Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tư tưởng Hồ Chí Minh về Quốc hội và quyền làm chủ của nhân dân vẫn mang giá trị soi đường sâu sắc.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quốc hội chính là tiêu biểu cho tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc. Bác từng nói: “Quốc hội phải có những đại biểu thật xứng đáng, những đại biểu một lòng một dạ phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân và phục vụ chủ nghĩa xã hội”; và “Quốc hội đoàn kết nhất trí, toàn dân đoàn kết nhất trí, thì khó khăn nào chúng ta cũng khắc phục được và thắng lợi nhất định về tay ta...”.
Đại hội XIV của Đảng đặt ra những mục tiêu chiến lược đối với sự phát triển đất nước, trong đó hoàn thiện thể chế phát triển và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa giữ vai trò then chốt.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 – 6/1/2026), phóng viên TTXVN tại New Delhi đã có cuộc trao đổi với cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Ấn Độ SD Pradhan nhằm đưa ra góc nhìn quốc tế về quá trình phát triển của Quốc hội Việt Nam, vai trò trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, cũng như những đóng góp ngày càng quan trọng của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp đối với ổn định chính trị, quản trị quốc gia và mục tiêu phát triển bền vững trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.
Ngày 16/10, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học “Hoàn thiện thể chế Thừa phát lại đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới”.
Với khát vọng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, vì một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, 8 thập kỷ qua, các thế hệ cán bộ, thẩm phán ngành Tòa án nhân dân đã vượt mọi khó khăn, kiên định với sứ mệnh “Phụng công - Thủ pháp - Chí công - Vô tư”, viết nên trang sử hào hùng, góp phần đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới.
Ngày 22/8, tại Hà Nội, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với Báo Nhân Dân tổ chức hội thảo với chủ đề "Công đoàn Việt Nam với nhiệm vụ tham gia quản lý Nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa".
Trong 24 năm đứng đầu Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công xây dựng các thiết chế, thể chế và cơ chế dân chủ, tạo dựng nền móng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của đất nước. Đến nay, tư tưởng của Người về xây dựng Nhà nước tinh gọn, hiệu quả, vẫn là kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam - nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Tiếp nối tư tưởng của Người, Việt Nam đang bước những bước vững chắc trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, ngày 5/5/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013. Đây là một dấu mốc quan trọng, khẳng định quyết tâm đổi mới thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.
Lấy con người làm trung tâm, mục tiêu, chủ thể và động lực phát triển đất nước; Nhà nước tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân – đó là quan điểm lớn được nêu trong Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Năm 2024 ghi nhiều dấu ấn trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, là năm có những chuyển động mạnh mẽ, tích cực, tạo ra luồng gió mới trong hầu hết các hoạt động của đời sống xã hội, tạo tiền đề quan trọng để cả nước bứt phá, tăng tốc hoàn thành các mục tiêu đã đề ra, vững vàng tiến vào kỷ nguyên mới ngay sau Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
Đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp đòi hỏi các nhà làm luật chuyển đổi tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý Nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển. Đặc biệt, yêu cầu hình thành tư duy quản lý linh hoạt, không cứng nhắc, dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”.
Quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền đòi hỏi sự bền vững của pháp luật, các quy định của văn bản pháp luật phải mang tính ổn định, có giá trị lâu dài. Việc ban hành luật cần đứng trên "mảnh đất thực tiễn" để xây dựng các quy định pháp luật phù hợp. Từ đó, các văn bản pháp luật bám sát thực tiễn, nghiên cứu thực tiễn, phản ánh đúng thực tiễn để trở lại thực tiễn có “sức sống” dài lâu.
Sáng 8/11, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Ban Nội chính Trung ương tổ chức Lễ ra mắt cuốn sách "Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam".
Trong bài viết "Phát huy tính Đảng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Đặc thù của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng. Do đó, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là biện pháp, cách thức để thực hiện thành công mục tiêu của Đảng ta đã được xác định trong Điều lệ Đảng”.
Nghiên cứu bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm về "Phát huy tính Đảng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam", các nhà khoa học lý luận chính trị nhận định, người đứng đầu Đảng ta truyền đi thông điệp về quyết tâm xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam với phương châm đặt “lợi ích của Tổ quốc, nhân dân lên trên hết, trước hết”, tạo tiền đề vững chắc để đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới được thực hiện thời gian qua đã mang lại hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn đã và đang đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu, giải quyết một cách khoa học và toàn diện nhằm đáp ứng yêu cầu và bảo đảm xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trong bài viết "Phát huy tính Đảng trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam" vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cùng với việc thực hiện công cuộc đổi mới, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đất nước ta đã và đang từng bước xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về “Phát huy tính Đảng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” thực sự là luồng gió mới, tạo ra sinh khí mới để thúc đẩy quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân nhanh hơn, hiệu quả hơn.
