Tờ New York Post ngày 30/12 dẫn các nguồn tin cho biết giới siêu giàu đã bắt đầu tính toán rời California trước đề nghị áp dụng một sắc thuế tài sản một lần ở mức 5% đối với những cư dân có giá trị tài sản trên 1 tỷ USD. Dự luật mang tên Billionaire Tax Act dự kiến đưa ra trưng cầu dân ý vào năm 2026, với lập luận của phe ủng hộ rằng có thể mang lại tới 100 tỷ USD trong vòng 5 năm nhằm bù đắp ngân sách cho y tế, giáo dục và dinh dưỡng bị cắt giảm ở cấp liên bang.
Tuy nhiên, ngay cả Thống đốc California, ông Gavin Newsom, cũng được cho là không ủng hộ đề nghị này, vốn chỉ tác động đến khoảng 200 cá nhân nhưng có nguy cơ gây chấn động toàn bộ nền kinh tế của tiểu bang lớn nhất Mỹ. Nhiều nhà kinh tế cảnh báo rằng việc đánh thuế tài sản không chỉ nhắm vào cá nhân giàu có, mà thực chất là đánh trực tiếp vào những tài sản doanh nghiệp đang vận hành và tạo công ăn việc làm.
Ông Chris Edwards, kinh tế gia thuộc Viện nghiên cứu Cato, phân tích rằng phần lớn tài sản của giới tỷ phú là cổ phần doanh nghiệp, những tài sản này đang nuôi sống hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu lao động. Đánh thuế vào đó đồng nghĩa làm suy yếu đầu tư, thu hẹp hoạt động kinh doanh và đẩy các tài sản sản xuất ra khỏi California, gây tổn hại lâu dài cho tăng trưởng.
Bản thân ông Ackman thừa nhận hệ thống thuế hiện tại cho phép giới tỷ phú né tránh nghĩa vụ bằng cách vay mượn dựa trên cổ phần thay vì bán ra, từ đó sống xa hoa mà không phải chịu thuế tương xứng. Tuy vậy, ông phản đối thuế tài sản và thay vào đó, đề nghị đánh thuế các khoản vay cá nhân vượt quá giá vốn cổ phần, coi đó như một hình thức bán cổ phiếu trá hình để tạo công bằng thuế khóa mà không phá hoại môi trường đầu tư.
Cuộc tranh luận về thuế tỷ phú tại California phản ánh mâu thuẫn sâu sắc giữa nhu cầu ngân sách của một tiểu bang chi tiêu khổng lồ và thực tế cạnh tranh khốc liệt giữa các địa phương trong việc thu hút vốn và nhân tài. Nếu California tiếp tục theo đuổi con đường thuế tài sản, nhiều chuyên gia lo ngại rằng Thung lũng Silicon sẽ không còn là biểu tượng của đổi mới, mà trở thành bài học đắt giá về việc chính sách thuế sai lầm có thể làm tan rã một hệ sinh thái kinh tế từng dẫn đầu thế giới.
