Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Chính phủ Syria trình bày sáng kiến mang tên “Syria không còn trại tạm cư, không còn lều bạt” nói trên tại một sự kiện cấp cao ngày 23/9, bên lề khóa họp thứ 81 Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) ở New York.
Bộ trưởng Quản lý Tình trạng khẩn cấp và Thảm họa Syria Raed al-Saleh nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là dỡ bỏ các khu trại mà còn phải xóa bỏ nhu cầu sống trong trại tạm cư. Theo ông Al-Saleh, người dân chỉ có thể trở về khi được bảo đảm nhà ở, điện, nước, trường học, dịch vụ y tế và cơ hội việc làm.
Để thực hiện mục tiêu này, Syria đề xuất ưu tiên rà phá bom mìn và vật liệu nổ còn sót lại sau xung đột, dọn dẹp đống đổ nát, khôi phục đường sá và các dịch vụ thiết yếu, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và tạo sinh kế tại địa phương. Trợ lý Bộ trưởng Quản lý Tình trạng khẩn cấp và Thảm họa Ahmad Aqziz cho biết bộ này đặt mục tiêu chấm dứt tình trạng người dân phải sống trong lều bạt ngay trong năm 2026.
Các quan chức LHQ bày tỏ ủng hộ định hướng trên, song nhấn mạnh nhu cầu đầu tư dài hạn và xây dựng các chính sách hỗ trợ tái hòa nhập. Theo người đứng đầu Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) Barham Salih, khoảng 1,8 triệu người Syria đã trở về từ các nước láng giềng. Trong khi đó, Tổng Giám đốc Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) Amy Pope cho biết khoảng 2,9 triệu người di dời đã trở về Syria kể từ tháng 12/2024. Hai số liệu này có phạm vi thống kê khác nhau và không nên cộng gộp.
Đại diện các cơ quan LHQ cho rằng việc hồi hương chỉ là bước khởi đầu của quá trình phục hồi. Để tránh người dân tiếp tục phụ thuộc vào viện trợ hoặc phải rời bỏ nơi ở một lần nữa, các cam kết hỗ trợ quốc tế cần được chuyển thành những dự án cụ thể về nhà ở, hạ tầng và phát triển kinh tế tại các cộng đồng tiếp nhận người trở về.
Cùng ngày, phát biểu tại ĐHĐ LHQ, Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa khẳng định Cao nguyên Golan là lãnh thổ của Syria, đồng thời bác bỏ việc Colombia công nhận chủ quyền của Israel đối với cao nguyên có vị trí chiến lược này. Ông Al-Sharaa cũng lên án các cuộc không kích liên tục của Israel vào Syria kể từ khi nhà lãnh đạo Bashar al-Assad bị lật đổ. Tuy nhiên, ông vẫn hy vọng Syria có thể đạt được một giải pháp hòa bình với Israel.
Phản ứng trước tuyên bố trên của Tổng thống Syria, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, khẳng định cao nguyên Golan thuộc chủ quyền của Israel, là một phần không thể tách rời của Nhà nước Israel.
Mỹ từng là quốc gia duy nhất công nhận cao nguyên Golan thuộc Israel cho đến khi chính phủ mới của Colombia có động thái tương tự vào tháng 8 vừa qua. Tuy nhiên, LHQ vẫn duy trì quan điểm rằng cao nguyên này là lãnh thổ của Syria đang bị Israel chiếm đóng. Hồi tháng 7, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres cũng nhấn mạnh cao nguyên Golan là một phần của Syria, đồng thời cho rằng việc Israel chiếm đóng vùng lãnh thổ này là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
