Theo Nghị quyết của HĐND TP Hồ Chí Minh, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Hồ Chí Minh được thành lập trên cơ sở chuyển một số chức năng, nhiệm vụ từ Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh. Đây là cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP Hồ Chí Minh, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý của UBND TP Hồ Chí Minh về tổ chức, biên chế và hoạt động; đồng thời chấp hành sự hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan.
Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành. UBND TP Hồ Chí Minh có trách nhiệm triển khai nghị quyết này, đồng thời quy định cụ thể cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Xây dựng sao cho phù hợp với quy định pháp luật. Như vậy, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Hồ Chí Minh đã được tái lập sau 7 tháng hợp nhất với Sở Xây dựng thành Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh (từ ngày 1/3/2025) theo Nghị quyết số 07/NQ-HĐND ngày 20/2/2025.
Theo UBND TP Hồ Chí Minh, từ ngày 1/7, thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, TP Hồ Chí Minh sau khi sáp nhập tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trở thành đô thị đặc biệt với diện tích hơn 6.700 km², dân số trên 14 triệu người. Đây là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, giữ vai trò đầu tàu phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và đóng góp quan trọng cho cả nước.
Trong bối cảnh không gian địa lý rộng lớn, phức tạp, Thành phố cần điều chỉnh quy hoạch, kiến trúc và xây dựng các đồ án quy hoạch tổng thể, phân khu, vùng xã, quy hoạch chi tiết phù hợp với đơn vị hành chính mới. Việc thành lập Sở Quy hoạch - Kiến trúc là yêu cầu cấp bách nhằm tham mưu cho UBND Thành phố trong công tác quy hoạch, kiến trúc; đồng thời bảo đảm sự đồng bộ với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, phát huy tiềm năng, lợi thế, tạo động lực phát triển bền vững, ổn định lâu dài cho Thành phố.
