Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng cho biết, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh lúa nước không chỉ đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa, mà còn khẳng định trách nhiệm trong gìn giữ ký ức lịch sử, bảo tồn các giá trị truyền thống và truyền cảm hứng cho các thế hệ mai sau. Đây cũng sẽ là “địa chỉ đỏ” phục vụ giáo dục truyền thống, là cầu nối giữa quá khứ với hiện tại và tương lai.
Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, cây lúa, hạt lúa là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, ý chí, nghị lực phi thường của người nông dân trong công cuộc khai hoang, thích ứng với thiên nhiên khắc nghiệt. Vốn nổi tiếng là vùng đất đồng chua nước mặn, rừng thiêng nước độc, để rồi bằng sức người, bằng trí thông minh, lòng dũng cảm, các thế hệ nông dân nơi đây đã vượt qua muôn vàn trở ngại, hiểm nguy để hôm nay hình thành nên những cánh đồng trù phú, cò bay thẳng cánh, cùng nền nông nghiệp thâm canh, tăng vụ với phương thức canh tác đa dạng, đổi mới, thích ứng và hiệu quả.
Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước là một yêu cầu cấp thiết, không chỉ bảo tồn di sản nông nghiệp truyền thống, còn góp phần gìn giữ văn hóa dân tộc, tôn vinh người nông dân một nắng hai sương làm ra hạt lúa, hạt gạo; giáo dục lịch sử – văn hóa địa phương cho thế hệ trẻ, khẳng định công lao của bao thế hệ nông dân Cà Mau - Bạc Liêu trong tiến trình tạo dựng nền văn minh lúa nước, tạo sản phẩm du lịch đặc thù, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững và nâng cao đời sống người dân
Bảo tàng được đặt tại số 5, đường Nguyễn Tất Thành, phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau. Đây là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện Tuần lễ Khoa học-Công nghệ, Văn hóa, Du lịch và Cuộc thi gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ I năm 2026.
Theo định hướng xây dựng, Bảo tàng Lúa nước Cà Mau sẽ phát triển theo mô hình “Bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm thực tế”, tập trung trưng bày các chuyên đề về quá trình khẩn hoang mở đất, vòng đời cây lúa, hệ thống nông cụ từ truyền thống đến hiện đại, không gian làng quê Nam Bộ và văn hóa lúa nước Cà Mau - Bạc Liêu. Bên cạnh đó, Bảo tàng còn giới thiệu không gian ẩm thực, lễ hội, các di sản văn hóa phi vật thể liên quan, kết hợp giữa trưng bày hiện vật với hoạt động trải nghiệm và giáo dục cộng đồng. Điểm nhấn đặc biệt là các hoạt động trải nghiệm thực tế như cấy lúa, xay lúa, giã gạo… giúp du khách trực tiếp tham gia, cảm nhận đời sống sản xuất nông nghiệp.
Đối với dự án xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước quy mô lớn, hình tượng “ba hạt lúa” được chọn làm điểm nhấn mỹ thuật độc đáo, gắn với hình ảnh cánh cò quen thuộc của làng quê Việt Nam. Thiết kế này không chỉ gợi nhắc sự cần cù, hy sinh của người nông dân, đặc biệt là người phụ nữ mà còn thể hiện sự gắn kết văn hóa giữa các cộng đồng người Kinh, Hoa, Khmer trong vùng. Không gian bên trong biểu tượng dự kiến được khai thác để trưng bày sản phẩm OCOP, gạo ngon, hàng lưu niệm, cùng các tác phẩm hội họa, nhiếp ảnh về nông nghiệp và đời sống nông thôn.
