Chủ tịch Quốc hội Iran công bố thời gian tàu thuyền tự do đi lại qua eo biển Hormuz

Trong một cuộc phỏng vấn được phát trên truyền hình và đăng tải trên kênh Telegram của mình hôm 30/6, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf còn tuyên bố: “Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Iran cũng sẽ không từ bỏ các quyền của mình tại eo biển Hormuz”.

Ông Ghalibaf cũng nhấn mạnh rằng việc duy trì tuyến hàng hải này thông suốt chỉ là một sự nhượng bộ có điều kiện chứ không phải một cam kết vĩnh viễn.

Những phát biểu trên được đưa ra chỉ vài ngày sau đợt giao tranh mới nhất mà ông Ghalibaf cho rằng đó là hành động vi phạm nghiêm trọng khuôn khổ ngừng bắn.

“Trong vụ vi phạm lệnh ngừng bắn mới nhất, các căn cứ của Mỹ tại Bahrain và Kuwait đã trở thành mục tiêu”, ông Ghalibaf nói, đồng thời mô tả các cuộc tấn công này là phản ứng của Tehran trước điều mà họ cho là việc Mỹ không tuân thủ các cam kết.

Thỏa thuận có thời hạn

Bản ghi nhớ Islamabad do Pakistan làm trung gian, có hiệu lực từ ngày 18/6 sau khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Mỹ Donald Trump ký điện tử.

Thỏa thuận này đặt ra khuôn khổ nhằm chấm dứt các hành động thù địch và mở các cuộc đàm phán về hàng loạt vấn đề tồn đọng từ lâu, bao gồm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt, chương trình hạt nhân của Iran, quyền quá cảnh qua eo biển Hormuz và các thỏa thuận an ninh khu vực rộng lớn hơn.

Ông Ghalibaf cho biết Tehran vẫn tiếp tục theo đuổi con đường ngoại giao, đồng thời theo dõi chặt chẽ việc thực hiện các cam kết.

“Quá trình này cho thấy chúng tôi nghiêm túc trong việc thực hiện bản ghi nhớ; cả hai bên đều đang tham gia đối thoại. Nhưng nếu họ không thực hiện các cam kết trong quá trình đàm phán, chúng tôi sẵn sàng cho chiến tranh”, ông Ghalibaf nói và cho rằng việc vừa đàm phán vừa duy trì trạng thái sẵn sàng quân sự là một chiến lược có chủ đích và được phối hợp chặt chẽ.

Ngoài vấn đề eo biển Hormuz, ông Ghalibaf cho biết một số điều khoản cốt lõi của thỏa thuận vẫn chưa được triển khai.

Ông Ghalibaf cho biết Iran “đang tìm cách tiếp tục các cuộc đàm phán để thực hiện năm điều kiện lẽ ra phải được triển khai ngay sau khi bản ghi nhớ được ký kết hoặc quá trình thực hiện của chúng phải được khởi động”, nhưng không nêu rõ năm điều kiện đó là gì hoặc tiến độ thực hiện ra sao.

Bức tranh khu vực cho thấy những tín hiệu trái chiều

Về tình hình khu vực nói chung, ông Ghalibaf đưa ra đánh giá tương đối tích cực về Liban (Lebanon), cho biết các cuộc tấn công của Israel tại nước này đã “giảm đáng kể” kể từ khi Bản ghi nhớ Islamabd được ký kết, qua đó cho thấy thỏa thuận đã mang lại ít nhất một phần tác dụng ổn định vượt ra ngoài quan hệ trực tiếp giữa Mỹ và Iran. Việc những kết quả đó có được duy trì hay không sẽ phụ thuộc phần lớn vào tiến triển của các cuộc đàm phán chính thức.

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 1/7, khi thời hạn 60 ngày liên quan đến quyền tiếp cận eo biển Hormuz đang bắt đầu được tính và các cuộc đụng độ quân sự cuối tuần qua vẫn chưa được giải quyết, cả hai bên dường như đang thử thách mức độ bền vững của một khuôn khổ mà theo chính ông Ghalibaf, mới chỉ được thực thi một phần.

Căng thẳng khu vực đã leo thang kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2.

Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhắm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, đồng thời phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp nằm giữa Iran và Oman, nơi khoảng 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới được vận chuyển qua.

Một lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan, nhưng các cuộc đàm phán tại Islamabad từ ngày 11 - 12/4 đã không thể tạo ra một thỏa thuận lâu dài.

Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn lệnh đình chiến vô thời hạn trong khi vẫn duy trì phong tỏa đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran qua eo biển Hormuz.

Kể từ đó, Iran và Mỹ tiếp tục trao đổi các đề xuất và phản đề xuất nhằm nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp và chấm dứt chiến tranh, nhưng chưa đạt được bước đột phá mang tính quyết định.

Vào ngày 17/6, Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký điện tử Bản ghi nhớ Islambad.

Theo thỏa thuận này, Washington và Tehran sẽ tiến hành đàm phán trong vòng 60 ngày, với khả năng gia hạn, nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt quốc tế.