Theo tờ Nikkei Asia, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) gần đây đã bắt đầu trả lãi cho các ví nhân dân tệ kỹ thuật số đủ điều kiện, đánh dấu lần đầu tiên trên thế giới một đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành được áp dụng cơ chế trả lãi. Động thái này được xem là nỗ lực nhằm gia tăng sức hấp dẫn của e-CNY so với các phương thức thanh toán truyền thống, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc đang tìm cách thúc đẩy việc sử dụng đồng tiền của mình trong các giao dịch quốc tế.
Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc CCTV cho biết, khác với e-CNY, đồng euro kỹ thuật số - dự kiến được Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phát hành sớm nhất vào năm 2029 - hiện không được kỳ vọng sẽ có cơ chế trả lãi. Điều này giúp nhân dân tệ kỹ thuật số trở thành trường hợp tiên phong trong số các đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) đang được nghiên cứu và phát triển trên toàn cầu.
Nhân dân tệ kỹ thuật số là sản phẩm của một viện nghiên cứu do PBOC thành lập từ năm 2014, ban đầu tập trung vào việc phục vụ thanh toán bán lẻ trong nước. Cá nhân và doanh nghiệp có thể mở ví kỹ thuật số, sau đó chuyển đổi tiền mặt hoặc tiền gửi ngân hàng sang e-CNY để sử dụng cho các giao dịch hàng ngày.
Các chương trình thí điểm có sự tham gia của người dân lần đầu tiên được triển khai tại thành phố công nghệ Thâm Quyến vào tháng 10/2020 và sau đó được mở rộng dần sang nhiều khu vực khác. Tính đến tháng 9/2025, e-CNY đã được thử nghiệm tại 26 địa phương trên khắp Trung Quốc. Người dùng có thể thanh toán bằng cách quét mã tại các cửa hàng, nhà hàng và doanh nghiệp chấp nhận loại tiền này.
Theo truyền thông Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, tổng giá trị các giao dịch được thực hiện bằng nhân dân tệ kỹ thuật số đã đạt khoảng 19,5 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 2.800 tỷ USD. Hơn 230 triệu cá nhân và khoảng 19 triệu doanh nghiệp đã mở và sử dụng ví e-CNY trong các chương trình thí điểm.
Hiện nay, các ví điện tử đã được xác minh danh tính người dùng bắt đầu được hưởng lãi suất trên số dư e-CNY. Mức lãi suất được áp dụng là 0,05% mỗi năm, tương đương với lãi suất chuẩn của các tài khoản tiết kiệm thông thường tại các ngân hàng thương mại trong nước. Theo kế hoạch, lãi suất được tính từ ngày 1/1/2026, với việc chi trả lãi theo quý bắt đầu từ tháng 3/2026 thông qua các ngân hàng quốc doanh lớn như Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) và Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB).
Song song với việc thúc đẩy sử dụng trong nước, Trung Quốc cũng đang tập trung mở rộng vai trò của nhân dân tệ kỹ thuật số trong các giao dịch xuyên biên giới của doanh nghiệp. Các thử nghiệm sử dụng e-CNY trong thanh toán quốc tế đã được khởi động từ năm 2024 với sự tham gia của một số quốc gia, trong đó có Saudi Arabia và Thái Lan.
Trong khuôn khổ các chương trình này, doanh nghiệp tại các quốc gia tham gia có thể thực hiện thanh toán liên quan đến thương mại và tài chính bằng e-CNY cho đối tác thông qua các ngân hàng thương mại và PBOC. Các giao dịch, số dư và dữ liệu liên quan được quản lý bằng công nghệ blockchain, cho phép theo dõi và xử lý thanh toán theo thời gian thực.
Theo PBOC, một trong những lợi thế chính của hệ thống thanh toán dựa trên nhân dân tệ kỹ thuật số là khả năng rút ngắn đáng kể thời gian xử lý giao dịch. Với hệ thống SWIFT hiện hành - tiêu chuẩn chủ yếu cho thanh toán xuyên biên giới, các giao dịch quốc tế thường mất từ vài ngày đến khoảng một tuần để hoàn tất do phải thông qua các ngân hàng đại lý trung gian. Trong khi đó, hệ thống đang được thử nghiệm bằng e-CNY có thể xử lý giao dịch chỉ trong vài giây, đồng thời giảm chi phí giao dịch tới 50%.
Dù vậy, đồng USD vẫn đang giữ vai trò thống trị trong các thanh toán xuyên biên giới toàn cầu. Giới quan sát cho rằng các biện pháp kiểm soát vốn nghiêm ngặt của Trung Quốc, cùng với những hạn chế về ngoại hối áp dụng đối với cá nhân và doanh nghiệp, vẫn là rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô sử dụng e-CNY trong giao dịch quốc tế.
Hiện vẫn chưa có khung thời gian cụ thể cho việc chính thức ra mắt rộng rãi đồng nhân dân tệ kỹ thuật số. Trong kế hoạch 5 năm tiếp theo của Trung Quốc, giai đoạn 2026-2030, chính phủ nước này cam kết thúc đẩy sự phát triển ổn định của e-CNY, song chưa công bố lộ trình chi tiết hay mốc thời gian cụ thể cho việc triển khai toàn diện.
| Cơ chế trả lãi với nhân dân tệ kỹ thuật số cho thấy chuyển đổi số tạo phương thức trong tiền tệ, thanh toán. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc nhìn nhận những chuyển động trong lĩnh vực thanh toán số cũng đặt ra yêu cầu gắn ứng dụng công nghệ với hiệu quả và giá trị cụ thể. Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số ngành ngân hàng đang tập trung vào phát triển hạ tầng thanh toán điện tử, số hóa dịch vụ và mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt. Nhiều ngân hàng thương mại đã ứng dụng dữ liệu lớn, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, blockchain và định danh điện tử (eKYC), đồng thời xây dựng các hệ sinh thái số kết nối dịch vụ ngân hàng với nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Những bước tiến này đang góp phần thay đổi phương thức cung cấp và sử dụng dịch vụ tài chính tại Việt Nam. |
