Theo đài phát thanh quốc tế DW (Đức), kể từ sau vụ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro tại Venezuela, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gia tăng áp lực và đưa ra những tuyên bố cứng rắn nhắm vào một số nước Mỹ Latinh. Colombia, Cuba và Mexico hiện đang đứng trước những kịch bản đối phó khác nhau khi Washington khẳng định tầm ảnh hưởng tại khu vực mà họ coi là “sân sau”.
Colombia: Ngoại giao căng thẳng và bài toán bầu cử
Mối quan hệ giữa Washington và Bogota đang rơi vào giai đoạn nồng nặc mùi "thuốc súng" trong lời nói. Tổng thống Trump không ngần ngại gọi chính phủ Colombia là "ốm yếu" và cáo buộc Tổng thống Gustavo Petro điều hành một bộ máy sản xuất cocaine. Khi được hỏi về khả năng can thiệp quân sự, ông Trump phản hồi đầy ẩn ý: "Nghe có vẻ hay đấy!".
Đáp lại, Tổng thống Petro đã đưa ra những mệnh lệnh cho lực lượng an ninh, ưu tiên chủ quyền quốc gia và cảnh báo các nước Mỹ Latinh về nguy cơ bị đối xử như "nô lệ" nếu không đoàn kết.
Tuy nhiên, Giáo sư Sandra Borda tại Đại học Los Andes cho biết: "Giới doanh nghiệp, vốn phụ thuộc vào thương mại với Mỹ, lo ngại cách tiếp cận của ông Petro là không phù hợp".
Trong khi đó, ông Stefan Peters từ Viện Hòa bình CAPAZ cho rằng một cuộc tấn công quân sự hay can thiệp quân sự khó xảy ra, nhưng Mỹ đang gây ảnh hưởng trực tiếp đến chính trường Colombia. Washington có thể đang "câu giờ" chờ đợi cuộc bầu cử tháng 5 tới, hy vọng ứng cử viên cánh hữu Abelardo de la Espriella sẽ giành chiến thắng trước đối thủ cánh tả Ivan Cepeda.
Cuba: Nguy cơ khủng hoảng năng lượng
Trong số ba quốc gia, Cuba được đánh giá là bên chịu tổn thương sâu sắc nhất sau những biến động tại Venezuela. Tổng thống Trump khẳng định Cuba đang "trên bờ vực sụp đổ" do mất nguồn cung dầu mỏ từ Caracas.
Thực tế, theo nhà khoa học chính trị Bert Hoffmann tại Viện Nghiên cứu Toàn cầu và Khu vực GIGA của Đức ở Hamburg, dầu mỏ Venezuela chiếm tới 70% tổng lượng dầu nhập khẩu của Cuba. Việc mất đi nguồn cung này đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng, dẫn đến mất điện kéo dài và thiếu hụt nhu yếu phẩm trầm trọng.
Dù Tổng thống Miguel Diaz-Canel tuyên bố sẵn sàng "hy sinh cả máu" để bảo vệ chủ quyền, nhưng về mặt kinh tế, La Habana đang gặp thách thức trong tìm kiếm sự thay thế từ Nga, Iran hay Algeria. Mỹ có thể chưa can thiệp quân sự, nhưng một cuộc phong tỏa hải quân toàn diện trong trung hạn là kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra.
Mexico: Nghệ thuật cân bằng
Trái ngược với thái độ đối đầu gay gắt của Colombia hay Cuba, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum lại chọn lối ngoại giao khéo léo. Dù ông Trump liên tục gây áp lực về vấn đề băng đảng ma túy và nhắc đến việc can thiệp, bà Sheinbaum vẫn giữ thái độ bình tĩnh.
Nữ tổng thống trên khẳng định Mexico là quốc gia có chủ quyền và chỉ chấp nhận hợp tác chứ không lệ thuộc. Bà được mệnh danh là "người thì thầm với ông Trump" nhờ khả năng kiềm chế những xung đột trực diện.
Tờ El Universal nhận định, thiệt hại lớn nhất từ các lời đe dọa của ông Trump không phải là hành động quân sự, mà là sự chia rẽ trong lòng xã hội khi một bộ phận người dân bắt đầu "mong chờ sự can thiệp từ bên ngoài".
Tóm lại, chiến lược của Washington hiện nay tập trung vào việc gây áp lực kinh tế và tâm lý. Trong khi chờ đợi sự kiện FIFA World Cup diễn ra vào tháng 6 tới tại Thành phố Mexico - nơi ông Trump dự kiến là khách mời danh dự - quốc gia này sẽ phải tiếp tục cuộc đấu trí cam go để bảo vệ chủ quyền mà không làm đứt gãy các mối liên kết kinh tế sống còn với Mỹ.
