Chiều 14/10 tại Đà Nẵng đã diễn ra Lễ trao Giải thưởng Khoa học ASEAN-Hoa Kỳ dành cho nữ giới (ASEAN-U.S. Science Prize for Women) năm 2026. Lễ trao giải diễn ra trong khuôn khổ phiên toàn thể Hội nghị lần thứ 90 Ủy ban ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (COSTI-90).
Tại Lễ trao giải, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hà Thị Thanh Hương của Việt Nam giành Giải Nhất ở hạng mục giữa sự nghiệp (Mid-Career). Giải vinh danh tại hạng mục này thuộc về Tiến sỹ Latifah Nurahmi của Indonesia.
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hà Thị Thanh Hương từng tốt nghiệp thủ khoa ngành Công nghệ Sinh học tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên. Sau đó, bà tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Stanford (Mỹ) trước khi trở về Việt Nam. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hà Thị Thanh Hương hiện là Trưởng Bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Giải thưởng Khoa học ASEAN-Hoa Kỳ dành cho Nữ giới được thành lập năm 2014 trong khuôn khổ Ủy ban ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.
Qua các năm, giải thưởng không chỉ hướng tới việc ghi nhận những thành tựu khoa học nổi bật mà còn thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Đây cũng là một cơ chế hợp tác khoa học, công nghệ giữa ASEAN và Hoa Kỳ, với sự tham gia của khu vực tư nhân.
Đối tượng dự giải là các nhà khoa học nữ có bằng tiến sỹ trong lĩnh vực khoa học ứng dụng, mang quốc tịch một trong 11 quốc gia ASEAN. Các ứng viên được xem xét ở hai nhóm: giữa sự nghiệp dành cho người từ 45 tuổi trở xuống, và cấp cao dành cho người từ 46 tuổi trở lên.
Quy trình xét chọn được triển khai từ cấp quốc gia đến cấp khu vực. Mỗi quốc gia lựa chọn một ứng viên chung khảo ở mỗi hạng mục. Hội đồng khu vực tiếp tục chọn hai ứng viên cho mỗi hạng mục tham gia vòng thuyết trình kéo dài 5 phút.
Cơ cấu đánh giá thể hiện định hướng của giải thưởng khi dành 50 điểm cho thành tích khoa học xuất sắc, 25 điểm cho vai trò dìu dắt phụ nữ trong STEM và 25 điểm cho hợp tác, tác động khu vực. Như vậy, năng lực nghiên cứu không phải là tiêu chí duy nhất; khả năng hỗ trợ thế hệ nữ khoa học kế cận và đóng góp cho cộng đồng khoa học ASEAN cũng được coi trọng.
Những kết quả này cho thấy giải thưởng là một kênh ghi nhận đóng góp của các nhà khoa học nữ trong khu vực, đồng thời tạo cơ hội thúc đẩy kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác nghiên cứu giữa các quốc gia ASEAN.
Điểm nhấn của giải thưởng năm 2026 là chủ đề “AI for Advancing Inclusive and Resilient Healthcare in ASEAN”, tạm dịch là “AI vì hệ thống y tế bao trùm và có khả năng chống chịu tại ASEAN”.
Lễ trao giải nhằm trong khuôn khổ Hội nghị COSTI-90 do Bộ Khoa học và Công nghệ đăng cai tổ chức tại Đà Nẵng tập trung thảo luận cơ chế huy động nguồn lực, triển khai các sáng kiến ưu tiên và đo lường hiệu quả thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035 của khu khu vực.
