Trên những vùng đất đỏ bazan màu mỡ của tỉnh Quảng Trị, cây hồ tiêu từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực, góp phần tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ nông dân.
Những năm gần đây, ngành hàng hồ tiêu đã có những bước phát triển trở lại sau khi dịch bệnh gần như xóa sổ cây hồ tiêu tại Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng vào những năm 2018-2019. Cùng với đó, giá hồ tiêu đang đang ở mức khoảng 140.000 đồng/kg là một trong những động lực để người dân Gia Lai thực hiện trồng và tái canh cây hồ tiêu.
Thời kỳ hoàng kim, cây hồ tiêu mang lại kim ngạch xuất khẩu cho Gia Lai khoảng 150 triệu USD/năm. Nhưng trong nhiều năm trở lại đây, vị thế của cây "vàng đen" một thời đang dần mất đi.
Việt Nam hiện vẫn là quốc gia sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới. Năm 2022, Việt Nam xuất khẩu ước đạt 220.000 tấn hồ tiêu, chiếm 55% tổng sản lượng hồ tiêu trên toàn thế giới.
Là quốc gia đứng đầu thế giới về sản xuất, xuất khẩu hồ tiêu, nhưng Việt Nam lại chưa làm chủ được “cuộc chơi”. Giá tiêu liên tục đi xuống, nhiều vườn tiêu chết xơ xác vì bị bỏ rơi, nhiễm bệnh khiến nhiều nông dân ở những “thủ phủ” hồ tiêu đang phải gánh trên vai những món nợ chưa biết đến bao giờ có thể trả được. Họ mong muốn được khoanh nợ, giãn nợ để có thời gian ổn định tái sản xuất, chuyển đổi sản xuất. Thực trạng này đòi hỏi ngành hàng hồ tiêu cần đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân, tổ chức sản xuất an toàn, bền vững gắn với chế biến để đảm bảo hiệu quả.
Ngày 13/2, ông Bùi Chí Thành, Bí thư Huyện ủy huyện Châu Đức (tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu) đã ký văn bản khẩn gửi các phòng, ban chuyên môn cùng các xã, thị trấn trên địa bàn yêu cầu huy động lực lượng hỗ trợ người nông dân trồng tiêu trên địa bàn thu hoạch tiêu.
Từ đầu năm 2018 đến nay, diện tích cây hồ tiêu ở Bình Phước bị bệnh chết nhanh có xu hướng tăng mạnh. Đặc biệt, huyện Bù Gia Mập và Bù Đốp đã xuất hiện tình trạng tiêu chết hàng loạt, mất trắng với diện tích lớn.
Điều kiện tự nhiên phù hợp, giá cao và ổn định nên các nông hộ ở Đắk Nông đổ xô trồng hồ tiêu bất chấp khuyến cáo của các ngành chức năng. Sự phát triển “quá nóng” của cây hồ tiêu đã làm phá vỡ quy hoạch cây trồng của ngành nông nghiệp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro về dịch bệnh, giá cả... Điều này đòi hỏi phải có các giải pháp đồng bộ, căn cơ để phát triển bền vững cây hồ tiêu.
Việc phát triển “nóng” cây hồ tiêu ở các tỉnh Tây Nguyên đã nên tình trạng cung vượt cầu, nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên cây tiêu, gây thiệt hại lớn cho đồng bào các dân tộc.
Để phát triển cây hồ tiêu một cách bền vững, từng bước đưa người trồng hướng tới sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng hồ tiêu trên địa bàn tỉnh, tiến tới xây dựng thương hiệu cho loại nông sản này, ngành nông nghiệp tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã phối hợp với một số công ty, doanh nghiệp, tổ chức triển khai Dự án “Phát triển hồ tiêu bền vững”.
Bệnh chết nhanh, chết chậm ở cây hồ tiêu làm giảm năng suất và hiệu quả kinh tế. Để hạn chế những tổn thất do bệnh chết nhanh, chết chậm gây ra, bà con cần quan tâm đến biện pháp phòng bệnh cho cây hồ tiêu.
Theo Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên vẫn ồ ạt tự ý mở rộng diện tích cây hồ tiêu, dẫn đến diện tích loại cây này tăng lên từng ngày.
Huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang đang tập trung phát triển sản phẩm du lịch sinh thái - vườn hồ tiêu. Sản phẩm này vừa phục vụ du khách tham quan, tìm hiểu nghề truyền thống của địa phương, vừa nâng giá trị cây hồ tiêu của huyện đảo.
Trước tình hình cây hồ tiêu mang lại lợi nhuận cao, người dân nhiều tỉnh thành phía Nam sẵn sàng đốn hạ vườn cao su, điều, cà phê... để chạy theo giấc mộng làm giàu trước mắt.
Người dân trồng hồ tiêu huyện Cư M’gar (Đắk Lắk) hoang mang vì thời gian gần đây trên địa bàn liên tục xảy ra hiện tượng cây hồ tiêu bị rụng chùm quả, cháy lá khi phun thuốc bảo vệ thực vật, phân bón lá cao cấp, nhưng các ngành chức năng Đắk Lắk còn chưa quyết liệt vào cuộc điều tra, làm rõ nguyên nhân.
Hiện tượng cây hồ tiêu đang trong giai đoạn ra hoa và quả non bị rụng chùm quả, cháy lá sau khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khiến người dân trồng hồ tiêu hoang mang.