Theo số liệu do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) công bố ngày 20/2, tỷ giá hối đoái thực tế của đồng tiền Nhật Bản tính đến tháng 1/2026 là 67,73 - mức thấp nhất kể từ khi nước này chuyển sang chế độ tỷ giá thả nổi năm 1973.
Chỉ số này phản ánh sức mạnh tổng thể của đồng yen so với rổ các đồng tiền chủ chốt, qua đó cho thấy sức mua của đồng yen khi dùng để nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài. Khi chỉ số giảm, sức mua cũng giảm theo.
Tỷ giá hối đoái thực tế của đồng yen đạt đỉnh vào tháng 4/1995 ở mức 193,95 và kể từ đó đã giảm xuống còn khoảng 1/3. Đồng yen đã suy yếu so với nhiều loại tiền tệ khác, trong đó có đồng USD và euro.
Một trong những nguyên nhân chính là sự suy thoái kéo dài của nền kinh tế Nhật Bản, thường được gọi là những “thập kỷ mất mát”, sau sự sụp đổ của nền kinh tế bong bóng.
Theo Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ), tốc độ tăng trưởng tiềm năng của Nhật Bản, vốn ở mức khoảng 1% vào năm 1995, đã trì trệ ở mức thấp 0% vào cuối những năm 2010. Tiềm năng tăng trưởng yếu đã dẫn đến lạm phát và lãi suất cực thấp, gây ra sự suy giảm kéo dài của tỷ giá hối đoái thực tế.
Trước tình hình giá cả và tiền lương đều tăng gần đây, BoJ đang nỗ lực bình thường hóa chính sách tiền tệ. Ngân hàng này đã công bố kế hoạch tiếp tục nâng lãi suất chính sách lên trên mức hiện tại là 0,75%.
Nhưng câu hỏi lớn đặt ra là liệu các hộ gia đình và doanh nghiệp có thể chịu đựng được tác động của việc tăng lãi suất hay không.
Theo Tokyo Shoko Research, năm 2021 có 6.030 vụ phá sản doanh nghiệp, mức thấp nhất trong 57 năm. Chính phủ đã tăng cường hỗ trợ cho các hộ gia đình và doanh nghiệp thông qua phát hành trái phiếu và các biện pháp khác. Lãi suất thấp là điều kiện tiên quyết để quản lý nền kinh tế, nhưng chu kỳ tăng lãi suất hiện tại đang đe dọa làm suy yếu điều đó.
Theo ước tính của Mizuho Research & Technologies, việc tăng lãi suất một lần duy nhất thêm 0,25 điểm phần trăm sẽ làm tăng gánh nặng hàng năm cho các hộ gia đình có khoản vay thế chấp và các khoản nợ khác lên 18.000 yen (116 USD).
Trong lĩnh vực doanh nghiệp, một lần tăng lãi suất sẽ làm giảm lợi nhuận hoạt động 0,9% trên tất cả các ngành, trừ ngành tài chính và bảo hiểm. Đối với các công ty có vốn điều lệ dưới 10 triệu yen, mức giảm lợi nhuận hoạt động sẽ lên tới 5,1%.
Ông Naoki Hattori, chuyên gia kinh tế cấp cao về Nhật Bản tại Mizuho Research & Technologies cho biết: “Các công ty nhỏ hơn, phụ thuộc nhiều vào nợ, dễ bị ảnh hưởng hơn bởi việc tăng lãi suất”.
Lãi suất chính sách tại Nhật Bản đã đạt mức cao nhất trong 30 năm. Với việc ngày càng nhiều nhà đầu tư trên thị trường dự đoán BoJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất lên khoảng 1,5%-1,75%, áp lực lên nền kinh tế có thể sẽ gia tăng.
