Somalia: Cuộc nội chiến dai dẳng - Kỳ 1

Xung đột chính là đặc trưng của Somalia, quốc gia nằm tại vùng Sừng châu Phi, kể từ khi chính quyền của Tổng thống Siad Barre sụp đổ vào tháng 1/1991.
GIEO MẦM NỘI CHIẾN
Somalia nằm trong tay của cả Anh lẫn Italy từ cuối thế kỷ 19 và hai cường quốc thực dân này vận hành hai nhà nước hoàn toàn riêng biệt sau khi cuộc chia năm sẻ bảy châu Phi được tiến hành. Italy nắm giữ phần phía nam và trung tâm Somalia, khuyến khích đẩy mạnh giáo dục và xã hội vì đây là một trong vài lãnh thổ hải ngoại của nước này. Trong khi đó, người Anh không có nhiều lợi ích ở lãnh thổ bảo hộ của họ. Giá trị của mảnh đất này chủ yếu là để kiểm soát bờ biển và cung cấp thịt cho Aden (do Anh nắm giữ), nay thuộc Yemen. Ảnh hưởng của sự mất cân bằng này cho tới ngày nay vẫn có thể nhận ra ở thủ đô Mogadishu - từng là thủ phủ của Somaliland thuộc Italy - ở miền nam.
Somalia: Cuộc nội chiến dai dẳng - Kỳ 1 ảnh 1

Cựu tổng thống Somalia Siad Barre.

Sau độc lập, tình hình không khá hơn bao nhiêu như người ta vẫn tin. Bất chấp đã giành được tự do từ tay các nước thực dân châu Âu, đa số người Somalia vẫn thiếu một bản sắc dân tộc rõ ràng khi coi mình là một bộ phận của một thị tộc hay một nhóm sắc tộc thay vì là một đất nước. Sáu thị tộc chính ở nước này là Isaaq, Dir, Darood, Ogaden và Rahanwayn. Họ lại được chia thành các nhóm thị tộc nhỏ hơn và vì thế, xung đột lợi ích giữa các nhóm thường xuyên dẫn đến bạo động. Cảm giác về nguồn cội của họ quan trọng hơn là vấn đề lãnh thổ.
Người đã làm thay đổi tình trạng đó là Siad Barre. Ông lên nắm quyền tổng thống sau một cuộc đảo chính gần như không đổ máu năm 1969. Từng là tổng tư lệnh Quân đội quốc gia Somalia, Barre tạo dựng sự sùng bái cá nhân cũng như có cách cai trị chuyên quyền. Nhưng có lẽ “điểm nhấn” của Barre là việc ông đã đặt các thị tộc ra ngoài vòng pháp luật, khiến phần đông dân cư tức giận. Giai đoạn lãnh đạo của ông cũng đáng chú ý với cuộc xâm lược thảm họa khu vực của người Ogaden ở Ethiopia, làm xấu đi quan hệ hai nước và đặt gánh nặng khổng lồ lên nền kinh tế Somalia.
Somalia: Cuộc nội chiến dai dẳng - Kỳ 1 ảnh 2

Vị trí Somalia ở vùng Sừng châu Phi.

Một nhóm kháng chiến có tên Phong trào quốc gia Somalia (SNM) được thành lập năm 1982 để đặt dấu chấm hết cho chế độ của Barre. Vận hành từ tổng hành dinh ở Ethiopia, nhóm này tổ chức các cuộc tấn công du kích khiến chính phủ Somalia rối ren. Đáp lại, Barre đã ra lệnh tiêu diệt 50.000 thành viên của SNM trong những năm sau đó. Không nao núng, SNM tiếp tục tấn công và sau khi các nước láng giềng cũng như các cường quốc phương tây gia tăng sức ép, Barre đã phải ký hiệp ước hòa bình vào năm 1988. Tuy nhiên, bạo động và xung đột vẫn tiếp diễn khi Somalia bị chia thành hai phần. Ngày 18/5/1991, Cộng hòa Somaliland được thành lập. Nước cộng hòa ở miền bắc này bắt đầu thúc đẩy trật tự ổn định và xã hội cũng như nền kinh tế nước này dần cải thiện. Ở phía nam, Somalia lại đang hướng đến cuộc nội chiến thực sự.
Kể từ khi nội chiến nổ ra năm 1991, các nước láng giềng cho đến Liên hợp quốc đã tìm cách can thiệp vào Somalia. Nổi tiếng nhất phải kể đến trận đánh Modadishu, nơi xuất hiện căng thẳng leo thang giữa người Somalia và các lực lượng trợ giúp của Liên hợp quốc và Mỹ. Trận đánh này thậm chí đã được dựng thành bộ phim Hollywood nổi tiếng “Diều hâu gẫy cánh”. Thường nhận được viện trợ từ bên ngoài, có một chính phủ yếu kém, phân tán, Somalia vẫn đang nằm trong vòng xoáy xung đột mà không phe phái nào nắm được quyền kiểm soát toàn bộ đất nước.
Trần Anh - tổng hợp

Dành cho bạn

Hàn Quốc và Mỹ kết thúc tập trận rà phá thủy lôi đa quốc gia

Hàn Quốc và Mỹ kết thúc tập trận rà phá thủy lôi đa quốc gia

Hàn Quốc và Mỹ vừa kết thúc cuộc tập trận rà phá thủy lôi đa quốc gia lần thứ 9 năm 2026 ngoài khơi thành phố cảng Busan, với sự tham gia của lực lượng hải quân đến từ 15 quốc gia đối tác, nhằm nâng cao năng lực tác chiến và khả năng phối hợp trong các hoạt động rà phá thủy lôi trên biển.

Trại Andersonville ở Georgia ngày 17/8/1864. Ảnh: historydefined.net

Nhà tù tử thần khiến gần 13.000 tù binh thiệt mạng – Kỳ 1

Nhà tù Andersonville (còn được gọi là Trại Sumter) là một cơ sở giam giữ quân sự do phe Liên minh miền Nam thành lập trong cuộc Nội chiến Mỹ. Được xây dựng năm 1864 tại hạt Sumter ở bang Georgia, nhà tù này hoạt động trong khoảng 14 tháng. Chỉ trong thời gian ngắn đó, nơi đây đã trở thành một trong những cơ sở giam giữ tù binh lớn nhất và gây chết chóc nhiều nhất ở Bắc Mỹ.

Giải mã công nghệ mạng lưới giúp UAV Nga duy trì kết nối khi tập kích Kiev

Giải mã công nghệ mạng lưới giúp UAV Nga duy trì kết nối khi tập kích Kiev

Mạng lưới liên lạc dạng lưới cho phép các thiết bị bay không người lái (UAV) chuyển tiếp tín hiệu cho nhau, mở rộng phạm vi điều khiển và truyền hình ảnh trực tiếp về người vận hành. Công nghệ này đang được Nga sử dụng để duy trì kết nối với UAV tầm xa, hỗ trợ trinh sát và điều chỉnh hoạt động khi tiếp cận mục tiêu tại Ukraine.

Hệ thống tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander. Ảnh: Bộ Quốc phòng Liên bang Nga

Tình báo Ukraine: Nga dự trữ tới 700 tên lửa đạn đạo, hơn 6.000 UAV sẵn sàng tập kích kéo dài

Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) cho biết Nga đang tích lũy lượng lớn tên lửa và khoảng 6.200 UAV tấn công, đồng thời duy trì năng lực sản xuất tới 10.000 UAV mỗi tháng. Theo đánh giá của HUR, việc mở rộng kho vũ khí giúp Moskva duy trì các đợt tập kích kéo dài, gia tăng sức ép lên hệ thống phòng không Ukraine.