Tại bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, lần đầu tiên công chúng được tiếp cận một chuyên đề riêng về họa sĩ, liệt sĩ Tô Ngọc Vân (1906 - 1954). Chuyên đề giới thiệu tuyển chọn 26 tác phẩm thuộc các chất liệu sơn dầu, sơn mài, lụa, màu nước, chì, mực... do hoạ sĩ sáng tác trong giai đoạn trước và sau 1945, phản ánh rõ nét sự chuyển biến sâu sắc trong tư tưởng và phong cách nghệ thuật của Tô Ngọc Vân, qua đó thể hiện hành trình của người nghệ sĩ từ "nghệ thuật vị nghệ thuật" đến "nghệ thuật vị nhân sinh".
Bên cạnh đó, chuyên đề đặc biệt còn giới thiệu một số kỷ vật quý giá của Họa sĩ Tô Ngọc Vân do gia đình Họa sĩ lưu giữ. Đây là dịp ý nghĩa để công chúng và giới nghiên cứu nhìn lại một hành trình sáng tạo phi thường: Từ người họa sĩ lãng mạn trở thành người chiến sĩ cầm bút, người đã hiến dâng trọn vẹn cuộc đời mình cho nghệ thuật và Tổ quốc.
Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ, hoạ sĩ Tô Ngọc Vân là một trong những danh họa tiêu biểu nhất của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Ông không chỉ là người đặt nền móng cho nghệ thuật hội họa nước nhà mà còn là cầu nối giữa hai thế hệ từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đến Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam (nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam), nơi ông trở thành hiệu trưởng đầu tiên của nền mỹ thuật cách mạng.
Các tác phẩm tiêu biểu được lựa chọn trưng bày trong chuyên đề lần này, phản ánh rõ nét sự chuyển biến trong tư tưởng và phong cách nghệ thuật của ông, thấy rõ hành trình từ cái đẹp của thẩm mỹ cá nhân đến vẻ đẹp của dân tộc trong kháng chiến. Cuộc đời của hoạ sĩ Tô Ngọc Vân là biểu tượng cao đẹp của người nghệ sĩ gắn bó sâu sắc với nỗi niềm dân tộc. Ông đã hy sinh anh dũng trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 khi đang trực tiếp ra mặt trận ghi chép, ký hoạ. Những tác phẩm cuối cùng của ông không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là tư liệu vô giá về những năm tháng kháng chiến oanh liệt.
Ông Nguyễn Anh Minh cho biết thêm, bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam hiện đang lưu giữ 45 tác phẩm của danh họa Tô Ngọc Vân, trong đó Bảo vật quốc gia “Hai thiếu nữ và em bé”, bảo tàng đã lựa chọn và giới thiệu đến công chúng 26 tác phẩm, thuộc các chất liệu Sơn dầu, sơn mài, lụa, màu nước, chì, mực... thể hiện rõ nét và đầy đủ về hành trình nghệ thuật, phong cách của họa sĩ, liệt sĩ Tô Ngọc Vân, một người nghệ sĩ tài hoa, biểu tượng của người nghệ sĩ, chiến sĩ.
Danh họa Tô Ngọc Vân đã làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình, hiến dâng cả cuộc đời cho nghệ thuật và Tổ quốc, đem ánh sáng của cái đẹp hòa cùng ánh sáng của cách mạng, biến hội họa thành tiếng nói của tình yêu và niềm tin trên con đường giành độc lập, khẳng định bản sắc dân tộc Việt Nam.
“Để có được trưng bày chuyên đề đặc biệt này, chúng tôi trân trọng cảm ơn gia đình danh họa Tô Ngọc Vân đã phối hợp chặt chẽ và ủng hộ chúng tôi trưng bày những kỷ vật vô giá của danh họa… Chúng tôi cũng mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp của quý vị đại biểu, các đồng nghiệp để tiếp tục hoàn thiện tốt hơn”, ông Nguyễn Anh Minh bộc bạch.
Bà Tô Thị Toàn, con gái hoạ sĩ Tô Ngọc Vân, bày tỏ niềm xúc động và sự biết ơn khi tham dự lễ ra mắt chuyên đề đặc biệt về hoạ sĩ. Bà Toàn cho biết, trong suốt quá trình chuẩn bị, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn, lãnh đạo ngành và gia đình để sưu tầm, tìm lại những kỷ vật, bức ảnh, tác phẩm hội hoạ mà hoạ sĩ Tô Ngọc Vân để lại. Sau hơn 50 năm, nhiều tư liệu đã phôi phai theo thời gian, không còn nguyên vẹn như ban đầu, vì vậy cần được phục chế, tu sửa để trở nên rõ nét và hoàn chỉnh hơn.
Bà Toàn cũng bày tỏ sự trân trọng đối với cách làm việc tâm huyết, khoa học của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khi chủ động tìm hiểu, khai thác từ kỷ vật gia đình, bài viết, ảnh tư liệu cũ để phục dựng, hoàn thiện và giới thiệu tới công chúng.
“Chuyên đề không chỉ góp phần lan tỏa giá trị di sản của hoạ sĩ Tô Ngọc Vân trong nước mà còn giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về sự phát triển của nền mỹ thuật Việt Nam… Gia đình chúng tôi thực sự rất xúc động khi được tham dự lễ ra mắt chuyên đề về bố tôi - hoạ sĩ Tô Ngọc Vân”, bà Tô Thị Toàn chia sẻ.
Một số hình ảnh tại sự kiện:
