Đường ống dẫn dầu Druzhba ở Szazhalombatta, Hungary. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Financial Times, Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 21/4 xác nhận hệ thống đã được khôi phục các điều kiện vận hành cơ bản, cho phép đường ống hoạt động trở lại sau thời gian gián đoạn kể từ tháng 1 do một cuộc không kích của Nga. Tuy nhiên, ông cảnh báo chưa thể đảm bảo các cơ sở hạ tầng năng lượng này sẽ không tiếp tục bị tấn công.
Theo phía Ukraine, vụ tấn công trước đó đã gây hư hại nghiêm trọng, trong đó có một bể chứa dầu dung tích 75.000 m³ bốc cháy và mất khoảng 10 ngày để dập tắt. Kiev khẳng định việc gián đoạn là do yếu tố quân sự, bác bỏ cáo buộc từ Hungary và Slovakia rằng nước này cố tình ngừng trung chuyển dầu Nga.
Việc sửa chữa hoàn tất được xem là bước ngoặt quan trọng, bởi tranh chấp liên quan đến đường ống Druzhba đã khiến Hungary và Slovakia trì hoãn phê duyệt gói hỗ trợ tài chính trị giá 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine. Cả hai nước này yêu cầu dòng dầu phải được khôi phục trước khi dỡ bỏ quyền phủ quyết.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã lên tiếng hoan nghênh động thái của Kiev, coi đây là bước thực hiện đúng cam kết nhằm nối lại hoạt động của tuyến đường ống.
Trong khi đó, Thủ tướng Hungary sắp mãn nhiệm Viktor Orban cho biết Budapest sẽ không tiếp tục cản trở khoản vay nếu nguồn cung dầu được nối lại. Người kế nhiệm ông, Thủ tướng đắc cử Peter Magyar, cũng nhấn mạnh Hungary sẽ không chấp nhận bất kỳ sức ép chính trị nào liên quan đến vấn đề này, đồng thời kêu gọi Ukraine mở lại đường ống nếu hệ thống đã sẵn sàng.
Về phía Slovakia, Ngoại trưởng Juraj Blanar cho biết Bratislava sẵn sàng rút quyền phủ quyết đối với các lệnh trừng phạt mới nhằm vào Nga, nhưng chỉ sau khi dầu Nga thực sự được vận chuyển trở lại qua Druzhba.
Giới chức EU nhận định việc khôi phục đường ống có thể giúp phá vỡ thế bế tắc không chỉ với gói hỗ trợ 90 tỷ euro mà còn với một vòng trừng phạt mới đối với Nga. Gói trừng phạt này bao gồm đề xuất cấm hoàn toàn các dịch vụ hàng hải liên quan đến vận chuyển dầu Nga, nhằm làm gia tăng chi phí và giảm nguồn thu năng lượng của Moskva.
Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết có “động lực mới” sau các diễn biến chính trị tại Hungary và kỳ vọng quyết định tích cực về khoản vay sẽ được thông qua trong vòng 24 giờ.
Tuy nhiên, ngay cả khi đạt được đồng thuận, việc triển khai các biện pháp trừng phạt mới vẫn có thể bị trì hoãn do một số quốc gia như Hy Lạp và Malta muốn gắn điều kiện với thỏa thuận ở cấp G7, trong khi các nước khác như Thụy Điển và Phần Lan thúc đẩy tiến hành ngay.
Việc nối lại dòng chảy qua Druzhba vì vậy không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là chìa khóa để tháo gỡ một trong những nút thắt chính trị quan trọng nhất hiện nay giữa Ukraine và EU, trong bối cảnh khối này đang tìm cách duy trì hỗ trợ tài chính và gia tăng sức ép lên Nga.