Nà Hừ là bản đông dân nhất xã biên giới Bum Nưa (Lai Châu) với 290 hộ, trên 1.520 nhân khẩu, 100% đồng bào dân tộc Thái. Mỗi mùa mưa lũ đến, nỗi lo về một nơi ở an toàn vẫn là điều trăn trở của hơn 80 hộ dân nơi đây.
Lễ cơm mới (Kin khảu máư) là nghi lễ truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Thái. Hằng năm, vào khoảng tháng 5 - 6 theo lịch Thái, tương ứng với tháng 9 - 10 dương lịch, khi lúa ngoài đồng đã chín, thóc mới được đưa về đầy bồ, các gia đình tổ chức nghi lễ để mừng thành quả sau một mùa lao động.
Tết Xíp Xí là một phong tục truyền thống lâu đời được gìn giữ trong đời sống văn hóa của nhiều cộng đồng dân tộc ở vùng Tây Bắc. Đây là dịp để mỗi gia đình sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và gửi gắm những mong ước về bình an, may mắn. Từ những mâm cỗ truyền thống đến các trò chơi dân gian, ngày nay Tết Xíp Xí đang dần trở thành một ngày hội cộng đồng ở Sơn La.
Bản Na Ngân, xã Nga My, tỉnh Nghệ An có hơn 150 hộ dân với gần 740 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Thái. Bản nằm trong một thung lũng, bốn bề là núi đá và rừng già Pù Huống, cách trung tâm xã khoảng 20 km theo tuyến đường đất độc đạo vắt lưng chừng núi, một bên là vách đá, một bên là vực sâu và dòng suối Nậm Ngân. Mưa lớn kéo dài từ chiều 6/8 đã làm nhiều vị trí trên tuyến đường bị sạt lở, đất đá và cây rừng gãy đổ chắn ngang, khiến giao thông bị ách tắc, việc đi lại của người dân gặp nhiều khó khăn và tiềm ẩn nguy hiểm.
Miền Tây Nghệ An có những phiên chợ vùng cao, biên giới nổi tiếng như Mường Quạ (xã Môn Sơn), Mường Chon (xã Bình Chuẩn), Tri Lễ (xã Tri Lễ), Nga My (xã Nga My), Nhôn Mai (xã Nhôn Mai). Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, đó còn là không gian văn hóa sống động, đặc sắc, nơi lưu giữ phong tục, tập quán và bản sắc đặc trưng của cộng đồng các dân tộc Thái, Đan Lai, Khơ Mú, Ơ Đu.
Không chỉ là nơi bảo tồn nghề dệt truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban của nghệ nhân Vì Thị Thuận ở Bản Lác, xã Mai Hạ (Phú Thọ) còn trở thành mái nhà chung của nhiều phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Từ những tấm thổ cẩm được dệt thủ công, nhiều lao động có việc làm, thu nhập ổn định và thêm niềm tin để vươn lên trong cuộc sống.
Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Trịnh Ngọc Chung, Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) về những kết quả đạt được của Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025.
Những người nghệ nhân không chọn cách giữ văn hóa bằng những khuôn mẫu khô cứng, mà từ con người, từ cộng đồng, từ những mối liên kết tưởng chừng rời rạc, nhưng lại chứa đựng sức mạnh bền bỉ nhất.
Giữa nhịp sống hiện đại đang cuốn theo sự đổi thay mạnh mẽ ở vùng cao, vẫn có những người lặng lẽ gìn giữ các giá trị văn hoá dân tộc, với mong muốn bảo tồn và phát huy cho những thế hệ sau này.
Xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An) nằm lọt thỏm, biệt lập trong thung lũng, được bao bọc bởi những dãy núi trùng điệp và đại ngàn khu sinh quyển Pù Huống. Hàng trăm năm qua, khi cộng đồng dân tộc Thái về đây khai hoang, định cư, lập bản, họ đã biết chế tác, sử dụng cọn nước thay thế sức người múc nước từ các dòng suối chảy để tưới cho diện tích đất ở vị trí cao, tạo nên những thửa ruộng bậc thang Na Cọ, Nà Bó…trù phú.
Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) có 156 hộ với gần 740 nhân khẩu, đều là dân tộc Thái. Bản này nằm biệt lập giữa đại ngàn Pù Huống, cách trung tâm xã hơn 20 km bằng con đường đất độc đạo vắt lưng chừng núi.
Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) có 155 hộ với gần 740 nhân khẩu, đều là dân tộc Thái. Bản nằm biệt lập giữa đại ngàn Pù Huống, cách trung tâm xã hơn 20km bằng con đường đất độc đạo.
Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.
Trong đợt nghỉ lễ 30/4 - 1/5, tại quảng trường Golden Field (phường Nghĩa Lộ), các đơn vị trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã phối hợp tổ chức Hội thi “Lung linh vòng xòe” năm 2026. Hội thi quy tụ 8 đội thi đến từ 4 xã, phường, gần 800 diễn viên, nghệ nhân quần chúng tham gia, để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả.
Ngày 19/4, giữa không gian Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam, những thanh âm cồng chiêng, tiếng khèn… giao duyên ngân vang, đưa người xem trở về với phong tục Lễ cưới hai lần độc đáo của đồng bào Thái tại Thanh Hóa.
Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xóa bỏ tập tục lạc hậu trong đồng bào các dân tộc thiểu số luôn được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm. Từ đó, nhằm tạo dựng môi trường sống văn hóa - văn minh, góp phần nâng cao đời sống vật chất - tinh thần cho đồng bào. Việc tổ chức "Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam" hằng năm cũng nhằm thực hiện nhiệm vụ này.
Những ngày đầu xuân, trong không khí vui xuân của năm mới, đồng bào Dân tộc Thái ở xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu lại tưng bừng tổ chức Lễ hội Lùng Tùng. Đây là lễ hội xuống đồng truyền thống, mở đầu cho một mùa sản xuất mới với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và mọi điều tốt đẹp.
Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) có 156 hộ với gần 740 nhân khẩu đều là dân tộc Thái, nằm cách trung tâm xã hơn 20 km, biệt lập giữa đại ngàn Pù Huống. Từ sau cơn bão số 3 xảy ra vào cuối tháng 7/2025, cả bản mất điện do hệ thống cột điện bị gãy, nghiêng đổ, đường dây truyền tải bị đứt, hư hỏng. Đến nay, sau gần 7 tháng “khát” điện, bản làng Na Ngân đã có điện trở lại. Niềm vui có điện của người dân trong bản càng được nhân lên khi bản làng kịp có điện trước thời điểm Tết nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 chỉ còn tính bằng ngày.
Mường Lay là thị xã nhỏ miền núi thuộc tỉnh Điện Biên, nằm yên bình bên lòng hồ thủy điện Sơn La. Đây không chỉ là nơi sinh sống của cộng đồng người Thái trắng qua hàng trăm năm mà còn là vùng đất thấm đẫm nét đẹp văn hóa. Với những di sản độc đáo như múa xòe, đàn tính tẩu... Mường Lay được ví như một bảo tàng sống, lưu giữ trọn vẹn giá trị truyền thống của dân tộc Thái giữa đại ngàn Tây Bắc.
