Căng thẳng Israel-Iran:

Những tác động về kinh tế sau khi Mỹ không kích Iran

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, sau khi Mỹ tiến hành không kích 3 cơ sở hạt nhân ở Iran, Tổng thống nước này Donald Trump khẳng định mục đích của động thái trên là nhằm phá hủy năng lực làm giàu hạt nhân của Iran và ngăn chặn mối đe dọa hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo.
Chú thích ảnh
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng về chiến dịch không kích Iran, ngày 21/6/2025. Ảnh: CBS/TTXVN

Tuy nhiên, quyết định trên đã gây ra những phản ứng trái chiều trong chính giới Mỹ, trong khi giới phân tích đã đưa ra những cảnh báo về tác động không nhỏ đối với kinh tế sau các cuộc không kích này. Cụ thể, trong khi một số thành viên của đảng Cộng hòa có tiếng nói nhất của Quốc hội Mỹ đã phát biểu trên nền tảng truyền thông xã hội X về việc ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump ném bom 3 địa điểm hạt nhân ở Iran, lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries chỉ trích Tổng thống Trump vì quyết định tấn công Iran, đồng thời cho rằng "nguy cơ chiến tranh hiện đã tăng lên đáng kể". Theo ông Jeffries, Tổng thống Trump đã “không xin ý kiến của Quốc hội để sử dụng vũ lực quân sự và có nguy cơ khiến Mỹ vướng vào một cuộc chiến có nguy cơ gây thảm họa ở Trung Đông”, đồng thời cho rằng ông chủ Nhà Trắng “phải chịu trách nhiệm hoàn toàn và toàn bộ về mọi hậu quả bất lợi phát sinh từ hành động quân sự đơn phương của mình".

Trong khi đó, giới chuyên gia đã đưa ra những cảnh báo về tác động kinh tế sau khi Mỹ tấn công Iran. Theo đó, nền kinh tế Iran - vốn đã suy yếu do các lệnh trừng phạt của Mỹ, sẽ chịu thêm tổn thất nếu cơ sở hạ tầng dầu mỏ và hạt nhân bị phá hủy. Điều này có thể làm gia tăng bất ổn xã hội trong nước.

Đối với lĩnh vực năng lượng toàn cầu, Iran là một trong những nhà sản xuất dầu lớn của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và bất kỳ hành động quân sự nào cũng có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu. Nếu Iran đóng Eo biển Hormuz (nơi 20% dầu thế giới đi qua), giá dầu có thể tăng vọt, gây lạm phát toàn cầu. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran (đã bị Israel nhắm mục tiêu) càng làm trầm trọng tình hình.

Hiện giới đầu tư đang cân nhắc một loạt kịch bản thị trường khác nhau khi Mỹ can dự sâu hơn vào cuộc xung đột Trung Đông và có khả năng sẽ xảy ra các hiệu ứng lan tỏa nếu giá năng lượng tăng vọt. Trên thực tế, lo ngại nguồn cung có thể bị gián đoạn bởi căng thẳng Israel và Iran đã khiến giá dầu tăng vọt. Cụ thể, giá dầu Brent đã tăng đến 18% kể từ ngày 10/6 và có thời điểm đạt mức 79,04 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 19/6, mức cao nhất trong gần 5 tháng. Ông Mark Spindel, Giám đốc đầu tư của Potomac River Capital LLC, cho rằng những diễn biến leo thang căng thẳng ở Trung Đông sẽ giúp giá dầu duy trì đà tăng và tại thời điểm này, xu hướng đi lên là hướng đi dễ thấy nhất của giá dầu.

Theo Oxford Economics, trường hợp xấu nhất, giá dầu toàn cầu sẽ tăng vọt lên khoảng 130 USD/thùng, đẩy lạm phát của Mỹ lên gần 6% vào cuối năm nay. Tuy nhiên, việc đóng cửa Eo biển Hormuz cũng sẽ tác động trực tiếp đến nền kinh tế vốn rất mong manh của Iran. 

Cùng chung nhận định trên, ông Yuki Togano, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Nhật Bản, cho biết: “Nhiều dầu mỏ và khí đốt được vận chuyển qua Eo biển Hormuz, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng sẽ khiến hoạt động nhập khẩu năng lượng gặp khó và giá cả tăng vọt”. Theo ông, trong trường hợp Iran đóng eo biển Hormuz, giá dầu có thể tăng vọt lên 140 USD/thùng. Trong một báo cáo gần đây, chuyên gia Takahide Kiuchi của Viện Nghiên cứu Nomura cũng cho rằng giá có thể lên khoảng 120 USD/thùng.

Báo cáo của nhóm nghiên cứu Zero Carbon Analytics cho thấy trong số các nền kinh tế lớn châu Á, Nhật Bản là nước dễ tổn thương nhất trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz, do phụ thuộc cao vào dầu mỏ từ Trung Đông

Không chỉ vậy, các thị trường chứng khoán toàn cầu có thể sụt giảm do lo ngại về chiến tranh và bất ổn ở Trung Đông. Cho đến nay, thị trường chứng khoán Mỹ đã chống chọi với cuộc xung đột ngày càng gia tăng ở Trung Đông với rất ít dấu hiệu hoảng loạn. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cho biết việc Mỹ can dự trực tiếp hơn vào cuộc xung đột có thể khiến thị trường hoảng sợ.

Trong khi đó, xung đột leo thang có thể mang lại những tác động trái chiều cho đồng USD. Các nhà phân tích cho rằng ban đầu đồng USD có thể tăng giá do là tài sản trú ẩn an toàn, sau về lâu dài, đồng USD có thể mất giá nếu Mỹ tham gia sâu vào các cuộc xung đột ở nước ngoài. Để củng cố cho nhận định trên, ông Thierry Wizman, chiến lược gia tỷ giá và ngoại hối Toàn cầu tại Tập đoàn Macquarie, đã nhắc lại bài học quá khứ: sau sự kiện 11/9 và trong suốt thời gian Mỹ hiện diện ở Afghanistan và Iraq, đồng USD đã suy yếu.

Đối với Mỹ, một cuộc chiến kéo dài sẽ làm tăng chi tiêu quốc phòng, gây áp lực đối với ngân sách liên bang, vốn đã căng thẳng do các chính sách cắt giảm thuế của ông Trump. Mặc dù Tổng thống Donald Trump củng cố vị thế với một số đồng minh và cử tri, nhưng sẽ phải đối mặt với chia rẽ nội bộ và rủi ro làm suy yếu uy tín quốc tế của Mỹ. Quan hệ với Iran gần như không thể cứu vãn và trật tự địa chính trị toàn cầu có thể trở nên bất ổn hơn.

Ngọc Quang-Hoàng Nhật (TTXVN)

Dành cho bạn

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei phát biểu trong cuộc họp báo tại Tehran. Ảnh: IRNA/TTXVN.

Iran phát tín hiệu về đàm phán với Mỹ, nhấn mạnh các điều kiện không thể bỏ qua

Iran ngày 12/10 xác nhận đang xem xét các đề xuất đàm phán của Mỹ, trong khi hai bên tiếp tục trao đổi thông điệp thông qua Pakistan và Qatar. Tuy nhiên, tiến trình ngoại giao vẫn bế tắc do Washington và Tehran chưa thống nhất về các điều kiện nối lại đàm phán, đặc biệt là vấn đề hạt nhân và việc mở lại eo biển Hormuz.

Máy bay của hãng hàng không AirAsia. AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ và sử dụng bởi bên thứ ba)

AirAsia chịu sức ép từ giá nhiên liệu tăng vọt, Malaysia cân nhắc hỗ trợ tài chính

Giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh đang tạo sức ép lên chi phí hoạt động của AirAsia, làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn dịch vụ của hãng hàng không giá rẻ lớn tại Đông Nam Á. Trong bối cảnh đó, Chính phủ Malaysia có thể xem xét các biện pháp hỗ trợ tài chính nhằm duy trì hoạt động vận tải hàng không. 

Hội nghị IMF-WB: Giải pháp cho vấn đề già hóa dân số tại châu Á

Hội nghị IMF-WB: Giải pháp cho vấn đề già hóa dân số tại châu Á

Ngày 12/10, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp bù đắp tình trạng sụt giảm lực lượng lao động tại châu Á do già hóa dân số tại một số quốc gia, với điều kiện công nghệ này được ứng dụng đồng đều ở châu lục, thay vì làm gia tăng khoảng cách phát triển hiện có.

Giải Nobel Kinh tế 2026 vinh danh hai nhà kinh tế học người Mỹ

Giải Nobel Kinh tế 2026 vinh danh hai nhà kinh tế học người Mỹ

Chiều 12/10 (theo giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển tại Stockholm đã công bố giải Nobel Kinh tế năm 2026 thuộc về nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford vì những nghiên cứu xây dựng nền tảng kinh tế vi mô cho chính sách ổn định kinh tế vĩ mô.

Tỷ phú Elon Musk phát biểu tại New York, Mỹ. Ảnh tư liệu: ANI/TTXVN

Nga kêu gọi Elon Musk đào đường hầm gần 113 km nối Mỹ, hé lộ mức chi phí bất ngờ

Nga tiếp tục thúc đẩy ý tưởng xây dựng đường hầm xuyên eo biển Bering dài gần 113 km nối Siberia với Alaska, khi lãnh đạo Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga Kirill Dmitriev công khai kêu gọi tỷ phú Elon Musk tham gia. Ông kỳ vọng công nghệ của The Boring Company có thể giảm chi phí xây dựng từ hơn 65 tỷ USD xuống dưới 8 tỷ USD, đồng thời hoàn thành công trình trong khoảng 8 năm.