Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 11 tháng đầu năm 2025 đạt 1.076 tỷ USD, lập mức cao nhất từ trước tới nay trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng giữa lúc lo ngại kéo dài từ cuộc chiến thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng. Con số này đã vượt mức kỷ lục 992,2 tỷ USD của cả năm 2024, cho thấy sức chống chịu tương đối ổn định của ngành xuất khẩu Trung Quốc trong bối cảnh nhu cầu quốc tế biến động.
Trong tháng 11, xuất khẩu tăng 5,9% so với cùng kỳ lên 330,35 tỷ USD, đảo chiều từ mức giảm 1,1% của tháng 10 và vượt xa dự báo tăng 3% của tổ chức phân tích dữ liệu tài chính Wind. Trong khi đó, nhập khẩu đạt 218,67 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ nhưng thấp hơn mức kỳ vọng 2,85%. Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại 111,68 tỷ USD trong tháng 11.
Theo các chuyên gia, đà tăng của xuất khẩu sẽ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong khi mức nhập khẩu yếu tiếp tục phản ánh nhu cầu nội địa còn yếu, một thách thức mà Bắc Kinh cần xử lý trong giai đoạn phục hồi. Ông Lynn Song, chuyên gia kinh tế phụ trách Trung Quốc tại ING, nhận định thặng dư thương mại tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước và sẽ góp phần củng cố triển vọng tăng trưởng năm 2025 của Trung Quốc. Ông Zhang Zhiwei từ công ty Pinpoint Asset Management cho rằng kinh tế Trung Quốc đang hướng tới mức tăng khoảng 5% trong năm nay, phù hợp với mục tiêu của chính phủ.
Trong khi đó, các cuộc đàm phán thương mại cấp cao với Washington giúp cải thiện tâm lý thị trường, dù xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục giảm mạnh. Tháng 11, lượng hàng hóa Trung Quốc sang Mỹ giảm 28,6% so với cùng kỳ năm trước, sau mức giảm 25,2% trong tháng 10. Một số nhà phân tích đánh giá tác động của việc giảm thuế mới chỉ phản ánh một phần và có thể gia tăng trong thời gian tới. Căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn leo thang từ tháng 4, nhưng hai bên đã đạt được thỏa thuận giảm thuế và hoãn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vào cuối tháng 10.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã điện đàm cuối tháng 11, trước khi phía Mỹ thông báo kế hoạch ông Trump thăm Trung Quốc vào tháng 4/2026. Cùng lúc, căng thẳng về khoáng sản đất hiếm hạ nhiệt khi Bắc Kinh tạm hoãn kiểm soát xuất khẩu, kéo theo lượng xuất khẩu đất hiếm tăng 26,5% so với tháng 10 lên 5.493,9 tấn.
Ngoài thị trường Mỹ, xuất khẩu của Trung Quốc sang EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Phi lần lượt tăng 14,8%, 4,3%, 1,9% và 27,6% trong tháng 11. Điều này phản ánh nỗ lực mở rộng thị trường trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và thương mại gia tăng.
Ở nhóm hàng nông sản, Trung Quốc nhập 8,1 triệu tấn đậu tương trong tháng 11, giảm 14,5% so với tháng trước. Việc tạm ngừng nhập khẩu từ năm nhà cung cấp Brazil cuối tháng 11 do lo ngại chất lượng khiến thương mại nông sản giữa hai nước chững lại. Trong khi Washington cho biết Bắc Kinh đã đồng ý mua thêm 12 triệu tấn đậu tương đến hết năm 2025 và duy trì 25 triệu tấn mỗi năm trong ba năm tiếp theo, Trung Quốc chưa đưa ra xác nhận chính thức.
Trong lĩnh vực chip, xuất khẩu giảm 1% so với tháng trước và nhập khẩu giảm 6,9%. Những căng thẳng liên quan công ty Nexperia giữa Trung Quốc và Hà Lan cũng đã phần nào hạ nhiệt sau khi hai bên đạt thỏa hiệp cho phép nối lại một phần xuất khẩu phục vụ mục đích dân sự và phía Hà Lan đình chỉ quyết định kiểm soát doanh nghiệp.
Giới quan sát kỳ vọng cuộc họp Bộ Chính trị và Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương Trung Quốc sắp tới sẽ phác thảo định hướng chính sách năm 2026, trong đó trọng tâm nhiều khả năng vẫn là thúc đẩy tài khóa chủ động và duy trì tiền tệ ở mức “nới lỏng vừa phải” nhằm hỗ trợ nhu cầu trong nước, yếu tố được xem là then chốt cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.
