Thời gian qua, việc kiểm tra, giám sát tàu cá ra vào cảng cá Đông Tác được Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Đắk Lắk thực hiện nghiêm túc, đầy đủ. Các tàu cá đi khai thác trở về khi vừa cập cảng đều được lực lượng chuyên môn ghi nhận sản lượng, đối chiếu nhật ký khai thác. Khi tàu rời cảng đi đánh bắt thủy sản phải hoàn tất đầy đủ các thủ tục, trong đó có việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Đặc biệt, chủ tàu, thuyền trưởng, máy trưởng và toàn bộ thuyền viên phải có đầy đủ hồ sơ, danh sách rõ ràng.
Ông Lương Công Đồng, Chủ tàu PY-91459 (phường Phú Yên) cho biết, trước khi xuất bến đi khai thác, tàu của ông được Ban Quản lý cảng cá, lực lượng Biên phòng, Chi cục Thủy sản kiểm tra đầy đủ hồ sơ, con người, thiết bị… Khi đi khai thác về, ông chủ động xuất trình nhật ký khai thác, khai báo sản lượng đánh bắt được. Ngư dân ở đây đều nhận thực được những việc làm này nhằm gỡ được “thẻ vàng” IUU và giá cá được nâng lên.
Theo ông Nguyễn Văn Đức (ngư dân phường Phú Yên), trước đây ngư dân chủ quan trong việc thực hiện hồ sơ, giấy tờ khi đi khai thác. Tuy nhiên, hiện mọi người đều nhận thức được việc làm này là rất quan trọng nên thực hiện đảm bảo. Hệ thống VMS đều được bật liên tục trong quá trình đánh bắt thủy sản. Khi bị mất kết nối, ngư dân báo ngay cho cơ quan chức năng để được hỗ trợ, hướng dẫn.
Toàn tỉnh Đắk Lắk hiện có gần 2.600 tàu cá đăng ký trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Trong đó, 100% tàu cá (hơn 680 tàu) thuộc diện bắt buộc (có chiều dài 15m trở lên) đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) theo quy định. Tỉnh đã rà soát, cập nhật và công bố công khai các tàu cá xóa đăng ký để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát. Đối với tàu thuyền chưa đủ điều kiện hoạt động, tỉnh giao cho UBND các xã, phường theo dõi, giám sát, không để phương tiện hoạt động khi chưa hoàn tất các thủ tục. Từ năm 2024 đến nay, toàn tỉnh có gần 650 tàu cá được xóa đăng ký theo quy định.
Theo ông Trần Văn Biên, Chủ tịch UBND xã Tuy An Đông, địa phương không “khoán trắng” cho lực lượng chuyên môn mà trực tiếp tham gia chỉ đạo, phân công cán bộ theo dõi từng nhóm tàu, qua đó nắm rõ tình trạng pháp lý, vị trí neo đậu tàu thuyền. Đối với tàu thuyền chưa đủ điều kiện, địa phương kiên quyết không cho ra khơi khai thác.
Tại các cảng cá trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, việc truy xuất nguồn gốc cũng được xem là một trong những “mắt xích” quan trong trong chống khai thác IUU. Từ năm 2024 đến nay, 100% tàu cá ra vào cảng được kiểm soát; trong đó có hơn 700 lượt tàu thực hiện thủ tục xuất, nhập cảng trên hệ thống truy xuất điện tử (eCDT). Sản lượng bốc dỡ được ghi chép, lưu trữ hằng ngày. Dữ liệu nhật ký khai thác được đối chiếu với hành trình tàu trên biển thông qua hệ thống VMS. Khi dữ liệu không khớp, Ban Quản lý các cảng cá tỉnh không xác nhận nguồn gốc.
Theo Đại tá Võ Duy Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, lãnh đạo Công an tỉnh đã chỉ đạo Công an 12 xã, phường ven biển trong tỉnh phối hợp với Bộ đội Biên phòng và các lực lượng để kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các vi phạm về IUU. Đặc biệt, lực lượng Công an sẽ thực hiện việc quản lý chặt chẽ đối với các chủ tàu, chủ thuyền khi đi đánh bắt xa bờ.
Dự kiến trong tháng 3/2026, Đoàn Thanh tra của EC sẽ sang Việt Nam kiểm tra lần thứ 5 về chống khai thác IUU. Việc kiểm tra lần này là yếu tố quyết định đến việc EC có gỡ “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam hay không. Mới đây, tại cảng cá Đông Tác (phường Phú Yên), đoàn kiểm tra của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan cũng đã tập trung kiểm tra việc kiểm soát tàu cá ra vào cảng; giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ; xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Đồng thời tiến hành kiểm tra nhật ký khai thác; tình trạng lắp đặt, vận hành thiết bị giám sát hành trình (VMS).
Ông Đào Quang Minh, Chi Cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk cho biết, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh thời gian quan có những chuyển biến tích cực. Ngư dân ngày càng nhận thức sâu sắc về việc khai thác theo đúng quy định để góp phần gỡ “thẻ vàng” IUU. Các địa phương, đơn vị đã kiểm soát tốt tàu thuyền đi khai thác và cả tàu thuyền không đủ điều kiện ra khơi; đồng thời rà soát, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm theo quy định pháp luật.
Bên cạnh việc chuyển hướng quản lý hoạt động nghề cá truyền thống sang hướng hiện đại, tỉnh Đắk Lắk thực hiện chống khai thác IUU theo phương châm “đối diện, không đối phó” và xử lý nghiêm vi phạm. Đây cũng là giải pháp căn cơ để EC thấy được nỗ lực của Việt Nam, hướng đến gỡ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản.
