Quyết định được đưa ra trong bối cảnh chính phủ Mexico tìm cách củng cố nguồn thu và điều chỉnh lại chính sách thương mại để chuẩn bị cho vòng rà soát Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) vào năm tới.
Theo hãng tin Reuters, dự luật được Thượng viện Mexico phê chuẩn ngày 10/12 với 76 phiếu thuận, 5 phiếu chống và 35 phiếu trắng. Trước đó, Hạ viện đã thông qua đề xuất này. Chính sách mới áp dụng từ năm 2026 sẽ nâng hoặc bổ sung thuế suất mới lên tới 50% đối với các mặt hàng như ôtô, linh kiện ôtô, dệt may, quần áo, nhựa và thép từ những quốc gia không có hiệp định thương mại tự do với Mexico, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Thái Lan và Indonesia. Phần lớn hàng hóa trong danh mục chịu mức thuế khoảng 35%.
So với dự thảo từng bị đình trệ tại Hạ viện hồi mùa thu, dự luật cuối cùng thông qua chỉ còn khoảng 1.400 dòng sản phẩm chịu tác động, chủ yếu là dệt may, thép, linh kiện ôtô, nhựa và giày dép. Thuế suất với khoảng hai phần ba số mặt hàng này đã được giảm nhẹ so với đề xuất ban đầu.
Phản ứng trước động thái của Mexico, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố sẽ theo dõi chặt chẽ cơ chế thuế quan mới, đồng thời cảnh báo biện pháp này có thể gây tổn hại đáng kể tới lợi ích thương mại song phương. Cơ quan này nhấn mạnh Trung Quốc “luôn phản đối mọi hình thức tăng thuế đơn phương” và kêu gọi Mexico xem xét lại những biện pháp mang tính bảo hộ.
Trong nước, quyết định tăng thuế nhận được đánh giá trái chiều. Thượng nghị sĩ Mario Vazquez thuộc đảng PAN cho rằng chính sách này có thể hỗ trợ các ngành sản xuất đang chịu thiệt thòi trong cạnh tranh với hàng Trung Quốc, đồng thời góp phần bảo vệ việc làm. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý người dân sẽ phải chịu thuế gián tiếp khi giá hàng hóa tăng, và cần theo dõi việc sử dụng nguồn thu bổ sung của nhà nước, dự kiến khoảng 3,76 tỷ USD nhằm giảm thâm hụt năm tài chính.
Thượng nghị sĩ Emmanuel Reyes của đảng cầm quyền Morena bảo vệ quyết định tăng thuế, khẳng định điều này sẽ thúc đẩy vị thế của sản phẩm Mexico trong chuỗi cung ứng toàn cầu và bảo vệ các ngành then chốt. Ông nhấn mạnh biện pháp thuế quan không chỉ nhằm tăng nguồn thu mà còn là công cụ định hướng chính sách kinh tế thương mại vì lợi ích chung.
Trong bối cảnh Washington thời gian qua liên tục thúc giục các nước Mỹ Latinh hạn chế quan hệ kinh tế với Trung Quốc, động thái của Mexico được giới phân tích xem là nỗ lực cân bằng giữa yêu cầu chính trị - kinh tế và mục tiêu củng cố năng lực sản xuất nội địa. Bộ Tài chính Mexico trước đó cũng cho biết việc điều chỉnh thuế nhập khẩu nằm trong định hướng tái cơ cấu chính sách thương mại để giảm thiểu thâm hụt ngân sách và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
