Cụ thể, trong cuộc điện đàm ngày 11/5, ông Erdogan hoan nghênh tuyên bố gần đây của Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng các cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine sẽ tiếp tục tại Istanbul – nơi mà đàm phán đã dừng lại trước đó năm 2022. Ông Erdogan nhấn mạnh Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng tổ chức các cuộc thương lượng nhằm dẫn đến một giải pháp lâu dài.
Thông cáo sau cuộc điện đàm cho biết: “Tổng thống Erdogan nói rằng cánh cửa cơ hội vì hòa bình đã mở ra và lệnh ngừng bắn toàn diện sẽ tạo điều kiện cần thiết cho các cuộc đàm phán hòa bình”.
Điện Kremlin đã xác nhận cuộc điện đàm, cho biết hai nhà lãnh đạo đã thảo luận chi tiết về sáng kiến của Tổng thống Nga nhằm nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine. Theo đó, Phía Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hỗ trợ tối đa trong tổ chức và tiến hành các cuộc đàm phán nhằm đạt được một nền hòa bình bền vững.
Cùng ngày, ông Erdogan đã nói với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron rằng bước ngoặt lịch sử nhằm chấm dứt xung đột đã đến và cần nắm bắt cơ hội này.
Cũng trong ngày 11/5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định Ukraine sẵn sàng đối thoại trực tiếp với Nga. Trên mạng xã hội, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẵn sàng gặp gỡ, đồng thời bày tỏ hy vọng Nga sẽ cam kết thực hiện một lệnh ngừng bắn toàn diện trong 30 ngày, bắt đầu từ ngày 12/5. Ông Zelensky cũng tuyên bố việc Nga bắt đầu cân nhắc chấm dứt xung đột là một dấu hiệu tích cực.
Các diễn biến trên diễn ra sau khi Tổng thống Putin đề nghị Ukraine nối lại đàm phán trực tiếp tại Istanbul vào ngày 15/5 mà không kèm theo điều kiện tiên quyết.
Năm 2022, Ukraine đã rút khỏi tiến trình đàm phán do áp lực từ Anh và sau đó Tổng thống Zelensky đã ban hành sắc lệnh cấm bản thân tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào với ông Putin.
Ông Zelensky và một số nước phương Tây hậu thuẫn Ukraine hiện yêu cầu Nga chấp nhận một lệnh ngừng bắn vô điều kiện kéo dài 30 ngày trước khi đàm phán trực tiếp. Về phần mình, ông Putin lưu ý rằng Ukraine không tuân thủ cả ba lệnh ngừng bắn mà Nga từng đề xuất.
Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, cho biết Nga tuy ủng hộ ý tưởng ngừng bắn về nguyên tắc, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Trước đó, Nga từng bày tỏ lo ngại rằng ngừng giao tranh sẽ cho Ukraine thời gian tập hợp lại lực lượng bị tổn thất, đồng thời khẳng định cần ngừng mọi hoạt động chuyển vũ khí từ phương Tây đến Ukraine trong suốt thời gian ngừng bắn.
Thổ Nhĩ Kỳ đã tổ chức nhiều vòng đàm phán giữa các phái đoàn Nga và Ukraine vào mùa xuân năm 2022. Khi đó, Nga nói rằng các cuộc thương lượng này đã đạt được tiến triển rõ rệt, bao gồm một dự thảo sơ bộ về quy chế trung lập của Ukraine, các đảm bảo an ninh và nhiều vấn đề then chốt khác. Tuy nhiên, Nga cáo buộc Thủ tướng Anh khi đó là ông Boris Johnson đã phá hỏng tiến trình hòa bình khi khuyên Ukraine không chấp nhận các điều khoản và tiếp tục chiến đấu.
Dù ông Johnson phủ nhận cáo buộc này, nhưng ông David Arakhamia – trưởng phái đoàn Ukraine khi đó – thừa nhận ông Johnson đã đóng vai trò có ảnh hưởng trong tiến trình nói trên.
