Trong bối cảnh định giá phân hóa và xu hướng phục hồi chưa rõ ràng, bài toán của nhà đầu tư không chỉ là tìm cơ hội giá thấp mà còn là lựa chọn thời điểm và phân bổ vốn hợp lý.
Thị trường chứng khoán cuối năm 2026 đang chứng kiến sự lệch pha rõ rệt giữa nội tại doanh nghiệp và thị giá cổ phiếu. Dù vĩ mô có nhiều điểm sáng như GDP 9 tháng tăng 9,01% (thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á), vốn FDI thực hiện tại Việt Nam ước đạt 21,07 tỷ USD và FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường từ ngày 21/9, các tín hiệu này vẫn chưa đủ tạo lực đỡ cho chứng khoán.
Áp lực đến từ dòng vốn toàn cầu thu hẹp khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5,2%. Còn trong nước, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao khiến kênh cổ phiếu chịu cạnh tranh gay gắt.
Hệ quả là đến hết quý III/2026, hơn 21% số cổ phiếu trên ba sàn đã giảm xuống dưới vùng đáy tháng 3/2020, trong khi VN-Index vẫn dao động quanh 1.700 điểm. Sự phân hóa này cho thấy chỉ số chung chưa phản ánh đầy đủ mức độ suy giảm của nhiều cổ phiếu; đồng thời, khiến việc lựa chọn cơ hội đầu tư trở nên khó khăn hơn.
Theo thống kê của Fmarket đến hết tháng 10/2026, có 21/34 quỹ cổ phiếu trên nền tảng này sở hữu danh mục có P/E thấp hơn mức 12,1 lần của VN-Index. Trong đó, 10 quỹ có P/E dao động từ 5,92-8,96 lần, thấp hơn chỉ số chung khoảng 26-51%.
Tuy nhiên, định giá thấp chưa đủ để bảo đảm khả năng tăng giá. Theo ông Thái Quang Trung, Giám đốc Đầu tư VinaCapital, việc lựa chọn cổ phiếu cần dựa trên triển vọng tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và những yếu tố có thể trở thành chất xúc tác cho giá cổ phiếu.
“Chúng tôi không mua một cổ phiếu chỉ vì nó rẻ, mà cổ phiếu đó cần có chất xúc tác để thúc đẩy giá tăng trở lại. Chất xúc tác có thể đến từ những thay đổi của ban lãnh đạo, việc triển khai dự án mới hoặc triển vọng tích cực hơn của ngành”, ông Trung chia sẻ.
Thực tế, khoảng cách giữa các cổ phiếu và giữa các danh mục đầu tư ngày càng rõ nét. Dữ liệu Fmarket đến ngày 31/10/2026 cho thấy, 10 quỹ mở cổ phiếu có hiệu suất ba năm cao nhất ghi nhận mức sinh lời từ 45,38-64,31%. Điều này phần nào phản ánh sự khác biệt trong chiến lược lựa chọn và quản trị danh mục, ngay cả khi cùng hoạt động trong một thị trường.
Ở góc độ dòng tiền, câu hỏi đặt ra là nhà đầu tư nên tiếp tục đứng ngoài chờ thị trường xác lập xu hướng hay duy trì một phần vị thế để đón đầu khả năng phục hồi.
Chia sẻ tại chương trình Fund Insider do Fmarket tổ chức mới đây, ông Nguyễn Lê Ngọc Khoa, Giám đốc Đầu tư Công ty Quản lý Quỹ KIM Việt Nam cho rằng, nhà đầu tư nên giữ một phần vị thế trên thị trường, bởi ngay cả khi tâm lý bi quan nhất, một nhịp tăng mới có thể đã ở rất gần.
Theo ông Khoa, một số tín hiệu cho thấy lãi suất có thể tiến gần vùng đỉnh. Dù lãi suất đạt đỉnh không đồng nghĩa sẽ giảm ngay, việc áp lực tăng lãi suất suy yếu có thể tạo điều kiện để định giá cổ phiếu cải thiện. Nhà đầu tư đứng ngoài hoàn toàn có nguy cơ bỏ lỡ nhịp phục hồi đầu tiên.
Dù vậy, duy trì vị thế không đồng nghĩa với việc dồn toàn bộ vốn vào cổ phiếu. Trong điều kiện thanh khoản thấp và diễn biến khó dự báo, nhà đầu tư cần phân bổ tài sản theo mục tiêu, khả năng chấp nhận rủi ro và hạn chế sử dụng đòn bẩy để tránh khuếch đại thua lỗ.
Với những nhà đầu tư không có nhiều thời gian theo dõi thị trường, giải ngân định kỳ cũng là một phương án được cân nhắc. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực xác định chính xác thời điểm giải ngân, đồng thời duy trì kỷ luật đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, phương pháp này không loại bỏ rủi ro khi thị trường tiếp tục điều chỉnh.
Trên thực tế, dòng tiền vào một số quỹ cổ phiếu vẫn được duy trì trong giai đoạn thị trường biến động. Theo ghi nhận của Fmarket, trong tháng 10/2026, các quỹ DCDS, VINACAPITAL-VESAF, VCBF-BCF, BMFF và VCBF-AIF nằm trong nhóm có giá trị mua ròng nổi bật.
Diễn biến này cho thấy một bộ phận nhà đầu tư vẫn lựa chọn tích lũy tài sản tài chính thay vì rút hoàn toàn khỏi thị trường. Tuy nhiên, trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô, lãi suất và dòng vốn vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, việc giải ngân cần đi cùng với quản trị rủi ro. Thay vì cố gắng dự báo chính xác vùng đáy, nhà đầu tư cần chú trọng chất lượng tài sản, mức độ phân bổ vốn và khả năng nắm giữ trong dài hạn.
