Diễn ra trong hai ngày 23 và 24/10, Ngày hội văn hóa dân tộc Lô Lô gắn với giao lưu văn hóa Việt - Trung năm 2026 mang chủ đề “Sắc màu Lô Lô - Hội tụ và lan tỏa” là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường giao lưu hữu nghị giữa nhân dân hai nước, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá du lịch cộng đồng trên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn.
Tiếng trống đồng ngân vang giữa miền đá
Từ chiều 23/10, không khí ngày hội đã lan tỏa trên những tuyến đường dẫn từ Nhà văn hóa dân tộc Lô Lô thôn Sảng Pả đến Quảng trường trung tâm xã Mèo Vạc. Trong những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, đồng bào Lô Lô cùng các nghệ nhân, diễn viên tham gia hoạt động diễu hành đường phố, mang đến cho vùng cao nguyên đá một không gian văn hóa vui tươi, đậm đà bản sắc.
Nổi bật giữa dòng người là những bộ trang phục của phụ nữ Lô Lô hoa, được tạo nên từ hàng nghìn mảnh vải nhỏ với các họa tiết hình học tinh xảo, phối màu hài hòa. Mỗi đường kim, mũi chỉ thể hiện sự khéo léo, óc thẩm mỹ và tình yêu văn hóa truyền thống của người phụ nữ vùng cao. Qua nhiều thế hệ, những bộ trang phục ấy vẫn được gìn giữ, trở thành dấu hiệu nhận diện văn hóa độc đáo của cộng đồng Lô Lô sinh sống trên miền đá.
Điểm nhấn của Ngày hội là chương trình nghệ thuật “Sắc chàm kể chuyện”, diễn ra tối 23/10 tại Quảng trường trung tâm xã Mèo Vạc. Với sự tham gia của các nghệ nhân, diễn viên địa phương cùng Đoàn nghệ thuật huyện Phú Ninh, tỉnh Vân Nam và huyện Nà Po, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), chương trình tạo nên cuộc gặp gỡ giữa những sắc màu văn hóa vùng biên. Những tiết mục nghệ thuật dân gian, âm thanh trống đồng và các điệu múa truyền thống đã góp phần giới thiệu đời sống tinh thần phong phú của đồng bào các dân tộc, gửi gắm thông điệp về tình đoàn kết, hữu nghị và sự gắn bó giữa nhân dân hai bên biên giới.
Trong đời sống văn hóa của người Lô Lô, trống đồng giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Tiếng trống gắn với những nghi lễ truyền thống, thể hiện quan niệm về cội nguồn, cộng đồng và mối liên hệ giữa con người với thế giới tâm linh. Bởi vậy, việc đưa tiếng trống đồng trở thành mạch dẫn xuyên suốt các hoạt động của Ngày hội mang ý nghĩa sâu sắc, giúp công chúng hiểu thêm về một di sản văn hóa được đồng bào trân trọng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Ngày 24/10, tại Nhà văn hóa dân tộc Lô Lô thôn Sảng Pả, chương trình tiếp tục với hoạt động giới thiệu, tái hiện lễ Rửa làng, một nghi lễ mang đậm dấu ấn tín ngưỡng dân gian của cộng đồng. Theo quan niệm truyền thống, nghi lễ gửi gắm ước vọng về sự bình an, sức khỏe, cuộc sống thuận hòa và những điều tốt đẹp đến với bản làng. Thông qua việc giới thiệu nghi lễ trong không gian văn hóa cộng đồng, những giá trị tinh thần vốn được lưu truyền trong đời sống đồng bào có thêm điều kiện để thế hệ trẻ và du khách tìm hiểu, cảm nhận.
Cùng với các hoạt động nghi lễ, Ngày hội dành không gian để người dân và du khách trực tiếp trải nghiệm văn hóa Lô Lô thông qua bốn chủ đề: “Sợi chàm”, “Sắc chàm trên da”, “Tiếng trống trong lòng tay” và “Mùi ngô mới”. Tại đây, du khách có thể tìm hiểu kỹ thuật thêu, ghép vải, mặc thử trang phục truyền thống, trải nghiệm đánh trống đồng và thưởng thức những món ăn được chế biến từ ngô cùng các sản vật địa phương. Cách tổ chức này góp phần đưa những giá trị văn hóa từ không gian trình diễn đến gần hơn với đời sống, tạo điều kiện để du khách tham gia, khám phá và hiểu thêm về phong tục, tập quán của đồng bào.
Ông Hoàng Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Mèo Vạc cho biết, việc tổ chức Ngày hội văn hóa dân tộc Lô Lô gắn với giao lưu văn hóa Việt - Trung là hoạt động có ý nghĩa trong công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn. Thông qua Ngày hội, địa phương mong muốn khơi dậy niềm tự hào của đồng bào đối với những giá trị truyền thống, nhất là trong thế hệ trẻ; đồng thời tạo điều kiện để các nghệ nhân trao truyền tri thức dân gian, giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng tới nhân dân và du khách. Xã xác định việc gìn giữ di sản phải gắn với vai trò chủ thể của người dân để văn hóa truyền thống tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống hằng ngày.
Từ di sản văn hóa đến sức hút du lịch cộng đồng
Nằm trên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, Mèo Vạc được biết đến với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, những cung đường uốn lượn qua núi đá, đèo Mã Pì Lèng và dòng Nho Quế xanh biếc. Bên cạnh những danh thắng nổi tiếng, vùng đất này còn lưu giữ kho tàng văn hóa phong phú của các dân tộc Mông, Lô Lô, Dao, Giáy và nhiều cộng đồng cư dân khác. Chính sự giao thoa giữa cảnh quan thiên nhiên và đời sống văn hóa truyền thống đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của du lịch Mèo Vạc.
Khác với những điểm đến chủ yếu khai thác cảnh quan thiên nhiên, du lịch cộng đồng tại Sảng Pả có thể tạo dấu ấn từ chính những sinh hoạt văn hóa thường ngày. Du khách đến đây được tìm hiểu cách người phụ nữ Lô Lô tạo nên những họa tiết trên trang phục, khám phá ý nghĩa của tiếng trống đồng, thưởng thức ẩm thực truyền thống và lắng nghe những câu chuyện về phong tục, tập quán của bản làng. Mỗi trải nghiệm góp phần làm phong phú hành trình du lịch, đồng thời tạo cơ hội để người dân tham gia cung cấp dịch vụ, giới thiệu sản phẩm thủ công và nâng cao thu nhập.
Theo bà Nguyễn Thị Sơn, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mèo Vạc, việc xây dựng các hoạt động trải nghiệm trong Ngày hội hướng tới mục tiêu để người dân và du khách được tiếp cận văn hóa truyền thống một cách gần gũi, sinh động. Địa phương chú trọng phát huy vai trò của các nghệ nhân, người am hiểu phong tục, tập quán trong việc giới thiệu và trao truyền những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Lô Lô. Cùng với đó, xã định hướng gắn hoạt động bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, khuyến khích người dân gìn giữ nghề thủ công, trang phục truyền thống, ẩm thực và các hình thức sinh hoạt văn hóa đặc trưng, từng bước tạo thêm sinh kế từ chính những giá trị văn hóa của quê hương.
Một điểm đáng chú ý của Ngày hội năm nay là hoạt động giao lưu văn hóa Việt - Trung được tổ chức trong không gian văn hóa của đồng bào Lô Lô. Sự hiện diện của các đoàn nghệ thuật đến từ tỉnh Vân Nam và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây góp phần làm phong phú nội dung chương trình, tạo cơ hội để nghệ nhân, diễn viên và nhân dân hai nước giao lưu, tìm hiểu những nét tương đồng và khác biệt trong đời sống văn hóa. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống được giới thiệu rộng rãi hơn, đồng thời góp phần vun đắp tình hữu nghị, tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa cộng đồng dân cư vùng biên giới.
Anh Nguyễn Đức Hà, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh tham dự Ngày hội chia sẻ, điều để lại ấn tượng sâu sắc là những bộ trang phục nhiều màu sắc và âm thanh trống đồng của người Lô Lô. Qua các hoạt động trải nghiệm, chúng tôi có thể hiểu thêm về sự công phu trong nghề thủ công truyền thống cũng như ý nghĩa của những phong tục được đồng bào gìn giữ. Những trải nghiệm văn hóa gần gũi, chân thực như vậy tạo nên nét hấp dẫn riêng, khiến chuyến đi đến vùng cao nguyên đá trở nên đáng nhớ hơn.
Khép lại Ngày hội là nghi thức “Cất tiếng trống - Gửi lời hẹn”, mang theo thông điệp về sự tiếp nối và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp. Tiếng trống đồng của người Lô Lô, những sắc màu thổ cẩm và tình cảm chân thành của đồng bào vùng cao để lại dấu ấn về một miền đất giàu bản sắc, thân thiện và mến khách.
Từ những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ, văn hóa Lô Lô đang tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, trở thành nguồn lực quý báu để Mèo Vạc phát triển du lịch cộng đồng. Ngày hội khép lại, nhưng những thanh âm và sắc màu văn hóa nơi biên cương vẫn tiếp tục được trao truyền, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa các dân tộc trên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn