Video GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT chia sẻ:
Công bằng không phải là chia đều, cần đánh giá đúng năng lực thực chất
Trong những năm qua, tấm chứng chỉ IELTS hay các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế từng được coi là "tấm vé vàng" giúp không ít thí sinh mở rộng cửa bước vào đại học. Tuy nhiên, việc các cơ sở đào tạo đưa ra nhiều phương thức quy đổi và cộng điểm thưởng khác nhau đã tạo nên những bất cập, thậm chí gây ra sự mất cân bằng giữa các nhóm đối tượng học sinh.
Với dự thảo đổi mới quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), dư luận đặc biệt quan tâm đến đề xuất: Từ năm 2027 không còn áp dụng điểm cộng riêng ngoài thang đánh giá chính đối với chứng chỉ ngoại ngữ (như IELTS, TOEIC...) và thành tích học sinh giỏi,
Chia sẻ về tinh thần đổi mới tuyển sinh, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT khẳng định, cốt lõi của một kỳ tuyển sinh công bằng là phải khai thác và đánh giá được tối đa năng lực thực chất của người học. Việc xét tuyển phải dựa trên sự phù hợp giữa năng lực thí sinh với yêu cầu của nhóm ngành đào tạo, thay vì phụ thuộc vào những yếu tố may mắn hay ưu thế không thiết yếu.
Đồng tán thành quan điểm này, Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng nhận định, ranh giới giữa quyền tự chủ của các trường đại học và yêu cầu bảo đảm công bằng chính là sự minh bạch và khả năng giải trình. Mỗi trường có chiến lược, sứ mệnh riêng nên được tự chủ đề ra tiêu chuẩn đầu vào, nhưng quy trình đó phải được giám sát chặt chẽ.
Bà Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh khía cạnh bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục: "Điều kiện học tập giữa học sinh ở các vùng kinh tế khó khăn, vùng sâu vùng xa hoàn toàn khác với học sinh tại các đô thị lớn. Nếu chính sách tuyển sinh nghiêng quá nhiều về các chứng chỉ đắt đỏ như IELTS, vô tình chúng ta sẽ tạo lợi thế cho một nhóm học sinh và bỏ lại những em yếu thế ở phía sau. Một chính sách tốt phải cân nhắc độ bao phủ để không ai bị bỏ lại".
Theo GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, công bằng trong tuyển sinh là đánh giá dựa trên năng lực thực chất của thí sinh phù hợp với ngành đào tạo, chứ không dựa trên ưu thế mạnh của một vài trường hợp mà chương trình học không đòi hỏi.
Bỏ điểm cộng IELTS: Thí sinh có mất đi lợi thế?
Trước lo ngại của nhiều phụ huynh và học sinh về việc chứng chỉ IELTS sẽ "mất giá" khi bỏ quy định cộng điểm thưởng, các chuyên gia đều khẳng định: Ngoại ngữ vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng sẽ được đặt đúng vị trí.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo làm rõ sự khác biệt giữa hai cơ chế: Quy đổi điểm và cộng điểm thưởng. Về quy đổi điểm môn Ngoại ngữ: Với các tổ hợp xét tuyển có môn Tiếng Anh, thí sinh hoàn toàn có thể dùng chứng chỉ IELTS để quy đổi thành điểm môn thi tương ứng (ví dụ: IELTS 6.0 - 7.0 có thể quy đổi thành 8 - 9 hoặc 10 điểm tùy quy định của từng trường).
Bỏ điểm cộng thêm (điểm thưởng): Việc bỏ cộng thêm 1 - 2 điểm vào tổng điểm xét tuyển đối với các ngành không xem ngoại ngữ là năng lực cốt lõi (như Khoa học tự nhiên, Kỹ thuật...) sẽ loại bỏ tình trạng bất hợp lý. Thực tế cho thấy, nhiều thí sinh có năng lực chuyên môn xuất sắc nhưng lại bị "trượt" do đối thủ được cộng thêm điểm ngoại ngữ – một yếu tố không bắt buộc của ngành học đó.
Từ cơ sở đào tạo top đầu của cả nước, TS. Lê Anh Đức, Trưởng phòng đào tạo Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ, nhà trường hoàn toàn ủng hộ hướng điều chỉnh tinh gọn, công bằng này. Với hơn 23.000 thí sinh nộp chứng chỉ ngoại ngữ xét tuyển mỗi năm, Đại học Kinh tế Quốc dân vẫn duy trì việc quy đổi điểm IELTS (từ 5.5 IELTS đã được quy đổi thành 8.0 điểm Tiếng Anh) và áp dụng tiêu chuẩn tiếng Anh làm điều kiện bắt buộc đối với các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh hoặc liên kết quốc tế.
"Việc bỏ điểm cộng không làm mất đi tính tự chủ của các trường, cũng không làm giảm giá trị của chứng chỉ quốc tế. Chứng chỉ tiếng Anh vẫn là lợi thế lớn giúp sinh viên học tập, nghiên cứu tài liệu và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau này. Tuy nhiên, chúng ta cần tránh tâm lý học ngoại ngữ chỉ để 'săn' điểm cộng tuyển sinh", TS. Lê Anh Đức nhấn mạnh.
Những thay đổi trong dự thảo quy chế tuyển sinh không chỉ là giải pháp tình thế, mà nằm trong lộ trình chuẩn hóa đồng bộ của Bộ GD&ĐT nhằm giải quyết bài toán nhân lực chất lượng cao. Khi công tác tuyển sinh đánh giá đúng năng lực đầu vào, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn sẽ tăng cao, giảm thiểu tình trạng lãng phí nguồn lực xã hội do học lệch ngành hoặc không đáp ứng được chương trình đào tạo. Việc điều chỉnh cơ chế thưởng điểm IELTS được xem là bước đi cần thiết để trả kỳ thi tuyển sinh với ý nghĩa: Minh bạch, công bằng và chọn đúng người, đúng ngành.
