Tiêu chuẩn ESG hướng đến giảm ô nhiễm, tối ưu tài nguyên và đảm bảo đạo đức kinh doanh, giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Hiện nhiều công ty đang xây dựng chiến lược dài hạn của mình theo khuôn khổ ESG bởi việc áp dụng các tiêu chuẩn xanh không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định mà còn nâng cao năng suất, chất lượng và bảo vệ môi trường trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu ngày càng diễn ra bất thường.
Để xuất khẩu buộc doanh nghiệp phải thay đổi
Ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia nhấn mạnh: Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh hóa, áp dụng các mô hình sản xuất mới với các tiêu chuẩn không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tổ chức, cá nhân phát triển bền vững, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận được với các thị trường phát triển xuất khẩu, chuỗi cung ứng quốc tế, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội bền vững.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, việc đưa sản phẩm Việt Nam ra thị trường quốc tế không chỉ phụ thuộc vào năng lực sản xuất hay giá thành sản phẩm mà còn gắn chặt với khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu, vì vậy, áp lực từ các thị trường xuất khẩu buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách thức sản xuất theo hướng bền vững hơn.
Việc tuân thủ ESG là nền tảng và sẽ mở ra “hành lang pháp lý” để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong xu thế thúc đẩy phát triển hiện nay, việc áp dụng các tiêu chuẩn xanh không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định mà còn trực tiếp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các tiêu chuẩn như ISO 14001 hay các khung ESG giúp doanh nghiệp thiết lập hệ thống quản lý môi trường bài bản, kiểm soát phát thải, tối ưu năng lượng và giảm lãng phí trong sản xuất.
Theo số liệu báo cáo, tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn xanh đang tăng nhanh với hàng nghìn chứng chỉ được cấp cho thấy xu hướng “xanh hóa” ngày càng rõ nét trong cộng đồng doanh nghiệp. Việc áp dụng tiêu chuẩn xanh không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn tạo lợi thế trong xuất khẩu và thu hút đầu tư.
Ông Nguyễn Tiến Huy – Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững (VCCI) khẳng định: ESG đang trở thành nền tảng để các nhà đầu tư, đối tác và thị trường đánh giá một doanh nghiệp. Đặc biệt, tại các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Hoa Kỳ hay Nhật Bản, yêu cầu về minh bạch ESG, báo cáo phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc carbon ngày càng trở nên nghiêm ngặt. Nếu không chuyển đổi theo hướng ESG, doanh nghiệp sẽ không chỉ mất cơ hội tăng trưởng, mà còn có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hiện chương trình “Hỗ trợ Doanh nghiệp thí điểm DMP do Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia phối hợp với VCCI triển khai, các doanh nghiệp đã được hỗ trợ đánh giá mức độ sẵn sàng ESG, xây dựng chiến lược và triển khai cải tiến. Kết quả cho thấy, việc áp dụng công nghệ xanh và quy trình bền vững có thể giảm lãng phí tài nguyên tới 15% trong vòng 5 năm, hiệu quả cao trong tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành, chất lượng sản phẩm được nâng cao và tăng hiệu quả quản lý rủi ro. Điều này cho thấy ESG là một đòn bẩy năng suất hiệu quả.
Cần quy định cụ thể cho ESG
Thúc đẩy phát triển các dự án xanh, ngày 4/7/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh, có hiệu lực thi hành từ ngày 2/8/2025. Quyết định này mới chỉ quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư đáp ứng tiêu chí môi trường để được phát hành trái phiếu xanh và cấp tín dụng xanh mà chưa có các quy định cụ thể về tiêu chí xanh và xác định dự án xanh vì vậy cần quy định cụ thể về tiêu chí xanh, xác định dự án xanh, tuần hoàn và ESG. Việc xác định dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn trong các ngành, lĩnh vực cần căn cứ vào các tiêu chí kỹ thuật cụ thể cho từng loại dự án.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị và lấy ý kiến các bộ, ngành, tổ chức để hoàn thiện. Dự thảo danh mục dự án xanh được xây dựng theo hướng gồm 45 loại dự án thuộc 7 lĩnh vực then chốt: Năng lượng; giao thông; xây dựng; tài nguyên nước; nông- lâm- thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; công nghiệp chế biến, chế tạo; dịch vụ môi trường. Các tiêu chuẩn, tiêu chí xanh góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong bối cảnh mới...
Các chuyên gia kinh tế cho rằng: Thực tế việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế giúp doanh nghiệp chuyển từ sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang quản trị theo hệ thống, từ đó nâng cao tính ổn định và khả năng kiểm soát chất lượng. Tuy nhiên, quá trình này vẫn đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, vì vậy, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý thông qua các chương trình tư vấn, đào tạo và thúc đẩy áp dụng tiêu chuẩn, tạo nền tảng giúp doanh nghiệp từng bước nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Có thể khẳng định, tiêu chuẩn quốc tế không chỉ là công cụ quản lý mà còn là “đòn bẩy” chiến lược. Khi được áp dụng hiệu quả, đây chính là chìa khóa giúp sản phẩm Việt Nam nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.
