Theo tờ The Straits Times, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 16/1 cho biết tổng công suất phát điện hiện tại của Ukraine chỉ đạt 11 gigawatt, trong khi nhu cầu thực tế trong mùa đông lên tới 18 gigawatt. Khoảng cách lớn giữa cung và cầu khiến việc duy trì điện, sưởi ấm và các dịch vụ thiết yếu trở nên vô cùng khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết lạnh giá khắc nghiệt.
Chính quyền Kiev trong tuần này đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng, khi lưới điện quốc gia tiếp tục sụp đổ dưới sức ép của các đợt tấn công mới từ Nga, nền nhiệt xuống thấp kéo dài và gần bốn năm thiệt hại tích lũy do xung đột. Giới chức Ukraine thừa nhận nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng đã bị phá hủy lặp đi lặp lại, khiến khả năng sửa chữa và phục hồi ngày càng bị hạn chế.
Trước tình hình đó, Tổng thống Zelensky đã quyết định giao chức Bộ trưởng Năng lượng cho ông Denys Shmyhal, một trong những đồng minh thân cận nhất của ông. Việc bổ nhiệm này được xem là động thái nhằm tăng cường phối hợp ở cấp cao nhất trong nỗ lực đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng đang leo thang.
Trong bài phát biểu đầu tiên trước công chúng kể từ khi nhậm chức, Bộ trưởng Shmyhal cho biết tình hình đặc biệt nghiêm trọng tại thủ đô Kiev, thành phố lớn thứ hai Kharkov, cảng chính Odessa và các thị trấn nằm gần tiền tuyến. Theo ông, hàng nghìn ngôi nhà tại những khu vực này đã không có hệ thống sưởi và chìm trong bóng tối suốt nhiều ngày, trong khi nhiệt độ liên tục duy trì ở mức dưới 0 độ C.
Hệ thống sưởi và điện tại Kiev vẫn chưa thể khôi phục hoàn toàn sau một cuộc tấn công được mô tả là “đặc biệt nghiêm trọng” xảy ra cách đây một tuần. Đáng chú ý, đợt rét hiện nay được đánh giá là khắc nghiệt hơn mức trung bình nhiều năm, khi nhiệt độ tại thủ đô Kiev xuống tới âm 16 độ C vào sáng 16/1.
Về phía Nga, nước này tuyên bố các cơ sở hạ tầng của Ukraine là mục tiêu hợp pháp, với lập luận rằng việc tấn công vào những mục tiêu này có thể làm suy giảm khả năng tiến hành chiến tranh của Kiev. Lập trường này tiếp tục vấp phải sự chỉ trích từ Ukraine và nhiều quốc gia phương Tây.
“Hiện tại, cường độ các cuộc tấn công của Nga chỉ đang gia tăng, và các đợt không kích diễn ra gần như hàng ngày. Không còn một nhà máy điện nào ở Ukraine mà chưa từng bị tấn công. Tại một số thành phố và khu vực, công tác chuẩn bị cho mùa đông đã thất bại. Trong hai ngày đầu đảm nhiệm cương vị mới, tôi đã chứng kiến rõ ràng nhiều cơ sở năng lượng rơi vào tình trạng đình trệ”, Bộ trưởng Shmyhal phát biểu trước Quốc hội Ukraine.
Để bù đắp phần thiếu hụt nghiêm trọng, Ukraine đã tăng mạnh nhập khẩu điện từ các nước Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, công suất nhập khẩu tối đa hiện chỉ khoảng 2,3 gigawatt, trong khi giá điện cao khiến Kiev thường chỉ có thể mua được một phần nhỏ so với nhu cầu thực tế.
Bộ trưởng Shmyhal cho biết các doanh nghiệp nhà nước lớn nhất của Ukraine, bao gồm tập đoàn năng lượng Naftogaz, nhà sản xuất vũ khí Ukroboronprom và công ty đường sắt quốc gia Ukrzaliznytsia, sẽ được khuyến khích chủ động tăng cường nhập khẩu điện.
Bên cạnh đó, chính phủ Ukraine cũng kêu gọi toàn xã hội giảm tiêu thụ điện không cần thiết. “Tôi đề nghị các doanh nghiệp tắt quảng cáo ngoài trời, tắt biển hiệu và màn hình điện tử. Nếu có nguồn năng lượng dư thừa, hãy chia sẻ cho người dân”, Bộ trưởng Shmyhal nhấn mạnh, coi đây là biện pháp cấp bách nhằm giúp Ukraine vượt qua mùa đông khắc nghiệt trong bối cảnh hệ thống năng lượng tiếp tục chịu sức ép nặng nề.
