Nhận thức sâu sắc hiểm họa từ hôn nhân cận huyết thống và nạn tảo hôn, những năm qua, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành hàng loạt chủ trương, quyết sách đồng bộ nhằm giảm thiểu và tiến tới xóa bỏ tình trạng này.
Hệ lụy của hôn nhân cận huyết thống và nạn tảo hôn là căn nguyên khiến thể trạng con người và chất lượng dân số vùng đồng bào dân tộc hạn chế, gen di truyền từ cha mẹ sang con khiến những trẻ em sinh ra thường mắc các bệnh còi xương, thấp bé... và vòng xoáy nghèo đói tiềm ẩn nơi non cao.
Mặc dù tỷ lệ kết hôn cận huyết thống không ồ ạt như nạn tảo hôn, nhưng hệ lụy để lại cho thể trạng con người và chất lượng dân số rất bất lợi. Hôn nhân cận huyết từ lâu đã trở thành "vết cứa" bào mòn tầm vóc, trí tuệ và sự phát triển giống nòi nơi rẻo cao.
Những năm qua, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Lào Cai đã có những bước chuyển về kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn diễn ra phức tạp gây ảnh hưởng đến chất lượng dân số, nguồn nhân lực, bình đẳng giới.
Tảo hôn là vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng dân số và cơ hội phát triển của trẻ em, thanh thiếu niên ở một số địa bàn vùng cao. Để thay đổi nhận thức, tuổi trẻ Điện Biên đã tích cực đổi mới cách tuyên truyền, đồng thời tạo điều kiện để thanh niên học tập, học nghề, lập nghiệp trước khi xây dựng gia đình.
Tại Lào Cai, hôn nhân cận huyết thống đã cơ bản được ngăn chặn và loại bỏ nhưng tình trạng tảo hôn vẫn diễn ra phức tạp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng dân số, nguồn nhân lực, công tác giảm nghèo và phát triển bền vững.
Tại tỉnh Điện Biên, tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số do điều kiện kinh tế, trình độ dân trí và tập quán lạc hậu. Để từng bước đẩy lùi tình trạng này, các địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân.
Thực hiện Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng đối với việc giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, các cấp, các ngành và địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.
Từng là địa bàn có tỷ lệ tảo hôn khá cao, xã Pu Sam Cáp (Lai Châu) đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ngăn chặn hủ tục này. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và cộng đồng đã từng bước thay đổi nhận thức, giúp nhiều em nhỏ có cơ hội tiếp tục học tập, hướng tới tương lai bền vững.
Sáng 9/12, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội thảo “Phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc, chức việc trong công tác tuyên truyền, vận động hội viên phụ nữ phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và thực hiện bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh”.
Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là những hủ tục hiện vẫn còn tồn tại, đặc biệt là ở vùng dân tộc thiểu số ở Nghệ An. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực, suy thoái nòi giống và là lực cản đối với sự tiến bộ xã hội và sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của vùng dân tộc thiểu số. Để ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng tảo hôn trong đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã vùng sâu, vùng xa tỉnh Nghệ An đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp.
Tảo hôn, hôn nhân cận huyết, sinh nhiều con là thực trạng xảy ra tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thực trạng này đã và đang là một trở ngại đối với sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, sự tiến bộ của xã hội. Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn để lại nhiều hệ lụy đối với cá nhân, gia đình và xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực, dân số, việc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em.
Ở Lào Cai hiện vẫn còn nhiều yếu tố gây ảnh hưởng đến chất lượng dân số, đặc biệt là tảo hôn, hôn nhân cận huyết, phụ nữ dưới 18 tuổi sinh con. Các ban, ngành ở tỉnh này cần vào cuộc quyết liệt, đồng bộ hơn nữa để giải quyết triệt để các vấn nạn này để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, phù hợp với chủ đề của Ngày dân số thế giới 11/7 năm nay: “Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững”.
Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện đề án "Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2021 - 2025" nhằm nâng cao nhận thức cho người dân, tiến tới xóa bỏ dần các hủ tục lạc hậu trong hôn nhân và gia đình tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn diễn ra tại các huyện miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh.
Vấn nạn tảo hôn trên địa bàn tỉnh Lào Cai dù đã có chiều hướng giảm song vẫn chưa thực sự bền vững. Nguyên nhân là do một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn tư tưởng coi tảo hôn là việc bình thường. Để tháo gỡ "nút thắt" này, địa phương đang triển khai nhiều mô hình, giải pháp sáng tạo nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, thay đổi nhận thức trong nhân dân.
