Hội xuân đền Đuổm là một trong những lễ hội lớn của tỉnh Thái Nguyên dịp đầu xuân mới để tưởng nhớ công lao to lớn của danh tướng Dương Tự Minh - người có công giữ vững biên cương phía Bắc nước Đại Việt dưới triều Lý; đồng thời cầu cho một năm mới mùa màng bội thu, nhân dân no ấm. Năm nào cũng vậy, lễ hội đền Đuổm có hai phần chính gồm phần lễ và phần hội.
Phần lễ với các nghi thức truyền thống như: Rước đất, rước nước, lễ dựng cây nêu, lễ mộc dục, lễ ra quan, rước lễ vật vào đền, đại tế… Phần hội với nhiều hoạt động văn hóa dân gian, như: trưng bày trang trí mâm lễ cúng tiến Đức Thánh Đuổm; thi biểu diễn văn hóa, văn nghệ; thi kéo co, đẩy gậy, tung còn… Tại đây, du khách thập phương được thưởng thức các tiết mục văn nghệ độc đáo, đặc sắc mang những nét văn hóa riêng biệt của đồng bào các dân tộc huyện Phú Lương, như: múa Tắc xình, hát Then, múa Khèn Mông…
Bà Nguyễn Thúy Hằng, Phó Chủ tịch huyện Phú Lương, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội cho biết, điểm mới trong công tác tổ chức lễ hội đền Đuổm năm nay là việc thực hành các nghi lễ truyền thống sẽ được trao truyền và Ban Quản lý di tích cùng cộng đồng nhân dân địa phương thực hiện.
Điều này góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của nhân dân trong công tác bảo vệ di tích, di sản và bồi đắp lòng tự hào về truyền thống quý báu của dân tộc. Nhiều phần thi hấp dẫn đã được các địa phương trong huyện chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng, như: giã bánh dày, gói bánh chưng, trưng bày mâm lễ cúng tiến Đức Thánh Đuổm, làm các món ăn có nguyên liệu từ trà xanh, trình diễn trang phục dân tộc với chủ đề “Hương sắc núi Đuổm”…
Khu vực Chào xuân với các chương trình: Bình thơ thưởng trà, tặng chữ đầu năm, buộc chỉ tay nhận may mắn… đã mang đến cho du khách không gian văn hóa đậm đà bản sắc Việt và những trải nghiệm thú vị trong những ngày đầu xuân. Bên cạnh đó, Ban Tổ chức đã xây dựng phương án bố trí các khu vực ẩm thực, vui chơi để đáp ứng nhu cầu của du khách khi đến với lễ hội.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Nguyễn Thanh Hải cùng các đại biểu đã nhấn nút khởi động số hóa Di tích lịch sử - danh thắng Quốc gia đền Đuổm, sản phẩm OCOP huyện Phú Lương, trồng cây đầu Xuân tại di tích, thăm khu trưng bày các gian hàng thế mạnh của huyện…
Lễ hội đền Đuổm đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào năm 2017. Đây là niềm tự hào, động lực để chính quyền, nhân dân huyện Phú Lương và tỉnh Thái Nguyên tiếp tục đẩy mạnh việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của ngôi đền.
