Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sốt rét khiến khoảng 610.000 người tử vong trên toàn cầu trong năm 2024, trong đó các quốc gia châu Phi chiếm 95% tổng số ca mắc và tử vong. Tại khu vực phía Nam sa mạc Sahara của châu Phi, mới chỉ có Mauritius và Cape Verde được WHO công nhận đã loại trừ căn bệnh này. Dù vaccine dành cho trẻ em đã được đưa vào sử dụng, tình trạng nghèo đói, hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế và nguy cơ lây nhiễm xuyên biên giới tiếp tục cản trở nỗ lực kiểm soát dịch bệnh.
Trước bối cảnh trên, các nước châu Phi đang nỗ lực triển khai các biện pháp nhằm chấm dứt căn bệnh này. Guinea Xích đạo đang mở rộng chương trình phòng, chống sốt rét từ đảo Bioko ra đất liền và đảo Annobón. Nhờ kết hợp phun thuốc diệt muỗi trong nhà, sử dụng màn chống muỗi, kiểm soát ấu trùng và giám sát dịch tễ, tỷ lệ mắc bệnh trên đảo Bioko đã giảm từ mức ảnh hưởng đến khoảng một nửa dân số xuống còn khoảng 7%; số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi giảm 78%.
Trong giai đoạn 2026-2028, nước này dự kiến kết hợp các biện pháp hiện có với vaccine R21, đặt mục tiêu tiêm phòng cho 300.000 trẻ em. Tuy nhiên, việc mở rộng chương trình gặp nhiều trở ngại do phần đất liền có diện tích lớn gấp 13 lần đảo Bioko và giáp Cameroon, Gabon – những quốc gia cũng có tỷ lệ lưu hành sốt rét cao. Nguy cơ dịch bệnh tái xâm nhập qua biên giới đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các nước.
Tiến sĩ Matthew M. Ippolito, chuyên gia về sốt rét tại Trường Y thuộc Đại học Johns Hopkins (Mỹ), nhận định các biện pháp can thiệp hiện nay chưa đủ để loại trừ sốt rét tại bất kỳ quốc gia nào ở khu vực phía Nam sa mạc Sahara của châu Phi. Theo ông, bên cạnh việc xác định đúng thời điểm và địa bàn can thiệp, các nước cần ngăn nguy cơ bệnh tái xâm nhập, đồng thời cải thiện điều kiện nhà ở, dịch vụ y tế và đời sống người dân để giảm gánh nặng căn bệnh gắn liền với nghèo đói.
