#hầu đồng

Trong khuôn khổ chương trình “Diễn xướng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu xứ Đoài năm 2025” diễn ra tại chùa Liên Trì (xã Kiều Phú), một bộ sưu tập hiện vật liên quan đến nghi lễ hầu đồng lần đầu tiên được giới thiệu công khai trước cộng đồng tín ngưỡng Tứ Phủ.

Trong hai ngày 13 và 14/12, tại chùa Liên Trì (xã Kiều Phú, Hà Nội), Chương trình Diễn xướng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu xứ Đoài năm 2025 đã diễn ra với sự tham dự của đông đảo nghệ nhân, thanh đồng, cung văn cùng người dân địa phương và du khách thập phương.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đặng Thị Bích Liên vừa ký văn bản số 618/BVHTTDL-DSVH gửi các Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đề nghị chấn chỉnh hoạt động Hầu đồng trong thực hành di sản Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.

Gần một năm sau khi UNESCO công nhận, bên cạnh những nỗ lực quảng bá, tôn vinh nét đẹp trong việc thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, vẫn còn có những biểu hiện lệch lạc, biến tướng trong thực hành nghi lễ, làm ảnh hưởng không tốt đến cộng đồng và xã hội.

Sáng 9/11, Liên hoan văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu - Hà Nội 2017 do Hội Di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội tổ chức đã diễn ra tại đền Rừng (quận Long Biên, Hà Nội) với sự tham gia của 29 thanh đồng đến từ Hà Nội và các tỉnh, thành. Đáng chú ý, Liên hoan lần này đã đề cập đến những đổi mới của diễn xướng hầu đồng trong xã hội đương đại.

Chương trình biểu diễn nghệ thuật thực cảnh lần đầu tiên mang tên “Tinh hoa Bắc Bộ” chính thức ra mắt tối 28/10, tại Baara Land (Chùa Thầy, Sài Sơn, Hà Nội) và bắt đầu chào đón khán giả, du khách từ ngày 1/11/2017.

“Đã có những lúc nản lòng vì tranh vẽ xong chỉ vứt đấy, không bán được, không được tham gia triển lãm, hay trưng bày, đã có một thời gian tôi ngừng vẽ…”, họa sĩ Trần Tuấn Long tâm sự.

Tối 22/2, tại Hội đồng quan hệ văn hóa Ấn Độ (ICCR) nằm ở trung tâm thủ đô New Delhi, Đại sứ quán Việt Nam đã phối hợp với ICCR tổ chức liên hoan Tín ngưỡng thờ Mẫu của Việt Nam.

Hơn hai tiếng đồng hồ theo chân NSND Lan Hương qua các giá đồng; quả thật đòi hỏi phải là những người phải thật sự yêu nghệ thuật, thật sự trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc nói chung và “Tín ngưỡng thờ Mẫu" nói riêng- loại hình nghệ thuật truyền thống vừa được UNESCO công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”.

Với cái nhìn cởi mở hơn của xã hội, tín ngưỡng thờ mẫu và hầu đồng ngày càng có chiều hướng phát triển rộng hơn. Tuy nhiên, cùng với đó, vấn đề về thương mại hóa, sân khấu hóa, làm sai lệch trong nghi lễ hầu đồng, lợi dụng nghi lễ… đã diễn ra.

Chầu văn (hầu đồng) là nghi lễ quan trọng trong văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu - tín ngưỡng bản địa có nguồn gốc từ lâu đời của người Việt. Nhưng lâu nay, hầu đồng bị che phủ bởi một bức màn huyền bí và đầy nghi hoặc.

Biến dạng và lợi dụng nghi lễ hầu đồng đang là những vấn đề được nhắc đến nhiều khi mà tín ngưỡng thờ mẫu và hầu đồng có chiều hướng phát triển rộng hơn và xã hội có cái nhìn cũng cởi mở hơn.

Báo Tin tức xin trích đăng một vài ý kiến của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và của các thanh đồng liên quan đến việc thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu hiện nay ở Việt Nam.

Có thể nói, sau hàng trăm năm tồn tại, trải qua nhiều biến cố, thăng trầm của lịch sử, tín ngưỡng thờ Mẫu mà tiêu biểu cho nó là nghi lễ hầu đồng dần bị thay đổi, bị biến dạng cả về bản chất, không còn giữ được quy chuẩn của thuở ban đầu.

Là một di sản văn hóa thuần Việt, rất đáng được tôn vinh, nhưng hiện nay hầu đồng đang bị biến tướng, bị nhiều người lợi dụng để “buôn thần, bán thánh”, khiến cho một sinh hoạt văn hóa tâm linh trở thành phương tiện trục lợi bất chính.