Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Đại biểu Quốc hội Đoàn TP Hà Nội nhấn mạnh: Việc phân bổ ngân sách và đầu tư công cần thoát khỏi tư duy dàn trải, chuyển mạnh sang lựa chọn các chương trình, dự án tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa thực chất. Đồng thời, mọi chính sách phát triển phải coi con người là trung tâm, bảo đảm tăng trưởng kinh tế luôn song hành với an ninh văn hóa và hạnh phúc của Nhân dân.
Đánh giá tình hình 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy sự phát triển chưa đồng đều giữa các địa phương. Đại biểu kỳ vọng như thế nào vào các quyết sách về ngân sách, đầu tư công trong việc phân bổ nguồn lực đúng trọng tâm, thúc đẩy “công nghiệp văn hóa” và các thể chế phát triển đặc thù để Thủ đô Hà Nội thực sự trở thành đầu tàu bứt phá, lan tỏa tăng trưởng cho cả nước?
Những con số 9 tháng đầu năm cho thấy cả cơ hội lẫn sức ép: Kinh tế cả nước tăng trưởng khá cao, nhưng số địa phương đạt mức tăng trưởng trên 10% còn chưa nhiều. Riêng Hà Nội, tăng trưởng GRDP 9 tháng ước đạt 8,85%, quý III đạt 10,02%. Điều đó cho thấy Thủ đô có dư địa bứt phá, song không thể chỉ trông chờ vào những động lực tăng trưởng truyền thống. Tôi kỳ vọng các quyết sách về ngân sách, đầu tư công tại Kỳ họp sẽ khắc phục tư duy phân bổ dàn trải, chuyển mạnh sang lựa chọn các chương trình, dự án tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa thực chất.
Với văn hóa, chúng ta cần thay đổi một cách nhìn khá quen thuộc: coi đầu tư cho văn hóa chủ yếu là khoản chi để duy trì hoạt động hoặc xây dựng công trình. Một thiết chế văn hóa chỉ thực sự có giá trị khi có người sử dụng, có chương trình hấp dẫn và tạo ra lợi ích xã hội. Một di sản chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi được bảo vệ đúng cách, đồng thời trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo, du lịch văn hóa và sinh kế cộng đồng. Bởi vậy, đầu tư công cần đóng vai trò vốn mồi: hoàn thiện hạ tầng văn hóa, dữ liệu di sản, không gian sáng tạo, nguồn nhân lực và hạ tầng số để thu hút doanh nghiệp, nghệ sĩ và cộng đồng cùng tham gia.
Đối với Hà Nội, Luật Thủ đô năm 2026 mở ra cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức thực hiện những cơ chế phát triển đặc thù. Tôi kỳ vọng Thành phố sẽ mạnh dạn triển khai các mô hình khai thác hiệu quả không gian công cộng và cơ sở văn hóa phù hợp quy định pháp luật; hợp tác công - tư đối với hạ tầng phục vụ sáng tạo; cơ chế hỗ trợ có cạnh tranh, có đánh giá kết quả cho các dự án điện ảnh, thiết kế, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi số và sản phẩm văn hóa dựa trên di sản. Điều cần được đo lường không chỉ là vốn đã giải ngân bao nhiêu, mà là có bao nhiêu sản phẩm sáng tạo, doanh nghiệp mới, việc làm chất lượng và cơ hội thụ hưởng văn hóa được tạo ra.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đoàn đại biểu Quốc hội Hà Nội ngày 15/10 đã nhấn mạnh yêu cầu gắn các quyết định ngân sách với ổn định và nâng cao đời sống Nhân dân, đồng thời phát huy vai trò Thủ đô trong đóng góp hoàn thiện chính sách chung. Tôi nghĩ đây là định hướng rất quan trọng. Hà Nội phải đi đầu không phải để đứng riêng một mình, mà để hình thành những mô hình tốt có thể chia sẻ với các địa phương; kết nối thị trường, công nghệ, tài năng sáng tạo và sản phẩm văn hóa của cả nước. Đầu tàu chỉ thực sự mạnh khi kéo được những toa tàu khác cùng tiến lên.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với bảo đảm an toàn, ổn định vĩ mô và an ninh văn hóa. Đại biểu tập trung đóng góp ý kiến gì tại các phiên thảo luận để bảo đảm các dự án luật và nghị quyết kinh tế không xem nhẹ yếu tố văn hóa, xã hội, giúp phát triển kinh tế thực sự “vì con người” và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân, thưa Đại biểu?
Bất kỳ chính sách phát triển nào cũng phải trả lời được câu hỏi: Sau những con số tăng trưởng, cuộc sống của người dân có tốt hơn không? Một địa phương có thể có thêm dự án lớn, thêm nguồn thu, nhưng nếu người dân thiếu không gian công cộng, trẻ em thiếu điều kiện học tập và vui chơi, di sản bị tổn thương, môi trường sống xuống cấp hoặc khoảng cách thụ hưởng văn hóa ngày càng rộng, thì chưa thể nói phát triển đã toàn diện. Tăng trưởng là phương tiện, hạnh phúc và chất lượng sống của người dân mới là đích đến.
Vì vậy, khi tham gia thảo luận, tôi sẽ quan tâm trước hết đến việc đưa đánh giá tác động văn hóa, xã hội vào ngay từ khâu thiết kế chính sách, chứ không đợi đến khi dự án chuẩn bị triển khai mới tính cách khắc phục hệ lụy. Với những quy định liên quan đến đất đai, quy hoạch, đầu tư, phát triển đô thị hay công nghệ số, cần làm rõ chính sách ảnh hưởng thế nào đến cộng đồng dân cư, không gian văn hóa, di sản, quyền tiếp cận dịch vụ thiết yếu và những nhóm dễ bị tổn thương. Cũng cần tính đúng chi phí xã hội dài hạn của các lựa chọn ngắn hạn, bởi có những mất mát văn hóa không thể đơn giản bù đắp bằng tiền.
Tôi cũng mong các nghị quyết về kinh tế, ngân sách đi kèm những chỉ tiêu có thể kiểm chứng về phúc lợi và đời sống tinh thần: khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, hoạt động văn hóa thể thao; diện tích và chất lượng không gian sinh hoạt cộng đồng; việc làm bền vững; mức độ an toàn trên môi trường số; cơ hội phát triển của người dân ở vùng khó khăn. Cơ chế phân cấp phải đi cùng nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình, để những giá trị tốt đẹp được hiện thực hóa ngay ở cơ sở.
Tinh thần của Nghị quyết 80 cũng gợi cho chúng ta một cách tiếp cận mới: Văn hóa không chỉ là lĩnh vực được hưởng lợi từ thành quả kinh tế, mà còn là yếu tố điều tiết chính cách thức phát triển kinh tế. Tôi sẽ kiên trì đề xuất không coi nội dung văn hóa, xã hội là phần phụ trong các báo cáo kinh tế. Một chính sách tốt cần tạo ra của cải, nhưng đồng thời phải làm cho xã hội công bằng hơn, cộng đồng gắn kết hơn và con người có thêm cơ hội sống tử tế, sáng tạo, hạnh phúc...
Xin trân trọng cảm ơn Đại biểu!
