Chuyến thăm này tiếp nối ngay sau chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân hồi tháng 9/2026, cho thấy tính liên tục, toàn diện, gắn bó tin cậy trong quan hệ giữa hai nước. Chuyến thăm là dịp quan trọng để hai bên tiếp tục khẳng định sự coi trọng, thúc đẩy hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong giai đoạn phát triển mới.
Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga phát triển mạnh mẽ
Việt Nam và Liên Xô trước đây (Liên bang Nga ngày nay) có mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đã được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp trong suốt 76 năm qua. Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 30/1/1950. Chặng đường 76 năm qua đã mang đến cho Việt Nam và Liên bang Nga nhiều thành tựu hợp tác đáng tự hào, là sự khẳng định vững chắc, là minh chứng sinh động về tình cảm bền chặt vượt thời gian và khoảng cách địa lý mà hai nước dành cho nhau.
Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn trân trọng tình cảm hữu nghị, thủy chung, sự ủng hộ và giúp đỡ quý báu của Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và giai đoạn phát triển mạnh mẽ hiện nay của Việt Nam.
Hai nước ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga vào ngày 16/6/1994, đặt nền móng và cơ sở pháp lý cho quan hệ trong giai đoạn phát triển mới.
Quan hệ hai nước được nâng lên thành Đối tác chiến lược vào năm 2001 và Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012. Năm 2021, hai nước ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đến năm 2030.
Thời gian qua, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga có những bước phát triển mạnh mẽ. Hai bên tiến hành trao đổi đoàn và tiếp xúc thường xuyên ở các cấp, các kênh, phối hợp và ủng hộ lẫn nhau trong các vấn đề quốc tế. Việt Nam coi Nga là đối tác tin cậy, quan trọng hàng đầu, mong muốn cùng Nga nâng tầm tất cả các lĩnh vực hợp tác song phương vì lợi ích và yêu cầu phát triển của hai bên. Nga coi Việt Nam là đối tác quan trọng tại Đông Nam Á và châu Á-Thái Bình Dương.
Tháng 5/2025, nhân dịp Tổng Bí thư Tô Lâm thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong giai đoạn hợp tác mới, khẳng định quyết tâm tận dụng tiềm năng, lợi thế và các cơ hội sẵn có của hợp tác song phương, gìn giữ và củng cố truyền thống hữu nghị, đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga lên tầm cao mới về chất.
Gần đây nhất, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân vào tháng 9/2026 đã tạo dấu mốc quan trọng, tăng cường tin cậy chiến lược và tạo động lực mới cho hợp tác giữa hai nước trên các trụ cột chiến lược về kinh tế, năng lượng và khoa học-công nghệ. Hai bên đã ra Tuyên bố chung về việc củng cố hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong giai đoạn mới; nhất trí tăng cường trao đổi thường xuyên và thực chất ở tất cả các cấp đặc biệt ở cấp cao nhất; đẩy mạnh hợp tác qua kênh Đảng và Quốc hội hai nước; thống nhất triển khai các biện pháp mạnh mẽ để hợp tác kinh tế phát huy vai trò tiên phong đưa quan hệ Việt Nam - Nga phát triển thực chất hơn; chú trọng nâng cao vai trò của Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật; phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương sớm đạt 15 tỷ USD.
Ngoài hợp tác chính trị-ngoại giao, hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư tiếp tục tăng trưởng ổn định. Năm 2025, kim ngạch trao đổi thương mại song phương đạt gần 4,77 tỷ USD; 9 tháng năm 2026 đạt 4,07 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Nga có 244 dự án tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt 996,8 triệu USD, đứng thứ 28/154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam (tính đến tháng 8/2026); Việt Nam có 16 dự án tại Nga với tổng số vốn đăng ký đạt 1,6 tỷ USD (tính đến tháng 12/2025).
Dầu khí-năng lượng là một trụ cột quan trọng của hợp tác song phương. Hai bên đã ký Hiệp định hợp tác về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và đang tiến hành đàm phán Hiệp định tín dụng cho dự án. Đây là dự án chiến lược dài hạn và là biểu tượng cho hợp tác Việt-Nga trong giai đoạn mới.
Quan hệ Việt Nam - Nga cũng phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực khác như quốc phòng-an ninh, khoa học-công nghệ, văn hóa, du lịch, giáo dục-đào tạo và nhân văn... Trong đó hợp tác khoa học-công nghệ và giáo dục-đào tạo giữa hai nước được đẩy mạnh và nâng lên tầm chiến lược. Hai bên đang tích cực tổ chức nhiều hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về khoa học và giáo dục. Năm chéo là sự kiện phối hợp tổ chức các hoạt động kỷ niệm đan xen giữa hai quốc gia trong cùng một khoảng thời gian nhằm thắt chặt tình hữu nghị và thúc đẩy hợp tác toàn diện. Trong Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục này, hai nước dự kiến triển khai hơn 100 hoạt động, bao gồm trao đổi đoàn, diễn đàn, hội nghị, hội thảo…
Hợp tác trên kênh Nghị viện ngày càng hiệu quả, thực chất
Hợp tác giữa hai nước trên kênh nghị viện luôn được củng cố và phát triển tốt đẹp trong thời gian qua. Hai bên duy trì thường xuyên các hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao và các cấp, góp phần tăng cường tin cậy chính trị và thúc đẩy triển khai các thỏa thuận hợp tác giữa Quốc hội hai nước.
Trong khuôn khổ hợp tác đa phương, hai bên duy trì tiếp xúc, tích cực và thường xuyên phối hợp, tham vấn, trao đổi ý kiến và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn nghị viện đa phương, như Hội đồng liên nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (AIPA), Liên minh nghị viện thế giới (IPU), Hội nghị Chủ tịch Quốc hội các nước Á-Âu (MSEAP), Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới (WCSP)… Các cuộc tiếp xúc cấp cao thường xuyên tại các diễn đàn nghị viện đa phương góp phần duy trì tin cậy chính trị, phối hợp lập trường giữa cơ quan lập pháp hai nước.
Riêng trong hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam với Hội đồng Liên bang Nga (Thượng viện), hai bên đã ký Thỏa thuận hợp tác nhân chuyến thăm chính thức Nga của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (tháng 9/2024). Ủy ban thường vụ Quốc hội Việt Nam đã ban hành Kế hoạch triển khai Thỏa thuận, xác định các hoạt động cụ thể nhằm tăng cường trao đổi kinh nghiệm lập pháp, giám sát và thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực cùng quan tâm. Hiện hai bên đang trao đổi để thống nhất dự thảo Chương trình hành động chung giai đoạn 2026-2028.
Trong hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Duma Quốc gia Nga (Hạ viện), hai bên đã ký Thỏa thuận hợp tác vào tháng 4/2009 và ký lại vào tháng 3/2013. Năm 2018, trong chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga Vyacheslav Volodin, hai bên đã ký Thỏa thuận về việc thành lập Ủy ban hợp tác liên Nghị viện giữa Quốc hội Việt Nam và Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga. Đây là mô hình hợp tác liên nghị viện song phương cấp cao đầu tiên giữa Quốc hội Việt Nam với một cơ quan lập pháp nước ngoài. Ủy ban hợp tác liên Nghị viện Việt Nam - Liên bang Nga từ khi thành lập đến nay đã tổ chức được 4 phiên và luân phiên tại mỗi nước, gồm: Phiên họp thứ nhất vào tháng 12/2019 tại Nga; Phiên họp thứ hai diễn ra vào tháng 10/2023 tại Việt Nam; Phiên thứ ba vào tháng 9/2024 tại Nga; Phiên thứ 4 vào tháng 9/2025 tại Việt Nam. Từ cơ sở hiệu quả thiết thực của mô hình hợp tác này, Quốc hội Việt Nam và Quốc hội/Nghị viện một số nước đã thiết lập cơ chế hợp tác tương tự.
Về hợp tác giữa các nhóm nghị sỹ giữa hai quốc hội, Quốc hội Việt Nam khóa XVI đã thành lập Nhóm nghị sỹ hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga; Hội đồng Liên bang Quốc hội Liên bang Nga và Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga cũng đều đã thành lập Nhóm hợp tác với Quốc hội Việt Nam.
Với nền tảng quan hệ hết sức tốt đẹp giữa hai nước, chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Chủ tịch Hội đồng Liên bang, Quốc hội Liên bang Nga Valentina Matviyenko từ ngày 11 đến 13/11/2026 là một sự kiện quan trọng nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Nga. Chủ tịch Hội đồng Liên bang Valentina Matviyenko là thành viên Hội đồng tối cao của Đảng Nước Nga thống nhất cầm quyền, luôn ủng hộ thúc đẩy hợp tác với Việt Nam.
Trước chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này, bà Valentina Matviyenko đã từng thăm Việt Nam hai lần (vào năm 2012 và 2017). Chuyến thăm cho thấy hai nước coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống, quyết tâm củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.
Chuyến thăm khẳng định vai trò quan trọng của hợp tác trên kênh nghị viện trong thúc đẩy hợp tác thực chất quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Nga. Thông qua chuyến thăm góp phần tăng cường vai trò của các ủy ban chuyên môn trong việc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực Nga có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa, giáo dục, du lịch, giao lưu nhân dân…
