Đầu tháng 4 vừa qua, Baby Cafe Arida, do một phòng khám hộ sinh điều hành, đã khai trương tại thành phố Arida, tỉnh Wakayama - khu vực có dân số khoảng 24.000 người. Ngay trong ngày đầu mở cửa, Baby Cafe Arida đã đón 10 cặp mẹ con đến tham dự. Sau bữa ăn, những em bé vui chơi trên tấm chiếu trải sàn, trong khi các bà mẹ thưởng thức món cà ri và trò chuyện trong không khí thân mật.
Baby Cafe Arida mở cửa mỗi tháng một lần, từ 10h30 đến 13h, cung cấp miễn phí thức ăn cho trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ từ 2 tuổi trở lên có thể dùng bữa với mức phí 200 yen (khoảng 1,2 USD), trong khi khách trên 18 tuổi chỉ cần trả 500 yen cho mỗi suất ăn.
Trong ngày khai trương, số lượng đăng ký đã nhanh chóng được lấp đầy chỉ trong vài phút. Nữ hộ sinh Midori Miyazaki, 37 tuổi, người điều hành Baby Cafe Arida, cho biết, tại những khu vực có ít phòng khám sản phụ khoa hoặc trung tâm chăm sóc bà mẹ, việc tạo ra một môi trường hỗ trợ liên tục từ giai đoạn mang thai đến sau sinh là đặc biệt cần thiết.
Đối với nhiều bà mẹ, giá trị lớn nhất của những quán cà phê này không chỉ nằm ở bữa ăn mà còn ở sự kết nối và chia sẻ. Chị Chikako Tamaki, 27 tuổi, đưa con trai 15 tháng tuổi đến đây, chia sẻ: "Có những lúc tôi cảm thấy cô đơn khi nuôi con, vì vậy thật tuyệt khi có thể thưởng thức một bữa ăn mà không phải lo lắng điều gì".
Sự phát triển của mô hình "quán cà phê cho mẹ và bé" phản ánh một vấn đề ngày càng được quan tâm tại Nhật Bản: tình trạng cô đơn sau sinh trong bối cảnh các mối liên hệ xã hội đang dần suy yếu.
Nữ hộ sinh Manami Kikuchi, 39 tuổi, người điều hành quán cà phê Baby Cafe Mamana tại Samukawa, tỉnh Kanagawa, nhận định: "Ngày nay, khi các mối liên hệ xã hội trở nên lỏng lẻo hơn, tình trạng cô lập sau sinh đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng hơn".
Năm 2024, cô Kikuchi thành lập một tổ chức phi lợi nhuận nhằm hỗ trợ phát triển mô hình quán cà phê cho mẹ và bé trên toàn quốc. Tổ chức này xây dựng các tài liệu hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm vận hành và thúc đẩy mô hình tại nhiều địa phương. Theo tổ chức, các quán cà phê cho mẹ và bé hiện đã xuất hiện tại 30 tỉnh, từ Hokkaido ở phía Bắc đến Okinawa ở phía Nam Nhật Bản.
Bên cạnh các cơ sở do phòng khám hộ sinh vận hành như Baby Cafe Mamana, một số quán cà phê cho mẹ và bé còn do các trường mẫu giáo hoặc tổ chức cộng đồng quản lý. Tuy nhiên, để duy trì hoạt động lâu dài, các cơ sở này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó có chi phí thuê địa điểm, mua thực phẩm và bố trí nhân sự chăm sóc trẻ nhỏ.
Một số chính quyền địa phương xem mô hình này tương tự "kodomo shokudo" (nhà ăn dành cho trẻ em), qua đó cho phép nhận trợ cấp và hỗ trợ thực phẩm. Tuy nhiên, tại nhiều nơi khác, các cơ sở vẫn phải tự vận hành mà chưa nhận được hỗ trợ từ khu vực công.
Giáo sư Kaori Ichikawa, chuyên gia về chăm sóc sau sinh thuộc Đại học Khoa học Thông tin Tokyo, nhận định các quán cà phê cho mẹ và bé tạo điều kiện để các bà mẹ phát đi tín hiệu cầu cứu khi gặp khó khăn, qua đó góp phần ngăn ngừa tình trạng ngược đãi trẻ em.
Theo Giáo sư Ichikawa, nếu chỉ dựa vào các tình nguyện viên, mô hình này sẽ khó duy trì bền vững. Sự hỗ trợ từ cộng đồng và chính quyền địa phương là yếu tố quan trọng để các "quán cà phê cho mẹ và bé" tiếp tục phát huy vai trò như một điểm tựa cho các gia đình trẻ.
