Những năm gần đây, mưa lũ cực đoan ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Câu hỏi lại được đặt ra: Thủy điện ở Việt Nam có thực sự giúp cắt lũ hay gây thêm rủi ro cho vùng hạ du? Điều này đã tạo ra rất nhiều tranh luận, đặc biệt là trên mạng xã hội.
Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, đặc biệt là cơn bão số 15 sắp đổ bộ, hồ Dầu Tiếng, nằm trên địa bàn ba tỉnh Tây Ninh, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, một công trình thủy lợi quan trọng đặc biệt liên quan đến an ninh quốc gia, đã chuẩn bị kỹ các kịch bản, sẵn sàng ứng phó bão, đảm bảo an toàn cho vùng hạ du.
Sau khi mô hình chính quyền hai cấp mới được vận hành từ 1/7/2025, các nhà máy thủy điện dọc bờ sông Mã, tỉnh Thanh Hóa, đã phối hợp với chính quyền các địa phương đã có nhiều giải pháp vận hành bảo đảm an toàn trên sông Mã.
Những ngày này, hoàn lưu cơn bão số 10 (BUALOI) gây mưa lớn kéo dài khiến lượng nước đổ về các hồ chứa thủy điện trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang tăng cao. Trước tình hình đó, các nhà máy thủy điện đã khẩn trương triển khai đồng bộ nhiều biện pháp điều tiết lũ, vừa bảo đảm an toàn cho công trình, vừa giảm thiểu rủi ro đối với người dân khu vực hạ du.
Để giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt gây ra, người dân sinh sống dọc bờ sông tại tỉnh Phú Yên đã thực hiện các phương án đề phòng tại chỗ, chủ động ứng phó.
Ông Trần Quang Hùng, Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác Thủy lợi Miền Nam cho biết, để có dung tích phòng lũ chủ động ứng phó với tình hình mưa lũ thời gian tới, đảm bảo an toàn công trình, phòng và giảm lũ cho vùng hạ du, lúc 7 giờ ngày 24/9, Công ty đã tiến hành xả nước qua tràn hồ Dầu Tiếng đợt 1 năm 2024, với lưu lượng xả 100 m3/s và thời gian xả kéo dài từ ngày 24/9 đến 1/10/2024, với tổng lượng xả là 60,48 triệu m3 nước xuống hạ du.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Công điện 94/CĐ-TTg ngày 12/9/2024 về việc tăng cường công tác vận hành, điều tiết các hồ chứa thủy điện ở các tỉnh phía Bắc nhằm đảm bảo an toàn các hệ thống đê và giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại do ngập, lụt tại vùng hạ du.
UBND tỉnh Bắc Kạn vừa ban hành công điện số 02/CĐ-UBND về việc tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ và chủ động ứng phó thiên tai, gửi hỏa tốc tới các sở, ban, ngành, đoàn thể, thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn, Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, Chủ tịch UBND các huyện, thành phố.
Ông Trần Quang Hùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên khai thác Thủy lợi miền Nam cho biết, ngày 17/10, mực nước hồ Dầu Tiếng đang ở cao trình 23,91 mét. Lưu lượng nước từ thượng nguồn đổ về hồ Dầu Tiếng đang tăng mạnh, khoảng từ 200 đến 400 m3/s, mực nước hồ tăng khoảng từ 1 đến 3 cm/ngày. Để đảm bảo an toàn hồ đập, công ty đã xây dựng các phương án vận hành, đảm bảo an toàn cho công trình; chủ động dung tích chứa phòng lũ, cân đối lưu lượng xả lũ nhằm đảm bảo an toàn cho vùng hạ du của Tây Ninh, Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh.
Do có mưa lớn trong nhiều ngày đã dẫn tới sự cố vỡ cống tràn hồ thải Nhà máy tuyển quặng đồng của Công ty cổ phần Đồng Tả Phời –VINACOMIN xảy ra sáng 8/8 làm úng ngập cục bộ và cuốn trôi nhiều nhà cửa, tài sản của gần 30 hộ dân vùng hạ du.
Theo Công ty Thủy điện Buôn Kuốp (thuộc Tổng Công ty Phát điện 3, Tập đoàn Điện lực Việt Nam), đơn vị đang vận hành, điều tiết các hồ chứa thủy điện bậc thang là Buôn Tua Srah, Buôn Kuốp và Srêpốk 3 trên dòng sông Srêpốk với tổng công suất 586 MW. Để ứng phó với tình trạng nắng nóng, mực nước trên các hồ hạ thấp, công ty đã chủ động, linh hoạt điều tiết nguồn nước, vừa đảm bảo sản xuất điện, vừa đáp ứng nhu cầu nước của vùng hạ du.
Ông Võ Tấn Nhẫn, Giám đốc Công ty Thủy điện Trị An (huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai) cho biết, do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, mùa khô kéo dài, lượng mưa ít, khoảng nửa tháng qua, lượng nước về hồ Thủy điện Trị An thấp hơn rất nhiều so với cùng kỳ các năm trước. Tuy nhiên, thủy điện vẫn đảm bảo đẩy mặn cho vùng hạ du, cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất cho người dân Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương.
Trước diễn biến mưa lớn trong những ngày qua, để đảm bảo an toàn hồ chứa cũng như ổn định đời sống nhân dân vùng hạ du các hồ, đập, Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên Thủy lợi Nam Hà Tĩnh tiến hành điều tiết, vận hành xả tràn các hồ, đập lớn trên địa bàn tỉnh, lưu lượng từ 0,3 đến 100 m3/giây.
Ngày 14/6, Đoàn công tác của Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra thực tế việc đảm bảo an toàn Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở 4 cửa xả đáy, đồng thời đến thăm hỏi, động viên người dân làng chài tại phường Thịnh Lang, thành phố Hòa Bình.
Thực hiện Công điện số 04/CĐ-QG của Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai, hồi 7 giờ ngày 12/6/2022, Nhà máy thủy điện Hòa Bình đã mở một cửa xả đáy.
Cách đây gần 1 tháng, Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai ban hành công văn gửi các địa phương về việc sẵn sàng dọn dẹp lòng hồ và hạ du để chuẩn bị cho việc xả lũ; sau đó, Ban Chỉ đạo ban hành Công điện nhấn mạnh: Trước khi vận hành xả lũ theo quy trình phải thông báo trước 6 tiếng...
Là tỉnh có nhiều dự án thủy điện, thời gian qua, tỉnh Lai Châu đã chú trọng công tác kiểm tra, giám sát việc đảm bảo an toàn, vận hành hồ chứa các thủy điện, nhằm bảo đảm tính mạng, tài sản của người dân vùng hạ du.
Cả nước hiện có trên 7.500 đập, hồ chứa với tổng dung tích khoảng 70,5 tỷ m3, trong đó có khoảng 1.200 hồ chứa bị hư hỏng và thiếu năng lực chống lũ chưa có nguồn kinh phí sửa chữa, nâng cấp. Đã vào mùa mưa bão, nỗi lo mất nhà, mất tài sản và thậm chí tính mạng của người dân vùng hạ du do hồ, đập thiếu an toàn đang hiển hiện...
