Du lịch biển Việt Nam đang mất đi thương hiệu chính vì sự lai căng, thiếu bản sắc địa phương... Vì vậy, cần phát huy những giá trị sẵn có của tiềm năng biển Việt Nam, qua đó tạo ra sức hấp dẫn với du khách...
Khai thác thế mạnh "bản địa"
Theo những người trong giới, không cần phải tìm kiếm đâu xa, mà chỉ cần khai thác tốt những tiềm năng biển và các vùng ven biển của Việt Nam, là đã đủ để tạo nên một diện mạo "khang trang" cho du lịch biển. "Nếu nghiên cứu và khai thác được thế mạnh của hệ sinh thái và các loài động thực vật dưới biển, trên cạn, đã đủ để tạo ra nhiều sản phẩm du lịch hấp dẫn, cũng như tạo ra được những công trình kiến trúc độc đáo theo trường phái kiến trúc phỏng sinh học. Các yếu tố như nhà ở của cư dân địa phương, các di chỉ khảo cổ học, các truyền thuyết dân gian, các di tích lịch sử... đều có thể khai thác để phục vụ du khách tìm hiểu văn hóa bản địa.
 Tiềm năng biển đang là thế mạnh của du lịch Việt Nam. |
Chúng ta có một kho tàng các truyền thuyết dân gian, các di tích lịch sử dân tộc, có thể khai thác để tổ chức khu du lịch. Cụ thể như chiến thắng Vân Đồn, Bạch Đằng (du lịch Hạ Long), nghĩa quân Tây Sơn với Quy Nhơn (Bình Định), chiến thắng Xoài Rạp (Vũng Tàu), động Từ Thức, Mai An Tiêm ở Nga Sơn (Thanh Hóa). Rồi những gương anh hùng của các chiến sĩ ở nhà tù Phú Quốc, Côn Đảo, chuyện tình Mỵ Châu, Trọng Thủy với An Dương Vương và thần Kim Quy ở Cửa Hiền (Nghệ An)...
Du lịch văn hóa tâm linh cũng là những gì không thể thiếu ở các khu du lịch, những đền chùa miếu mạo gắn liền với những vũng đất vùng biển, con người trong lịch sử phát triển ở mỗi địa phương. Bảo tồn, tôn tạo và phát huy được những giá trị của các di tích sẽ tạo ra nhiều điểm tham quan hấp dẫn và những công trình kiến trúc mang đậm bản sắc dân tộc.
Ngoài ra, các lễ hội truyền thống cũng có một sức hấp dẫn đặc biệt với du khách. Theo các chuyên gia, từ các lễ hội như chọi trâu ở Đồ Sơn, lễ mở cửa biển ở Cửa Lò, Sầm Sơn, lễ hội cầu ngư ở các vùng biển Nam Trung bộ... đến các lễ hội hiện đại như Lễ hội thả diều ở Vũng Tàu, thi bắn pháo hoa ở Đà Nẵng... đều có thể là sản phẩm du lịch có sức hút với du khách. Đặc biệt là với những lễ hội dân gian, mà đi kèm với đó là các trò chơi dân gian, rồi ẩm thực địa phương... Chính bởi vậy, theo các chuyên gia, nên có ý tưởng từ sớm để khai thác những thế mạnh này. Ví như, ngay trong quy hoạch của khu du lịch, cũng nên quy hoạch một không gian lễ hội hợp lý, với những công trình kiến trúc hợp lý, đảm bảo cho việc tổ chức các lễ hội và trò chơi dân gian.
Một yếu tố nữa cũng được đánh giá cao là hệ thống các làng nghề truyền thống. Hiện đã có rất nhiều địa phương đưa làng nghề truyền thống vào trong tour du lịch, kể cả tour du lịch biển, và đã phát huy được hiệu quả. "Tuy nhiên, không nên chỉ dừng ở mức "ăn xổi" như hiện nay, mà nên có sự đầu tư cho các làng nghề này, bằng việc quy hoạch, xây dựng những công trình kiến trúc trưng bày và giới thiệu sản phẩm, đồng thời tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho du khách như cùng các ngư dân đi đánh bắt cá tôm, câu mực…", một kiến trúc sư (KTS) cho biết.
Và cuối cùng, không thể thiếu và vô cùng quan trọng đó là việc khai thác yếu tố ẩm thực địa phương. Trên thế giới hiện đã hình thành những tour du lịch ẩm thực, với sự trải nghiệm các món ăn địa phương, các nhà hàng nổi tiếng. Tại Việt Nam, tuy chưa hình thành những tour du lịch như vậy, song các nhà hàng, sự trải nghiệm ẩm thực luôn mang tới sự thích thú cho du khách. Chính vì vậy, theo các chuyên gia, nên khai thác thế mạnh ẩm thực này. Thậm chí, theo nhiều chuyên gia, nên nâng tầm những món ẩm thực Việt.
Sức hút của quy hoạch
Theo các KTS, các nhà nghiên cứu, quy hoạch hợp lý, kiến trúc độc đáo cũng sẽ là một yếu tố giúp phát triển du lịch, đặc biệt với các khu du lịch biển. Theo một chuyên gia, một khu du lịch biển hấp dẫn sẽ phải thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu cho du khách. Thông thường cơ cấu của các khu sẽ gồm: Khu lưu trú, rừng phòng hộ và hệ thống dịch vụ bãi biển.
Khu lưu trú sẽ bao gồm các khách sạn, nhà nghỉ. Theo các KTS, kiến trúc cho các khu này cần hiện đại nhưng vẫn cần mang hồn Việt thông qua những bản sắc vùng miền. Và căn cứ vào quy mô của khu lưu trú, sẽ có những bộ phận hoặc những công trình có quy mô lớn nhỏ khác nhau, có thể hợp khối hoặc riêng biệt như bãi đỗ xe cho khách (nên được nhiệt đới hóa bằng cách trồng cây xanh giữa các hàng xe đỗ), bến thuyền đón du khách đi theo đường thủy với những trang thiết bị hiện đại và kiến trúc độc đáo.
Hệ thống công viên vườn hoa cây xanh phải là bộ phận cấu thành không thể thiếu trong các khu du lịch biển. Nên khai thác các loại cây đặc trưng cho các vùng miền đã đi vào tâm thức của du khách như những rừng phi lao chắn cát trong các khu du lịch biển miền Trung, rừng sú vẹt ở Nam Định, đước ở Cà Mau… để tạo cảnh quan cho các khu du lịch biển. Đặc biệt, hệ thống rừng tự nhiên giáp bờ biển là một tài nguyên quý giá cho các khu du lịch biển, nhất là các khu rừng nguyên sinh.
Với phần bãi biển, theo các KTS, đây là nơi chuyển tiếp giữa đất liền với biển. Trên bãi biển có thể tổ chức nhiều trò chơi cho du khách như bóng chuyền bãi biển, vật, võ thuật, thả diều, các trò chơi trên cát, phơi nắng… Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều chuyên gia cũng như du khách, việc sử dụng phần bãi biển này cũng nên có quy hoạch cụ thể, với những quy định nghiêm, tránh tình trạng như hiện nay nhiều bãi biển đã bị các khách sạn, resort "chia năm xẻ bảy", biến thành vùng biển của riêng mình, gây bức xúc trong du khách và người dân địa phương.
Và cuối cùng, có thể sử dụng phần nước (mặt biển) cho các hoạt động du lịch như tổ chức các trò chơi: tàu lượn, lướt ván, thuyền buồm, thuyền thúng, lặn biển; rồi tổ chức cho du khách tham quan các làng chài lưới, các khu nuôi trồng thủy sản, giao lưu với các ngư dân; theo ngư dân tham gia đi đánh bắt tôm cá, câu mực đêm... nhằm đem lại cho du khách những kỷ niệm khó quên.
Tất nhiên, để tạo được những sức hút này, sẽ đòi hỏi phải có một quy hoạch tổng thể chung của các khu du lịch biển, tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm", làm xong lại cơi nới, sửa sang... gây ra sự mất mỹ quan như nhiều khu du lịch biển hiện nay. Có như vậy, các khu du lịch biển Việt Nam mới thực sự phát huy hết được hiệu quả của mình.
Bài và ảnh: P.V
