Đưa tri thức khoa học vào thực tiễn phòng dịch
Một số chuyên gia cho biết, phát huy sức trẻ, tri thức khoa học và trách nhiệm xã hội đang mở ra hướng tiếp cận thiết thực, góp phần phòng dịch từ gốc, bảo vệ sức khỏe con người và động vật.
Mới đây, gần 500 sinh viên, giảng viên và cán bộ Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã dự sự kiện “Sinh viên đồng hành cùng Dự án Thí điểm Mô hình Phòng chống bệnh dại, phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo ở một số phường tại Hà Nội”. Chương trình do Doanh nghiệp xã hội Truyền thông thay đổi hành vi hướng tới phát triển bền vững Vietnam (SBCC Vietnam) và Tổ chức Soi Dog Foundation phối hợp tổ chức, hướng tới đưa kiến thức khoa học thành những hành động cụ thể trong cộng đồng.
Điểm nhấn là sự kết nối giữa kiến thức chuyên môn, hoạt động truyền thông thay đổi hành vi và vai trò chủ động của sinh viên trong phòng, chống bệnh dại. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức trên giảng đường, các bạn trẻ được khuyến khích trở thành những tuyên truyền viên, đưa thông tin chính xác đến gia đình, bạn bè và khu dân cư.
Theo PGS.TS. Bùi Trần Anh Đào, Trưởng khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, sinh viên ngành Thú y không chỉ cần trang bị kỹ thuật chuyên môn để trở thành những bác sĩ thú y trong tương lai mà còn phải có trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng. Sự hợp tác giữa nhà trường và các tổ chức chuyên môn sẽ tạo cầu nối để sinh viên vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, góp phần tạo ra những thay đổi tích cực cho xã hội.
Thạc sĩ Bùi Thị Duyên, Giám đốc SBCC Vietnam cũng đánh giá cao vai trò của thế hệ trẻ trong việc lan tỏa thông điệp phòng, chống bệnh dại. “Để thay đổi những thói quen lâu đời, cộng đồng cần những người truyền cảm hứng vừa am hiểu chuyên môn, vừa gần gũi với đời sống. Sinh viên ngành Thú y có lợi thế khi kết hợp tri thức khoa học, tình yêu thương vật nuôi và cách truyền tải trẻ trung, phù hợp với thế hệ mình”, Thạc sĩ Bùi Thị Duyên cho biết.
Bệnh dại là bệnh truyền lây từ động vật sang người, có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối khi đã phát bệnh nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa. Vì vậy, phòng, chống bệnh dại không chỉ là câu chuyện về các biện pháp chuyên môn mà còn đòi hỏi sự thay đổi trong nhận thức, thói quen và trách nhiệm của mỗi cá nhân.
Tại Chương trình trên, các chuyên gia Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (CDC Hà Nội) đã cung cấp thông tin về tình hình bệnh dại trên địa bàn Thủ đô, phân tích những nguy cơ lây nhiễm liên quan đến hoạt động buôn bán, thu gom, vận chuyển và giết mổ chó, mèo. Qua đó, sinh viên hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa sức khỏe con người, động vật và môi trường cũng như sự cần thiết của cách tiếp cận “Một Sức khỏe” trong kiểm soát dịch bệnh.
Đây cũng là cơ sở để các bạn trẻ nhận thức rằng bảo vệ sức khỏe cộng đồng không thể tách rời việc bảo vệ động vật và kiểm soát những nguy cơ phát sinh trong đời sống. Một thông tin khoa học được chia sẻ đúng cách, một lời khuyên kịp thời hay hành động có trách nhiệm với vật nuôi đều có thể góp phần hạn chế nguy cơ dịch bệnh.
Ở góc độ quốc tế, Thạc sĩ Faizan Jalil, Quản lý cấp cao Tổ chức Soi Dog Foundation, nhấn mạnh thế hệ trẻ có khả năng thúc đẩy những thay đổi tích cực ở quy mô cộng đồng. Theo ông Faizan Jalil, phòng dịch dại, nâng cao phúc lợi động vật và bảo đảm sinh kế cho người dân hoàn toàn có thể song hành. Những bác sĩ thú y tương lai sẽ là lực lượng quan trọng tiếp nối, duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Đáng chú ý, Chương trình không chỉ dừng lại ở hoạt động cung cấp kiến thức mà còn mở ra cơ hội để sinh viên trực tiếp tham gia các hoạt động của dự án tại những địa bàn thí điểm. Thông qua mạng lưới Đại sứ sinh viên, mỗi bạn trẻ có thể trở thành một tuyên truyền viên tích cực, đưa thông điệp phòng, chống bệnh dại đến gia đình, khu dân cư, bạn bè và mạng xã hội.
Gắn phòng dịch dại với chuyển đổi sinh kế bền vững
Việt Nam hướng tới mục tiêu không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng, cần quan tâm kiểm soát các nguy cơ lây truyền, trong đó có hoạt động thu gom, vận chuyển, giết mổ và buôn bán thịt chó, mèo.
Theo hướng tiếp cận “Một Sức khỏe”, Dự án thí điểm tại 14 phường ở Hà Nội được UBND thành phố phê duyệt năm 2025, do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chủ trì, Tổ chức Soi Dog Foundation là đối tác quốc tế và SBCC Vietnam hỗ trợ kỹ thuật, truyền thông thay đổi hành vi, chuyển đổi sinh kế.
Điểm đáng chú ý của mô hình là kết hợp mục tiêu phòng, chống bệnh dại với hỗ trợ các cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo từng bước chuyển đổi sang những ngành nghề an toàn và bền vững hơn. Các hoạt động được triển khai theo hướng đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và kết nối thị trường, qua đó tạo điều kiện để người dân có thêm lựa chọn sinh kế.
Cách tiếp cận này cho thấy phòng, chống dịch bệnh cần gắn với những giải pháp phù hợp với thực tiễn đời sống. Khi người dân được cung cấp thông tin, nâng cao nhận thức và có thêm cơ hội chuyển đổi sinh kế, các mục tiêu về sức khỏe cộng đồng và phúc lợi động vật sẽ có thêm điều kiện để được thực hiện hiệu quả.
