Rác thải ùn ứ
Tại các điểm tập kết rác tạm thời trên địa bàn xã Mậu Lâm, những bao rác sinh hoạt được buộc kín chất thành từng đống, ngày một nhiều lên do chưa được vận chuyển đi xử lý. Rác từ các hộ gia đình, cơ quan, trường học tập kết dọc các tuyến đường, có nơi tràn ra sát mép đường, vừa gây mất mỹ quan, vừa ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân. Dù được chứa trong bao bì, lượng rác lớn tồn đọng nhiều ngày vẫn phát sinh mùi hôi khó chịu, nhất là tại những điểm tập kết gần khu dân cư.
Ông Lê Văn Khánh, Trưởng thôn Thanh Sơn, xã Mậu Lâm, cho biết, gần 1 tháng nay, người dân phải sống chung với tình trạng rác thải ùn ứ. Những ngày nắng nóng, mùi hôi thối từ các điểm tập kết rác bốc lên nồng nặc, ruồi, muỗi và các loại côn trùng xuất hiện nhiều, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Để giải quyết tình thế trước mắt, thôn đã tuyên truyền, hướng dẫn người dân chủ động phân loại, xử lý một phần rác thải tại hộ gia đình; phần rác còn lại được đóng bao kín để hạn chế phát tán mùi và gây ô nhiễm. Tuy nhiên, do lượng rác phát sinh hằng ngày lớn, trong khi chưa có đơn vị tiếp nhận, các điểm tập kết tạm thời dần quá tải, rác chất thành đống ngoài trời, bốc mùi khó chịu.
Bà Nguyễn Thị An, người dân trên địa bàn xã Mậu Lâm, mong muốn các cấp, ngành sớm có phương án thu gom, xử lý rác để bảo đảm vệ sinh môi trường, tránh tình trạng ô nhiễm rác thải sinh hoạt kéo dài.
Tại xã Yên Thọ, tình trạng rác tồn đọng cũng khiến người dân lo ngại khi lượng rác mới tiếp tục phát sinh trong lúc các điểm tập kết chưa được giải tỏa. Rác thải chất đống ven đường nhiều ngày không chỉ gây mùi khó chịu mà còn làm mất mỹ quan khu dân cư. Một số điểm tập kết có lượng rác lớn, tràn ra sát lề đường, ảnh hưởng đến việc đi lại và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Người dân mong đơn vị sớm thu gom, vận chuyển rác đi xử lý để ổn định đời sống.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại xã Như Thanh. Rác thải sinh hoạt từ các hộ gia đình, cơ quan, trường học tiếp tục được đưa đến các điểm tập kết tạm thời trong khi việc vận chuyển đi xử lý bị gián đoạn. Những bao rác xếp chồng, tập kết kéo dài ven đường không chỉ gây mất vệ sinh mà còn ảnh hưởng đến cảnh quan khu dân cư, nhất là tại những vị trí gần tuyến giao thông và khu vực công cộng.
Điểm chung tại cả ba địa phương là rác thải sinh hoạt tồn đọng trong thời gian dài, trong khi lượng rác mới vẫn phát sinh mỗi ngày. Việc người dân buộc kín bao bì, đưa rác đến đúng điểm tập kết chỉ giúp hạn chế phần nào tình trạng rác phát tán, không thể giải quyết triệt để khi khâu thu gom, vận chuyển và xử lý bị gián đoạn.
Quá tải hệ thống xử lý
Theo báo cáo của các địa phương, đầu năm 2026, việc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Môi trường Thành Tâm đột ngột dừng hoạt động đã làm gián đoạn chuỗi thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt tại các xã trên địa bàn huyện Như Thanh (cũ). Để giải quyết nhu cầu cấp bách, UBND các xã liên quan đã chủ động đàm phán, ký kết hợp đồng nguyên tắc với Công ty cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính Nông Cống (xã Nông Cống). Phương án này bước đầu giúp duy trì hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải, góp phần giải quyết khó khăn về môi trường tại địa phương.
Tuy nhiên, ngày 9/9/2026, Công ty cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính Nông Cống ban hành Văn bản số 26/VB-GTCC thông báo dừng tiếp nhận, xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn các xã thuộc huyện Như Thanh cũ kể từ ngày 1/10/2026 do áp lực quá tải hệ thống.
Theo nội dung báo cáo của các địa phương, vào những đợt mưa lớn kéo dài hoặc khi xảy ra sự cố kỹ thuật như mất điện, hư hỏng máy móc, công suất thực tế của nhà máy có thời điểm giảm sâu, chỉ đạt khoảng 40 - 50%, không đáp ứng được khối lượng rác phát sinh. Vì vậy, đơn vị đề xuất dừng tiếp nhận rác tại khu vực Như Thanh cũ để tập trung xử lý rác cho địa bàn huyện Nông Cống cũ.
Việc đơn vị đang thực hiện dịch vụ thông báo dừng tiếp nhận trong bối cảnh các địa phương chưa tìm được phương án thay thế đã khiến chuỗi thu gom, vận chuyển, xử lý rác tiếp tục bị gián đoạn. Trong khi đó, rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày không thể dừng lại, còn các điểm tập kết tạm thời chỉ có khả năng lưu giữ trong thời gian nhất định. Khi lượng rác tồn đọng ngày càng tăng, áp lực vệ sinh môi trường tại các khu dân cư cũng gia tăng theo.
Trước tình hình này, các địa phương đã khẩn trương liên hệ các đơn vị cung cấp dịch vụ môi trường khác để tìm phương án thay thế. Tuy nhiên, việc lựa chọn đơn vị đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chức năng, năng lực pháp lý, công nghệ xử lý, công suất tiếp nhận và cự ly vận chuyển gặp nhiều khó khăn. Trong khi các cơ sở xử lý rác thải tập trung quy mô lớn của tỉnh đang trong quá trình xây dựng, việc thiếu phương án tiếp nhận dự phòng khiến các địa phương khó chủ động khi cơ sở xử lý đang sử dụng gặp sự cố hoặc quá tải.
Để hạn chế lượng rác phát sinh và giảm áp lực lên khâu xử lý, các xã đang tăng cường kiểm tra, giám sát các điểm tập kết; tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn, bỏ rác đúng nơi quy định, sử dụng bao bì, dụng cụ phù hợp để chứa chất thải sinh hoạt, không vứt rác ra đường, sông, suối, ao, hồ và khu vực công cộng. Tuy nhiên, đây chủ yếu là những biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế việc tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý rác theo quy trình. Nếu chưa có đơn vị tiếp nhận ổn định, tình trạng tồn đọng vẫn khó được giải quyết dứt điểm.
Địa phương kiến nghị tháo gỡ khó khăn
Sau khi đơn vị thu gom thông báo dừng tiếp nhận, vận chuyển, xử lý rác, UBND xã Yên Thọ đã chủ động tìm kiếm đơn vị thay thế nhưng đến nay vẫn chưa tìm được đơn vị đủ khả năng tham gia thực hiện. Trong khi đó, lượng rác phát sinh hằng ngày tiếp tục tăng, nguy cơ tồn đọng và ô nhiễm môi trường ngày càng lớn.
Ông Bùi Văn Phúc, Phó Trưởng phòng Kinh tế, xã Yên Thọ, cho biết để giải quyết khó khăn trong công tác thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, trước mắt UBND xã Yên Thọ đã đề nghị Công ty cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính Nông Cống tiếp tục hỗ trợ thu gom, xử lý rác cho người dân. Phía công ty đề nghị địa phương bố trí điểm trung chuyển, tập kết rác tạm thời trong thời gian dây chuyền xử lý quá tải, với thời gian tập kết không quá hai tuần.
Ngày 28/9/2026, chính quyền xã phối hợp với công ty khảo sát, thống nhất vị trí tại khu vực mỏ đất Định An cũ, thôn Nam Sơn, xã Yên Thọ, làm điểm tập kết rác tạm thời. Theo phương án được thống nhất, công ty cam kết triển khai các biện pháp hạn chế tác động đến môi trường và người dân khu vực như phun hóa chất khử khuẩn, đào rãnh ngăn nước mặt, phủ bạt. Dù vậy, đây chỉ là giải pháp tình thế; nếu thời gian tập kết kéo dài hoặc lượng rác vượt quá khả năng lưu giữ, nguy cơ ô nhiễm vẫn có thể phát sinh.
Tại xã Mậu Lâm, việc đơn vị đang thực hiện dịch vụ thông báo dừng thu gom, vận chuyển, xử lý rác từ ngày 1/10/2026 khiến địa phương gặp khó khăn do thời gian chuẩn bị ngắn, chưa tìm được đơn vị thay thế đáp ứng đủ chức năng, phương tiện và công suất xử lý. UBND xã đã có văn bản báo cáo thực trạng, những khó khăn, vướng mắc tới Sở Nông nghiệp và Môi trường. Theo đó, địa phương mong muốn các sở, ngành cấp tỉnh quan tâm, tham mưu UBND tỉnh sớm hỗ trợ giới thiệu đơn vị có đủ năng lực, bảo đảm việc tiếp nhận và xử lý rác thải sinh hoạt sau khi hợp đồng dịch vụ hiện tại chấm dứt.
Tại xã Như Thanh, cùng với tuyên truyền, vận động người dân chủ động phân loại rác tại nguồn; tập kết rác đúng nơi quy định, UBND xã cũng có văn bản đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa phối hợp với địa phương và Công ty cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính Nông Cống xem xét gia hạn việc tiếp nhận, vận chuyển, xử lý rác thải trong giai đoạn chuyển tiếp. Địa phương đồng thời kiến nghị các cơ quan chuyên môn xem xét, hỗ trợ về chủ trương, thủ tục để nhà máy xử lý rác thải Nông Cống nâng cao công suất vận hành, đáp ứng nhu cầu xử lý rác của các địa bàn liên quan.
Bà Lê Thị Thu Phương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Như Thanh, cho biết địa phương sẵn sàng phối hợp với công ty bố trí các điểm tập kết tạm thời có che chắn, lót bạt theo yêu cầu kỹ thuật; chủ động điều tiết việc lưu giữ rác trong thời gian nhất định để giảm áp lực cho nhà máy khi thời tiết bất lợi hoặc xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, xã đề nghị cơ quan chuyên môn hỗ trợ giới thiệu các đơn vị cung cấp dịch vụ thu gom, xử lý rác có đầy đủ chức năng, năng lực pháp lý, công nghệ phù hợp và còn công suất tiếp nhận, nhằm bảo đảm hoạt động vệ sinh môi trường trên địa bàn được duy trì ổn định trong thời gian chờ các khu xử lý rác tập trung của tỉnh đi vào hoạt động.
Thực tế tại Yên Thọ, Mậu Lâm và Như Thanh cho thấy, khi khâu xử lý rác gặp khó khăn, những địa phương phụ thuộc vào cùng một đơn vị tiếp nhận có thể đồng thời rơi vào tình trạng ùn ứ. Việc bố trí điểm tập kết tạm thời, tăng cường tuyên truyền và phân loại rác tại nguồn có ý nghĩa trong việc giảm áp lực trước mắt, nhưng không thể thay thế một hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý hoạt động ổn định.
Về lâu dài, tỉnh Thanh Hóa cần rà soát năng lực tiếp nhận, xử lý rác của các cơ sở hiện có, gắn với khối lượng rác phát sinh thực tế tại từng khu vực; đẩy nhanh tiến độ xây dựng các cơ sở xử lý tập trung, đồng thời có phương án dự phòng khi nhà máy gặp sự cố hoặc quá tải. Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm của các đơn vị cung cấp dịch vụ, xây dựng cơ chế phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn và đơn vị xử lý để kịp thời điều tiết lượng rác, tránh gián đoạn kéo dài./.
Khiếu Tư
