Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman ngày 5/11 chứng kiến lễ ký kết hàng loạt thỏa thuận hợp tác song phương, trong đó đáng chú ý là thỏa thuận hợp tác quốc phòng giữa hai nước. Động thái diễn ra trong chuyến thăm Riyadh lần thứ hai của ông al-Sharaa trong chưa đầy một tháng, giữa lúc tình hình an ninh khu vực Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp.
Bộ Ngoại giao Syria đánh giá thỏa thuận giữa hai bộ quốc phòng là nội dung nổi bật nhất trong loạt văn kiện được ký kết. Tuy nhiên, cơ quan này chưa công bố các điều khoản cụ thể cũng như phạm vi hợp tác quân sự giữa hai bên.
Thỏa thuận được ký chỉ vài ngày sau khi Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shaibani cho biết chính phủ nước này đang cân nhắc khả năng tham gia liên minh phòng thủ chung giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.
Phát biểu tại Hội nghị Đối thoại Manama ở Bahrain hôm 1/11, ông al-Shaibani cho biết các cuộc thảo luận đang diễn ra nhằm đánh giá khả năng Syria gia nhập liên minh Mecca.
Nếu được triển khai, động thái này có thể đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong chính sách an ninh của Damascus, đồng thời mở rộng hợp tác quân sự giữa Syria với các quốc gia chủ chốt trong khu vực.
Syria tìm kiếm liên kết an ninh
Theo Bộ Ngoại giao Syria, trong cuộc gặp tại Riyadh, ông al-Sharaa và Thái tử Mohammed bin Salman đã trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, đặc biệt là những tác động của căng thẳng quân sự đối với an ninh, hoạt động hàng hải và nguồn cung năng lượng.
Hai nhà lãnh đạo kêu gọi các bên kiềm chế, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình và chấm dứt ngay những hành động đe dọa an toàn hàng hải tại Biển Đỏ, eo biển Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz.
Những tuyến đường biển này giữ vai trò quan trọng đối với thương mại và vận chuyển năng lượng toàn cầu. Bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể gây sức ép lên chuỗi cung ứng, giá nhiên liệu và triển vọng kinh tế thế giới.
Nhà nghiên cứu chính trị Syria Ahmed Qassem nhận định chuyến thăm Riyadh lần thứ hai của ông al-Sharaa trong thời gian ngắn cho thấy mức độ nghiêm trọng của những thách thức an ninh mà cả Syria và khu vực đang phải đối mặt.
Ông Qassem cho rằng Syria nên tham gia liên minh Mecca để xây dựng năng lực răn đe, bảo vệ chủ quyền và ngăn chặn những động thái mở rộng kiểm soát lãnh thổ của Israel.
Trong bối cảnh Saudi Arabia cũng đang tìm kiếm sự hỗ trợ từ Mỹ và các quốc gia châu Âu, Trung Đông nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và tấn công trước lực lượng Houthi tại Yemen, các thỏa thuận an ninh mới với Syria thu hút sự chú ý.
Lực lượng Houthi nhiều lần tấn công sân bay và cơ sở dầu mỏ tại Saudi Arabia trong cuộc xung đột với các lực lượng ủng hộ chính phủ Yemen được quốc tế công nhận.
Saudi Arabia hỗ trợ Syria tái thiết
Bên cạnh hợp tác quốc phòng, Saudi Arabia cam kết cung cấp hơn 403 triệu USD vốn vay ưu đãi cho Syria thông qua sáu thỏa thuận do Quỹ Phát triển Saudi Arabia ký với Bộ Tài chính Syria.
Theo hãng thông tấn Saudi Arabia SPA, các khoản vay tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu phục vụ quá trình phục hồi đất nước sau nhiều năm xung đột.
Trong đó, 100 triệu USD được dành để xây dựng lại và trang bị các cơ sở y tế bị hư hại; 60 triệu USD hỗ trợ sửa chữa nhà ở; 105 triệu USD tăng cường năng lực phòng vệ dân sự; 90 triệu USD phục hồi nhà máy nhiệt điện Aleppo và 30 triệu USD phát triển hệ thống cung cấp nước sạch tại Damascus và Idlib.
Hai nước cũng ký biên bản ghi nhớ về hợp tác công nghiệp, cùng hai văn kiện khác liên quan đến nông nghiệp và bảo vệ môi trường.
Các khoản hỗ trợ được xem là một phần trong nỗ lực của Saudi Arabia nhằm thúc đẩy quá trình tái thiết Syria, đặc biệt tại những khu vực chịu thiệt hại nặng nề sau nhiều năm nội chiến.
Saudi Arabia là một trong những quốc gia hậu thuẫn quan trọng của chính quyền Syria kể từ khi ông al-Sharaa lên nắm quyền sau khi chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ vào tháng 12/2024.
Hai nhà lãnh đạo gặp nhau gần nhất tại Riyadh ngày 6/10. Theo Phủ Tổng thống Syria, cuộc trao đổi khi đó tập trung vào kế hoạch tái thiết đất nước, trong đó ưu tiên khôi phục cơ sở hạ tầng và các công trình thiết yếu.
Việc liên tiếp thúc đẩy hợp tác quốc phòng và kinh tế cho thấy Saudi Arabia đang tăng cường quan hệ với chính quyền mới tại Damascus, trong bối cảnh Syria tìm kiếm nguồn lực quốc tế để phục hồi đất nước và củng cố vị thế an ninh tại Trung Đông.
