Theo dữ liệu vừa được công bố cách đây vài tuần, Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan đều ghi nhận mức xuất khẩu kỷ lục sang Mỹ trong tháng 5/2025. Xuất khẩu của Hàn Quốc cũng gần đạt mức cao kỷ lục trong tháng trước và nhiều khả năng tiếp tục tăng trong đầu tháng 6/2025.
Diễn biến này đảo ngược quy luật thường thấy, khi hoạt động thương mại giữa châu Á và Mỹ thường tăng vào cuối năm để phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Giáng sinh. Tuy nhiên, mối đe dọa về đợt áp thuế mới của Mỹ từ đầu tháng Bảy đang buộc các doanh nghiệp phải đẩy nhanh tiến độ giao hàng.
Xuất khẩu từ Thái Lan sang Mỹ trong tháng 5/2025 tăng 35% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi hàng hóa từ Đài Loan xuất sang Mỹ tăng gần 90%. Những con số tăng vọt này dự kiến sẽ sớm xuất hiện trong dữ liệu thương mại Mỹ khi báo cáo tháng Năm được công bố trong tuần này, và có thể khiến các cuộc đàm phán giữa ông Trump và các nền kinh tế châu Á thêm phức tạp, đặc biệt về mức thuế mà Mỹ sẽ áp dụng.
Thâm hụt thương mại của Mỹ đã tăng mạnh trong năm nay, khi các doanh nghiệp nỗ lực ứng phó với chính sách thuế quan và thương mại thay đổi đột ngột từ Tổng thống Donald Trump. Dù nhập khẩu dược phẩm từ châu Âu tăng mạnh cũng góp phần làm thâm hụt nới rộng, nhưng các nước châu Á vẫn là nhóm đóng góp lớn nhất vào mức chênh lệch này.
Giới phân tích dự báo thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 5/2025 sẽ ở mức khoảng 91 tỷ USD, nâng tổng thâm hụt từ đầu năm đến nay lên gần 643 tỷ USD - vượt xa kỷ lục từng được ghi nhận vào thời điểm tương tự trong đại dịch. Nếu ông Trump thực sự áp mức thuế cao kỷ lục lên nhiều nước châu Á vào đầu tháng Bảy như ông từng cảnh báo, đà tăng xuất khẩu hiện nay có thể sớm bị đảo ngược, qua đó ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế toàn khu vực.
Hồi tháng trước, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế 21 nền kinh tế thành viên trong năm nay do căng thẳng thương mại, cho rằng chỉ đạt mức tăng trưởng 2,6%, thấp hơn mức dự báo 3,3% đưa ra hồi tháng 3/2025.
Sự bất ổn trong chính sách cũng đang tác động trực tiếp tới thương mại với Trung Quốc. Xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ đã giảm trong tháng 5/2025, bất chấp việc hai bên đạt được thỏa thuận “đình chiến thuế quan” tại Geneva (Thụy Sỹ) hồi giữa tháng. Tuy nhiên, điều này không phản ánh toàn bộ bức tranh: ngay cả khi một số mức thuế được điều chỉnh giảm, Mỹ vẫn duy trì mức thuế nhập khẩu cao, khiến nhiều nhà xuất khẩu phải chuyển hàng qua nước thứ ba - một hình thức được gọi là “rửa nguồn gốc xuất xứ”.
Các quốc gia châu Á khác cũng có thể sớm cảm nhận tác động tương tự nếu không đạt được thỏa thuận với Mỹ nhằm tránh những đợt tăng thuế mạnh sắp tới.
