Thủ tướng Armenia, Nikol Pashinyan, đã bác bỏ lời kêu gọi từ Moskva yêu cầu tổ chức ngay một cuộc trưng cầu dân ý về việc rời khỏi Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) do Liên bang Nga dẫn dắt để gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Theo hãng tin AFP của Pháp, AP của Mỹ và kênh Al Jazeera của Qatar, sự từ chối của Thủ tướng Armenia được đưa ra hôm 1/6, trong bối cảnh Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin gọi điện cho ông, được cho là để chúc mừng sinh nhật.
Yêu cầu mà nhà lãnh đạo Armenia gọi là “phi lý” xuất hiện giữa lúc Điện Kremlin đang nhanh chóng gia tăng sức ép về kinh tế và ngoại giao đối với đồng minh truyền thống của mình, khi Yerevan ngày càng xích lại gần phương Tây.
Căng thẳng bùng phát tại hội nghị thượng đỉnh EAEU ở Astana, Kazakhstan, ngày 29/5, khi ông Putin cùng lãnh đạo các nước Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan ra tuyên bố chung kêu gọi Armenia tổ chức trưng cầu dân ý về việc gia nhập EU “càng sớm càng tốt”.
Theo quan điểm của nhà lãnh đạo Liên bang Nga, việc đồng thời là thành viên của cả EU và EAEU là điều không thể.
Ông Putin cũng dường như đưa ra một lời cảnh báo ngầm đối với Armenia về việc theo đuổi tham vọng hội nhập phương Tây, khi nhấn mạnh rằng “kịch bản Ukraine” đã bắt đầu từ những khát vọng gia nhập EU của Kiev.
Trong bài phát biểu bằng video được phát trên mạng xã hội, ông Pashinyan cho biết chính phủ tại Yerevan sẽ tiếp tục hoạt động trong khuôn khổ EAEU cho đến khi việc lựa chọn giữa hai khối “trở nên không thể tránh khỏi”, đồng thời lưu ý rằng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào trước khi Armenia chính thức nộp đơn xin quy chế ứng cử viên EU đều chỉ mang tính giả định.
“Đưa một lựa chọn mang tính lý thuyết ra trưng cầu dân ý rõ ràng không phải là điều hợp lý hay chính đáng,” ông Pashinyan nói, đồng thời mô tả quan hệ với Nga đang ở trong “giai đoạn chuyển đổi”.
Cả Điện Kremlin và Yerevan đều cho biết ông Putin đã gọi điện cho ông Pashinyan để thảo luận về kết quả hội nghị thượng đỉnh cũng như gửi lời chúc mừng sinh nhật.
Tuy nhiên, Liên bang Nga, theo truyền thông phương Tây, được cho là đã gia tăng đáng kể sức ép đối với Armenia trước cuộc bầu cử quốc hội tại quốc gia vùng Kavkaz này vào ngày 7/6 tới.
Cuối tuần qua, Moskva đã triệu hồi đại sứ tại Armenia về nước để tham vấn.
Vào ngày 1/6, cơ quan giám sát nông nghiệp của Liên bang Nga đã đình chỉ nhập khẩu cá và hải sản từ Armenia với lý do vi phạm các tiêu chuẩn y tế.
Lệnh cấm này tác động mạnh đến một ngành kinh tế quan trọng của Armenia, vốn xuất khẩu khoảng 30% sản lượng sang Liên bang Nga, đồng thời là sự tiếp nối các biện pháp hạn chế thương mại trước đó đối với nông sản, hoa, nước khoáng và đồ uống có cồn của Armenia.
Cũng trong ngày 1/6, EU cáo buộc Liên bang Nga đang tìm cách làm suy yếu nền kinh tế Armenia nhằm tác động đến kết quả cuộc bầu cử sắp tới.
Moskva chưa đưa ra bình luận tức thời đối với cáo buộc của EU cũng như tuyên bố của Thủ tướng Pashinyan.
Từng là đồng minh thân cận của Liên bang Nga, nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ này đã bắt đầu đa dạng hóa các mối quan hệ đối ngoại sau khi Moskva không can thiệp trong cuộc tấn công quân sự của Azerbaijan vào năm 2023 tại khu vực Nagorno-Karabakh, khiến Armenia mất quyền kiểm soát vùng lãnh thổ mà hai nước đã tranh chấp trong nhiều thập kỷ.
Quá trình đó càng được đẩy nhanh kể từ khi Liên bang Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022.
Yerevan đã tăng cường đáng kể quan hệ với châu Âu, bao gồm việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh chính thức đầu tiên với EU vào tháng trước trong khuôn khổ một cuộc họp rộng hơn của các nước châu Âu, có sự tham dự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Armenia cũng đã đón tiếp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm cấp nhà nước được chú ý rộng rãi. Chuyến thăm này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ Điện Kremlin sau khi xuất hiện một đoạn video ghi lại cảnh ông Macron hát trong khi ông Pashinyan chơi trống.
