chung chung hoặc giao quyền cho "Ủy ban nhân dân các cấp" (ví dụ tại khoản 4 Điều 6, khoản 3 Điều 33, khoản 8 Điều 69). Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc luật không phân định rõ ràng thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã dẫn đến tình trạng "giẫm chân lên nhau" hoặc đùn đẩy trách nhiệm khi giải quyết các thủ tục liên quan đến điện mặt trời mái nhà, kiểm tra an toàn điện dân dụng, và giải phóng mặt bằng cho các công trình lưới điện phân phối.
Thêm vào đó, tại khoản 3 Điều 37, việc phân quyền cấp giấy phép hoạt động điện lực vẫn bị ràng buộc cứng nhắc, thiếu cơ chế linh hoạt để UBND cấp tỉnh ủy quyền sâu hơn cho các cơ quan chuyên môn trực thuộc (Sở Công Thương hoặc các chi cục, phòng ban chuyên ngành tại cơ sở) nhằm giải quyết nhanh chóng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Đại biểu Trần Quang Tâm đề xuất điều chỉnh sửa đổi, chuẩn hóa các quy định tại Điều 6, Điều 33, Điều 37 và Điều 69, thay thế cụm từ chung chung "Ủy ban nhân dân các cấp" bằng việc phân định rõ: UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý tổng thể, hoạch định và ban hành cơ chế đặc thù trên địa bàn; đồng thời luật hóa cơ chế cho phép UBND cấp tỉnh được ủy quyền mạnh mẽ cho các cơ quan chuyên môn hoặc chính quyền cơ sở để giải quyết các thủ tục hành chính tại chỗ, tránh ách tắc.
Bên cạnh đó, còn có sự chồng chéo, thiếu rõ ràng trong cơ chế phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và an ninh vùng biên giới, hải đảo, biển đảo. Tại Điều 13 (Chủ trương đầu tư dự án điện lực) và Điều 18, Điều 19 (Lựa chọn nhà đầu tư), dự thảo đang có xu hướng thông thoáng hóa thủ tục để thu hút đầu tư. Tuy nhiên lại thiếu các rào lọc mang tính pháp lý bắt buộc đối với các dự án điện lực nằm ở các vùng nhạy cảm về quốc phòng, an ninh, khu vực biên giới đất liền, vùng biển đảo (đặc biệt là các dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn tại Điều 26).
Đại biểu Trần Quang Tâm cho rằng, thực tế triển khai thời gian qua cho thấy, nước ta chưa có dự án điện gió ngoài khơi nào chính thức được giao khu vực biển hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư cho các nhà đầu tư (nhất là nhà đầu tư nước ngoài hoặc có yếu tố nước ngoài) trong lĩnh vực này nhưng qua nghiên cứu nếu thiếu sự tham gia thẩm định độc lập, mang tính phủ quyết từ sớm của Bộ Quốc phòng và Bộ Công An đối với các dự án sẽ tạo ra những "lỗ hổng" về bảo đảm an ninh quốc gia, an ninh thông tin mạng và chủ quyền biển đảo.
Đại biểu Trần Quang Tâm đề xuất sửa đổi bổ sung tại Điều 13 và Điều 26: “Bắt buộc phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản có tính pháp lý quyết định của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an ngay từ khâu lập chương trình, dự án thực hiện quy hoạch hoặc chấp thuận nhà đầu tư đối với các dự án điện lực nằm ở khu vực chiến lược, biên giới, hải đảo”. Đồng thời, bổ sung chế tài tại Điều 26 buộc các chủ đầu tư dự án điện gió ngoài khơi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ chủ quyền, an ninh trên biển, phối hợp chặt chẽ với lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng.
“Những bất cập, chồng chéo và khoảng trống pháp lý nêu trên nếu không được khắc phục triệt để ngay trong kỳ sửa đổi này sẽ tiếp tục là điểm nghẽn làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước khi phân cấp về cho địa phương, đồng thời tiềm ẩn rủi ro lớn đối với an ninh năng lượng và an ninh quốc phòng trong tình hình mới. Tôi kỳ vọng các cơ quan soạn thảo sẽ cầu thị, tiếp thu để hoàn thiện Dự thảo Luật một cách chặt chẽ, khả thi và có chiều sâu thực tiễn nhất”, đại biểu Trần Quang Tâm phát biểu.
