Trước thực trạng đó, lực lượng kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa đang phối hợp với chính quyền, công an các xã, phường triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, tháo dỡ bẫy bắt, xử lý vi phạm, từng bước nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ động vật hoang dã.
Chủ động ngăn chặn
Các xã thuộc quản lý của Hạt Kiểm lâm Như Thanh có hệ sinh thái phong phú, bao gồm khu vực vùng đệm, vùng lõi Vườn quốc gia Bến En cùng những vùng đồng rộng lớn. Điều kiện tự nhiên đa dạng tạo môi trường sinh sống cho nhiều loài động vật nhưng lại đặt ra yêu cầu cao trong kiểm soát hoạt động săn bắt, nuôi nhốt và mua bán động vật hoang dã.
Theo đó, để nâng cao hiệu quả quản lý, Hạt Kiểm lâm Như Thanh đã phối hợp với các phòng chuyên môn tham mưu chính quyền địa phương ban hành 87 văn bản chỉ đạo liên quan đến quản lý, bảo tồn động vật hoang dã và ngăn chặn săn bắt chim hoang dã, chim di cư; đồng thời ban hành 6 văn bản phân công trách nhiệm cho các trạm kiểm lâm và kiểm lâm viên phụ trách địa bàn. Hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quản lý động vật hoang dã cũng được đưa vào đánh giá, xếp loại cán bộ định kỳ.
Việc tuyên truyền được triển khai tại cộng đồng dân cư và trường học. Hạt đã phối hợp tổ chức các buổi tuyên truyền chuyên đề tại xã Trung Chính, lồng ghép nội dung bảo vệ động vật hoang dã trong sinh hoạt thôn, bản tại Thăng Bình; phối hợp với Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Thanh Tân tuyên truyền bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã cho gần 600 học sinh. Nội dung tuyên truyền còn được phổ biến trên hệ thống loa truyền thanh cấp xã, thôn nhằm giúp người dân nhận diện các hành vi vi phạm và nâng cao trách nhiệm trong bảo vệ chim hoang dã.
Đến nay, đơn vị đã vận động, ký cam kết với 68 chủ cơ sở nuôi các loài động vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm và các loài động vật, thực vật thông thường; đồng thời ký 42 bản cam kết bảo vệ chim hoang dã, chim di cư. Hạt cũng tổ chức 163 lượt kiểm tra các cơ sở nuôi nhốt, tập trung vào điều kiện chuồng trại, vệ sinh môi trường, phòng dịch, đối chiếu số lượng động vật thực tế với sổ theo dõi và hồ sơ nguồn gốc.
Đơn vị cũng phối hợp với lực lượng chức năng tháo dỡ, tiêu hủy 17.050 m lưới bẫy chim, 1.146 cọc tre, 119 cò giả bằng xốp cùng một số thiết bị phát âm thanh dẫn dụ chim. Đơn vị cũng phối hợp với Vườn quốc gia Bến En và chính quyền, công an các xã tiếp nhận 9 cá thể động vật hoang dã, gồm 2 cá thể khỉ, 3 cá thể rùa, 3 cá thể trăn và 1 cá thể cu li để bàn giao cứu hộ. Lực lượng chức năng phát hiện, xử lý một vụ nuôi động vật rừng trái quy định, xử phạt 3 triệu đồng và thả 2 cá thể chim hoang dã về tự nhiên.
Ông Lại Thế Chiến, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Như Thanh cho biết, việc quản lý, bảo vệ động vật hoang dã, đặc biệt là các loài chim hoang dã, chim di cư, hiện còn gặp nhiều khó khăn do lực lượng kiểm lâm mỏng, địa bàn rộng, trong khi tình trạng đặt bẫy, giăng lưới diễn ra cả ở khu vực ngoài đất lâm nghiệp. Việc phát hiện, xử lý các hành vi rao bán động vật hoang dã trên mạng xã hội cũng gặp trở ngại do các đối tượng sử dụng tài khoản ảo, sim rác để che giấu danh tính. Bên cạnh đó, một số quy định xử phạt chưa cụ thể, việc chăm sóc động vật hoang dã là tang vật trong thời gian chờ xử lý còn thiếu kinh phí, nhân lực và điều kiện chuyên môn.
Để nâng cao hiệu quả, Hạt Kiểm lâm Như Thanh kiến nghị cấp có thẩm quyền hoàn thiện quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm liên quan đến chim hoang dã, chim di cư; đồng thời tăng cường trang thiết bị, tập huấn nghiệp vụ và nâng cao trách nhiệm phối hợp của chính quyền địa phương trong kiểm tra, tháo dỡ bẫy, lưới và xử lý vi phạm.
Huy động lực lượng
Tại địa bàn quản lý của Hạt Kiểm lâm Nghi Sơn, bảo vệ chim hoang dã, chim di cư được triển khai theo hướng tăng cường phối hợp giữa kiểm lâm với chính quyền, công an và các lực lượng tại cơ sở. Theo đó, đơn vị đã tham mưu cho 10 xã, phường ban hành 15 văn bản chỉ đạo; tham mưu thành lập 10 tổ công tác liên ngành do lãnh đạo UBND cấp xã, phường làm tổ trưởng, với sự tham gia của công an, quân sự, Kiểm lâm, các bộ phận chuyên môn và trưởng thôn, khu phố. Đơn vị đồng thời xây dựng 10 kế hoạch phối hợp với công an các xã, phường nhằm tăng cường kiểm tra, ngăn chặn hành vi xâm hại chim hoang dã, chim di cư.
Việc bảo vệ chim hoang dã được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, nhất là tại các khu vực chim tập trung kiếm ăn, trú ngụ và những nơi từng xảy ra tình trạng bẫy bắt. Trên cơ sở đó, đơn vị đã tham mưu chính quyền địa phương chỉ đạo các tổ liên ngành đồng loạt ra quân trong thời gian cao điểm mùa chim di cư, tăng cường tuần tra đồng ruộng, kênh mương, bãi bồi, vùng ven sông, các tuyến đường và địa điểm có nguy cơ phát sinh hoạt động mua bán, vận chuyển chim trái phép.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Hạt Kiểm lâm Nghi Sơn đã phối hợp với các tổ liên ngành tổ chức 137 đợt kiểm tra, với 625 lượt người tham gia; rà soát, vận động 25 đối tượng liên quan đến hoạt động buôn bán, đánh bắt chim ký cam kết chấp hành quy định pháp luật. Cùng với tuần tra trực tiếp, đơn vị đã thực hiện 155 lượt tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh và 8 lượt tuyên truyền lưu động bằng ô tô, xe máy.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng thu giữ, tháo dỡ và tiêu hủy 8.975 m lưới, 393 bẫy, 15 loa dẫn dụ chim, 303 cọc tre, 385 cò giả bằng xốp; tháo gỡ 4 lều tạm phục vụ hoạt động bẫy bắt. Trong đó, riêng tháng 10, đơn vị tháo dỡ 6.175 m lưới, 137 bẫy, 35 cọc tre và 255 cò giả bằng xốp. Lực lượng chức năng đã thả 116 cá thể cò, vạc về môi trường tự nhiên, xử phạt 2 vụ vi phạm quy định về quản lý động vật, thu nộp ngân sách nhà nước 6 triệu đồng.
Ông Nguyễn Trần Phương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Nghi Sơn, cho biết, việc tổ chức các tổ liên ngành giúp huy động lực lượng tại chỗ, tăng khả năng phát hiện vi phạm và hạn chế tình trạng chỉ kiểm tra theo đợt. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả, hoạt động tuần tra cần gắn với việc xác định rõ địa bàn trọng điểm, phân công trách nhiệm cụ thể và kiểm tra sau tháo dỡ, tránh để các đối tượng dựng lại lưới, bẫy tại những khu vực vừa được xử lý.
Theo báo cáo của Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, trong tháng 9/2026, lực lượng Kiểm lâm đã phát hiện, xử lý một vụ vi phạm hành chính liên quan đến động vật hoang dã, xử phạt 3 triệu đồng; tịch thu 26 cá thể chim hoang dã, gồm 8 chim chào mào, 8 chim cu gáy và 10 cá thể sáo nâu, sau đó thả về môi trường tự nhiên. Lũy kế từ ngày 1/1 đến ngày 25/9/2026, toàn tỉnh phát hiện, xử lý 31 vụ vi phạm hành chính liên quan đến động vật hoang dã, lâm sản và khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Trong đó, có 5 vụ mua bán, vận chuyển động vật trái pháp luật; 6 vụ nuôi nhốt, tàng trữ động vật trái pháp luật; 6 vụ vi phạm liên quan đến thủ tục, quảng cáo, mua bán động vật hoang dã trên mạng xã hội; 4 vụ vi phạm quy định về bảo vệ động vật rừng và 10 vụ vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chủ yếu liên quan đến sử dụng công cụ kích điện và khai thác sai vùng. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính là 600,5 triệu đồng.
Tang vật, phương tiện vi phạm bị tịch thu, xử lý gồm 1.019 cá thể động vật rừng, 12,9 kg sản phẩm động vật rừng, 1.200 m lưới, 8 loa, 8 ắc quy, 505 cò xốp, 2 âm ly, 550 que dính nhựa, 790 cọc tre, 4 kích điện và 20 m dây điện. Đối với động vật còn sống, khỏe mạnh, các đơn vị thực hiện tiếp nhận, chăm sóc và tái thả về môi trường tự nhiên theo quy định.
Từ thực tế trên cho thấy, công tác bảo vệ chim hoang dã, chim di cư tại Thanh Hóa đã có chuyển biến thông qua việc tăng cường kiểm tra, tháo dỡ bẫy lưới, xử lý vi phạm và huy động sự tham gia của chính quyền, lực lượng chức năng tại cơ sở. Tuy nhiên, để ngăn chặn tình trạng săn bắt tận diệt, nhất là trong mùa chim di cư, việc ra quân theo đợt cần đi đôi với kiểm tra thường xuyên, giám sát sau xử lý và kịp thời phát hiện các điểm bẫy bắt tái diễn.
Cùng với hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, tuyên truyền cần hướng đến thay đổi nhận thức, thói quen của người dân, gắn trách nhiệm bảo vệ động vật hoang dã với từng cộng đồng dân cư. Đây là giải pháp quan trọng để bảo vệ các loài chim, duy trì cân bằng sinh thái và gìn giữ đa dạng sinh học trên địa bàn.
